Wat betekent emancipatie op de werkvloer?

Emancipatie is een breed begrip. Kort samengevat beschrijft het de ontwikkeling van gelijke rechten en zelfstandigheid voor groepen die werden gediscrimineerd. Dat geldt niet alleen voor vrouwen, maar bijvoorbeeld ook voor minder-validen, etnische minderheden of lhbti’ers. Emancipatie op de werkvloer betekent gelijke kansen en mogelijkheden voor álle werknemers, ongeacht hun geslacht, etniciteit, seksuele geaardheid of andere persoonlijke kenmerken. Iedereen moet gelijke toegang hebben tot opleidingsmogelijkheden, promoties en salarissen, zonder dat er sprake is van discriminatie of vooroordelen.

Ouderschapsverlof

Emancipatie op het werk gaat over het creëren van een cultuur waarin iedereen gelijkwaardig wordt behandeld. Stereotypen over mannelijkheid, vrouwelijkheid of etniciteit moeten daarin worden doorbroken. Zo’n geëmancipeerde cultuur kan bijvoorbeeld worden bereikt door een goede werk-privébalans te stimuleren en door flexibele werktijden en ouderschapsverlof te faciliteren – voor heterostellen (zowel mannen als vrouwen) en lhbti-ouders. Emancipatie op het werk is niet zomaar geregeld, maar er zijn veel opleidingen en trainingen die laten zien hoe je diversiteit en inclusie in de praktijk brengt.

Vertrouwenspersoon

In een inclusieve werkomgeving voelen alle werknemers zich veilig en gerespecteerd. Dat staat ook gewoon in de Arbowet. Helaas komen discriminatie en intimidatie nog steeds voor. Werkgevers en werknemers kunnen samen een plan opstellen en implementeren om zulke misstanden op de werkplek te verbieden. Zijn er toch incidenten, dan moet er een aanspreekpunt zijn om dat te melden. Een organisatie doet er goed aan een vertrouwenspersoon aan te stellen waar werknemers naartoe kunnen met klachten die zij liever niet met hun leidinggevende bespreken.

Alternatieve feestdagen

Een goed voorbeeld van emancipatie in de praktijk is het toenemende begrip voor feestdagen die buiten de traditionele (christelijke) agenda vallen. Voor veel Nederlandse werknemers is het heel vanzelfsprekend om met kerst of oudjaar vrij te hebben, maar andere culturen vieren of herdenken gebeurtenissen die niet automatisch onder de vrije dagen vallen. Sommige werknemers willen niet vrij zijn met Pasen maar tijdens het Suikerfeest, en voor anderen is Chanoeka belangrijker dan Kerstmis. Het is daarom goed om te zien dat bedrijven in de inclusieve maatschappij steeds flexibeler omgaan met vrije dagen.

Pure winst

Het faciliteren van andere feestdagen is slechts een van de manieren om te zorgen voor meer diversiteit op de werkvloer. Niet alleen moet je als werkgever een afspiegeling willen zijn van de diverse samenleving, het levert ook betere bedrijfsresultaten op. Het World Economic Forum stelde in 2019 al vast dat bedrijven met een diverser personeelsbestand meer innovatiekracht, creativiteit en winst laten zien. Organisaties die serieus werk willen maken van emancipatie, moeten dat top-down regisseren. Alleen als het management erin gelooft, heeft het emanciperen van de werkvloer kans van slagen. Maar ook moeten alle werknemers de kwaliteiten van collega’s met een andere achtergrond herkennen, en zien wat hen dat oplevert.

Transparante salarissen

Emancipatie hangt nauw samen met transparantie over salarissen. Nog altijd is er in Nederland een loonkloof tussen mannen en vrouwen, en die wordt volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek niet echt kleiner. Gemiddeld is het verschil 13 procent. Bij een gecorrigeerde loonkloof, waarbij mannen en vrouwen in vergelijkbare functies en met vergelijkbare educatie worden vergeleken, is het verschil 4 tot 7 procent. De EU tekende daarom onlangs een wet die salarissen transparanter moet maken. De redenering is: als collega’s van elkaar weten wat ze verdienen, dan zien ze gelijk wat het gemiddelde salaris binnen hun functiegroep is, opgesplitst in mannen en vrouwen. Zo zie je of jouw werkgever eerlijke, geëmancipeerde salarisstandaarden hanteert.