Mijlpaal op de arbeidsmarkt: Vrouwelijke zzp'ers verdienen voor het eerst meer dan mannen

Vrouwelijke zzp'ers verdienen nu gemiddeld een hoger uurtarief dan hun mannelijke collega's; 3,2 procent meer. Dit blijkt uit de nieuwste editie van de Talent Monitor, een gezamenlijke uitgave van HR-tech dienstverlener HeadFirst Group en arbeidsmarktdata-specialist Intelligence Group. Het inkomen van vrouwelijke zelfstandigen groeide sinds 2007 ruim twee keer zo snel als dan dat van mannen. 

Structurele trend in tariefgroei

Goed nieuws, vindt Marion van Happen, CEO van HeadFirst Group. Maar vooral ziet zij er een logisch gevolg in van hoe de arbeidsmarkt zich al jaren ontwikkelt. ‘Sinds we in 2007 zijn begonnen met meten zien we dat de tariefgroei van vrouwelijke zzp’ers structureel hoger ligt dan die van mannen.’ ‘Dat is geen momentopname, maar een trend die diep in de markt zit en sinds 2020 alleen maar is versneld.’ 

Dat die versnelling vanaf 2020 zichtbaar wordt, is volgens Van Happen geen toeval. ‘Door corona is thuiswerken genormaliseerd. Waardering vindt sindsdien veel meer plaats op basis van expertise en resultaat, en minder op fysieke aanwezigheid.’ Tegelijkertijd nam de tariefstransparantie toe. Wat betalen opdrachtgevers? Voor welke expertise? En waarom? Die transparantie speelt vrouwelijke zelfstandigen in de kaart. ‘De markt kijkt directer naar: wat voeg je toe, hoe schaars is jouw kennis en welk resultaat lever je? Dat maakt het speelveld gelijker dan in loondienst.’

Verschil tussen loondienst en ondernemerschap

In vaste dienst bestaat de loonkloof nog altijd. Dat heeft volgens Van Happen weinig te maken met individuele onderhandelingskracht, en alles met systemen. ‘In loondienst ben je afhankelijk van schalen, functiewaarderingen en interne onderhandelingen. Historisch heeft dat vaak in het nadeel van vrouwen gewerkt.’

Voor zzp’ers ligt dat anders. Zij bepalen zelf hun tarief, voorwaarden en werkvorm. ‘De marktwerking is directer. Daardoor wordt de waarde van vrouwelijke expertise sneller herkend én beloond.’ Dat verschil kan vrouwen in loondienst aan het denken zetten, verwacht Van Happen. Niet per se over zelfstandig worden, maar wel over hoe ze onderhandelen. ‘Bijvoorbeeld over flexibiliteit, werkvormen en voorwaarden.’

Toch is er geen reden voor zelfgenoegzaamheid. Van Happen benadrukt dat traditionele rolpatronen nog niet verdwenen zijn. Vrouwen nemen nog steeds vaker het grootste deel van de zorgtaken op zich, zeker bij oudere generaties. ‘Je ziet gelukkig meer gelijkwaardigheid ontstaan, vooral bij jongere generaties, maar we zijn er nog niet.’

Strategische instap op seniorniveau

Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat vrouwen vaak later zzp’er worden dan mannen. Niet uit voorzichtigheid, maar uit strategie. ‘Ze bouwen eerst jaren inhoudelijke expertise op en stappen dan in als zelfstandige op senior- en specialistisch niveau,’ zegt Van Happen. ‘Daardoor starten ze hoger en groeien ze sneller.’ 

Dat verklaart ook het verschil in tariefspreiding. Mannen zijn als zzp’er vertegenwoordigd over de hele linie: van lage tot hoge tarieven. Vrouwen zitten veel geconcentreerder in het hogere segment. Statistisch leidt dat tot een hoger gemiddelde. De sectorale verdeling speelt daarbij een grote rol. ‘Vrouwen zijn sterk vertegenwoordigd in blijvende kraptesectoren zoals de zorg, maar ook in HR, sales op seniorniveau en coaching. Mannen zitten vaker in IT en data, waar tarieven momenteel onder druk staan – mede door de opkomst van AI.’

Impact van automatisering en specialisatie

Die technologische factor is cruciaal, concludeert Van Happen. ‘In IT, data en consultancy zie je dat AI sneller taken overneemt. In de zorg of coaching ligt dat anders. Opdrachtgevers betalen steeds meer voor senioriteit en specialisatie – en minder voor functies die te automatiseren zijn.’

Dat dwingt organisaties om anders te kijken naar talent. Niet meer naar een perfect cv of honderd procent kantooraanwezigheid, maar naar snelheid, impact en resultaat. ‘Veranderingen volgen elkaar niet meer elke zeven jaar op, maar soms elk jaar. Dan moet expertise meteen raak zijn. In de praktijk zal die juiste kandidaat vaker een vrouw zijn.’

Nieuwe spelregels

De omgekeerde loonkloof onder zzp’ers is misschien niet zozeer een overwinning van vrouwen op mannen, als een signaal van hoe werk wordt gewaardeerd. Schaarste, specialisatie en aantoonbaar resultaat bepalen steeds meer de prijs. Wie zich daarin weet te positioneren, wordt volgens Van Happen beloond. ‘Het gaat uiteindelijk om de beste kandidaat voor het juiste profiel. Of dat nu een man of een vrouw is.’ 

Dat vrouwen nu gemiddeld hoger uitkomen, is vooral het gevolg van keuzes, timing en een arbeidsmarkt die onverbiddelijk objectiever wordt. ‘De spelregels verschuiven. En dat wie die spelregels begrijpt, haalt er voordeel uit.’