Ziek tijdens je proeftijd: mag je dan ontslagen worden?

Ontslag tijdens je proeftijd ligt volgens arbeidsrechtadvocaat Harold Willems (Lexence) genuanceerder dan veel mensen denken. ‘De proeftijd biedt werkgevers inderdaad veel vrijheid, maar die is niet onbeperkt. Ook in deze fase gelden grenzen van goed werkgeverschap en dus de redelijkheid.’ Tijdens de proeftijd mag een werkgever de arbeidsovereenkomst in principe op elk moment beëindigen, zonder instemming van de werknemer. ‘De wet biedt beide partijen die mogelijkheid. Maar dat betekent niet dat alles mag. Een werkgever mag nooit discrimineren of misbruik maken van recht.’

Hoe lang mag een proeftijd duren?

De proeftijd zelf is alleen geldig als die schriftelijk is vastgelegd én voor beide partijen gelijk is. ‘Een te lange of ongeldig overeengekomen proeftijd is nietig,’ legt Willems uit. ‘Dat noemen we ook wel de ‘ijzeren proeftijd’. In dat geval geldt de normale ontslagbescherming.’ De maximale duur is wettelijk vastgelegd:

• Twee maanden bij een contract voor onbepaalde tijd of bij een tijdelijk contract van twee jaar of langer.

• Eén maand bij contracten die langer dan zes maanden maar korter dan twee jaar duren.

Een tweede proeftijd tussen dezelfde partijen mag alleen als het om wezenlijk andere werkzaamheden gaat. Dit gebeurt in de praktijk echter vrijwel nooit.

Ontslag wegens ziekte: mag dat?

De proeftijd is bedoeld als kennismakingsperiode voor beide partijen, niet als vrijbrief voor willekeurig ontslag. Toch komt het voor dat werknemers ziek worden in deze periode. ‘In principe mag een werkgever ook dan het dienstverband beëindigen,’ zegt Willems. ‘Maar ziekte kan eigenlijk nooit de échte reden zijn voor het ontslag. Dan is al snel sprake van discriminatie. De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte blijft gewoon van kracht, ook tijdens de proeftijd.’ 

Ontslag vanwege een chronische aandoening of handicap is dus verboden. Bij tijdelijke of reguliere ziekte ligt dat iets anders: dan is ontslag in principe toegestaan, maar kan het volgens Willems alsnog onrechtmatig zijn als sprake is van misbruik van recht of strijd met goed werkgeverschap. ‘Daarnaast moet een werknemer een eerlijke kans krijgen om zich te bewijzen. Ontslag direct na de start, zonder dat iemand zich heeft kunnen laten zien, kan in strijd zijn met goed werkgeverschap.’

Loon bij ziekte in de proeftijd

Ziek worden tijdens de proeftijd betekent niet automatisch dat je zonder inkomen komt te zitten. ‘Zodra de arbeidsovereenkomst daadwerkelijk is ingegaan, geldt het recht op loondoorbetaling bij ziekte. Dat betekent dat je vanaf de eerste werkdag recht hebt op minimaal 70 procent van je loon, ook als je nog in je proeftijd zit.’

Wie ziek wordt vóór de eerste werkdag, heeft in principe geen recht op loon – het dienstverband is dan immers nog niet begonnen. ‘Voor oproepkrachten en werknemers met nul-urencontracten geldt dat ze loon kunnen krijgen over de uren waarvoor ze waren ingeroosterd.’ Word je tijdens de proeftijd ontslagen terwijl je nog ziek bent, dan heb je mogelijk recht op een Ziektewetuitkering. ‘De werkgever moet dan een ziek-uit-dienstmelding doen bij het UWV. Je staat dus niet volledig met lege handen.’

Hoe bescherm je jezelf?

Willems raadt werknemers aan om realistisch te blijven. ‘Je kunt ziekte niet voorkomen, maar wel zorgen voor duidelijke afspraken. Vraag bij indiensttreding hoe het bedrijf omgaat met loondoorbetaling tijdens ziekte. Op grond van de wet heb je al recht op loondoorbetaling bij ziekte: 70 procent van het loon. Maar het is altijd prettig om betere afspraken te maken op dit punt, dus 100 procent van het loon. Verder is er weinig tegen te doen.’

Wat kun jij doen als je ziek wordt in je proeftijd?

• Meld je ziekte direct en correct, bij voorkeur schriftelijk of via de afgesproken procedure.

• Vraag bevestiging dat je ziekmelding is ontvangen en geregistreerd.

• Wees open, maar deel geen medische details – die mag de werkgever niet vragen.

• Noteer gebeurtenissen rond het ontslag, mocht je vermoeden dat ziekte een rol speelt.

• Informeer bij het UWV naar je recht op een Ziektewetuitkering als je ziek uit dienst gaat.