Zeker 8 procent van banen in Nederland verdwijnt door AI: miljoen mensen zullen niet kunnen omscholen

ABN Amro kondigde vorige week aan de komende jaren 5200 banen te schrappen. Bijna een kwart van de banen verdwijnt en AI zal veel van dat werk gaan overnemen, zodat de bank winstgevender wordt. Hetzelfde gebeurt bij de Volksbank en ING, schrijft het AD.

Niet alleen bij de banken wordt geschrapt. Computerbedrijf HP kondigde aan vierduizend tot zesduizend medewerkers te laten gaan. Ook ontslaat navigatiebedrijf TomTom honderden mensen. De bedrijven willen bezuinigen en zien in AI een handig middel.

AI is de volgende stap in de technologische revolutie waar we middenin zitten. Dit heeft een groot effect op ons werk, ziet Henk Volberda, hoogleraar strategie en innovatie aan de Universiteit van Amsterdam en een van de onderzoekers van het internationale Future Job Report 2025.

De komende vijf jaar zal 22 procent van de banen veranderen. Momenteel wordt de helft van alle werkzaamheden door mensen gedaan, in 2030 zal dat nog maar een derde zijn.

Welk werk loopt gevaar?

Eén ding is zeker: 8 procent van de banen zal verloren gaan. „Als jij werk doet met veel routinematige en herhalende activiteiten die geautomatiseerd of gestandaardiseerd kunnen worden, dan is de kans groot dat jouw baan straks niet meer bestaat’’, vertelt onderzoeker Volberda.

Zo kan een klantenservicemedewerker vervangen worden door een chatbot. Ook vertalers en tekstschrijvers zijn niet meer nodig. Dat kan AI ook. Bij fabrieken die het hele proces automatiseren, komt er geen mens meer aan te pas.

Niet iedereen hoeft zich zorgen te maken, zegt Volberda: „Als je iets doet waarin creativiteit heel belangrijk is, hoef je je minder druk te maken, daar is AI niet zo goed in. Daarnaast kan AI geen patiënten wassen en geen huizen bouwen. Die mensen blijven hard nodig. Ik maak me vooral zorgen over de werknemers die nu overtollig raken en geen andere functie kunnen doen.’’

Overstap makkelijker maken

„De arbeidsmarkt is nog steeds krap en dat blijft door de vergrijzing nog wel even zo. In feite hoeft niemand werkloos op de bank te zitten’’, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt van Tilburg University. In de zorg, bouw, techniek en onderwijs zijn nog steeds grote tekorten.

Maar dan moet er wel een nieuwe match gemaakt kunnen worden. Wilthagen: „Deze ontslagrondes zijn een stresstest voor de arbeidsmarkt.’’

De afgelopen jaren is er veel samengewerkt door verschillende partijen: UWV, werkgevers, vakbonden en uitzendbureaus. Door als één organisatie voor de gehele arbeidsmarkt op te trekken, moet de overstap naar een andere baan of sector makkelijker worden voor Nederlanders.

Skillspaspoort voor iedereen

Ook wordt er geïnvesteerd in het creëren van een zogenoemd ‘skillspaspoort’ voor iedereen: een overzicht van de talenten en vaardigheden die iemand heeft opgedaan.

Daaruit kan bijvoorbeeld blijken dat iemand die jarenlang op de administratie heeft gewerkt bij de bank, met aanvullende scholing best in een andere sector aan de slag kan, legt Wilthagen uit. „Misschien heeft die persoon veel meer in huis. Door op deze manier naar werknemers te kijken, zorgen we ervoor dat mensen ander werk vinden voordat ze thuis op de bank komen te zitten.’’

Natuurlijk levert AI ook nieuwe banen op. Uiteindelijk komt er netto 7 procent aan nieuwe banen bij. Denk aan functies als AI-adviseur en specialisten op het gebied van machinelearning, cybersecurity en AI.

Volberda: „Alleen het probleem is: de mensen die nu overtollig worden, kunnen deze functies niet uitvoeren. Een productiemedewerker die is aangenomen voor fysieke handelingen, zou de automatisering kunnen gaan controleren. Maar dan moet je daar wel de juiste vaardigheden voor hebben.’’