Werkgever legt vaststellingsovereenkomst op tafel: ‘De grootste misvatting is dat mensen denken dat ze al ontslagen zijn’

Afbeelding boven artikel ter illustratie. Bron: Getty Images.

Bijna iedere week krijgt Berghuis van BAASZ Advocaten wel een paniekerig telefoontje: Ik ben ontslagen! ‘Dan vraag ik eerst wat ze precies hebben gekregen, in de meeste gevallen gaat het om een vaststellingsovereenkomst, de VSO. Dat is geen ontslagbrief, maar een onderhandelingsopening. Het is een voorstel en niet meer dan dat. Juridisch is het een manier om een arbeidsovereenkomst te beëindigen, net zoals via de kantonrechter of het UWV, maar dan alleen als beide partijen het ermee eens zijn.’

Nooit dezelfde dag tekenen

Berghuis ziet dat sommige bedrijven hun medewerkers goed voorlichten, dat ze dit voorstel mee naar huis krijgen om te bestuderen en dat ze contact op kunnen nemen met een advocaat, op kosten van het bedrijf. ‘Zo zou het moeten gaan, maar dat is niet altijd zo. Het komt ook voor dat er druk op een medewerker wordt gelegd om meteen te tekenen, maar dat is niet nodig. Je kunt gewoon zeggen ‘bedankt beste werkgever, maar ik ga daar niet mee akkoord en ik stop die vaststellingsovereenkomst in de papierversnipperaar. Zolang je niet tekent, blijft je arbeidsovereenkomst bestaan en ben je dus niet ontslagen.’

Onderhandelingsruimte

Het eerste voorstel dat je krijgt, is meestal niet het beste. Vaak is er nog meer uit te halen, zo legt de advocaat uit. ‘De VSO bevat vaak een einddatum, maar dat is alleen een voorstel. Ook hierover hoef je niet in paniek te raken, je hebt in de praktijk vaak ruimte voor onderhandeling. Meestal gaat dat over een zak geld die je meekrijgt, maar dat kan ook over het verschuiven van de einddatum gaan, een vergoeding voor bij- of omscholing, het laten vervallen van een concurrentiebeding of andere voorwaarden die jij wilt.’ 

Als jij een VSO krijgt, maar je wilt helemaal niet weg, dan kan dat gewoon. Je bent niet verplicht om het voorstel te accepteren. ‘In het uiterste geval kan een werkgever naar de kantonrechter stappen om ontslag te vragen. De rechter kijkt of er een redelijke grond voor ontslag is, zoals bijvoorbeeld disfunctioneren of een verstoorde arbeidsverhouding. Het kan zijn dat het verzoek wordt afgewezen en de arbeidsovereenkomst in stand blijft. Dat heb ik meegemaakt. Het wordt er dan niet gezelliger op en je moet je afvragen of je dat echt wilt, maar het is mogelijk.’

Rekening advocaat voor je werkgever

Als je een VSO krijgt, kun je denken dat het jou veel gaat kosten om een advocaat in te schakelen. Dat hoeft niet zo te zijn. ‘In ruim 95 procent van onze zaken worden de kosten voor juridische hulp vergoed door de werkgever. Veel werkgevers hebben een budget voor juridische bijstand en wij nemen onze kosten ook altijd mee als onderdeel van de onderhandeling.’

Een advocaat helpt je om de beste uitkomst voor jou te bereiken, waarbij je recht houdt op een WW-uitkering en je weer verder kunt. Ik adviseer ook vaak om de financieel adviseur mee te laten kijken naar wat in jouw situatie de beste oplossing is. Die zak geld is niet altijd het beste, zeker als het om grote bedragen gaat. Dan zijn er soms alternatieven mogelijk.’

Paniek is begrijpelijk, maar juridisch vrijwel altijd onnodig

Voor jou komt de VSO misschien uit de lucht vallen, advocaten als Berghuis zien dit heel vaak. ‘Ik ben altijd geïnteresseerd in het verhaal erachter. Waarom doet een werkgever dit voorstel? Is er sprake van disfunctioneren? Is daar met de werknemer over gesproken? Is er een verbetertraject geweest? Als geen sprake is van een al langer durend probleem, dan verandert de positie van de werknemer fundamenteel.’ Berghuis ziet dat ter plekke gebeuren; de stress valt als een deken van degene tegenover hem af en daarvoor in de plaats komt iemand met een keuze. Ga ik weg met betere voorwaarden of blijf ik mijn werk doen?