Niet kerst vrij, maar Jom Kipoer? ‘Kan steeds vaker’
Wat nou als je niet met Pasen maar tijdens het Suikerfeest vrij wilt zijn van je werk? Of als Chanoeka voor jou belangrijker is dat Kerstmis? Kun je je vrije feestdagen flexibel inzetten? Tot voor kort was Nederland daar niet op ingericht, maar gelukkig is er steeds meer mogelijk.
Nederland heeft elf officiële feestdagen per jaar. Naast Nieuwjaarsdag en Bevrijdingsdag zijn dat christelijke feestdagen, zoals eerste en tweede paasdag en Hemelvaartsdag. Maar als je geen waarde hecht aan die christelijke feestdagen, en wel aan andere vrije dagen, dan is er steeds meer mogelijk, zegt de Kamer van Koophandel (KVK). Dat past volgens de ondernemersorganisatie in de trend 'om personeel meer keuzevrijheid te geven in een inclusievere maatschappij'.
Een wet die vastlegt dat feestdagen ook vrije dagen zijn, is er niet. ‘Er is dus geen wettelijk recht op vrij zijn tijdens een feestdag’, benadrukt de rijksoverheid. Wel staat vaak in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) of individuele arbeidsovereenkomst of je tijdens de feestdagen vrij bent.
Bij vakbond FNV zagen ze tot voor kort dat het lastig was voor mensen met een andere religieuze opvatting dan de christelijke om op niet-christelijke feestdagen vrij te krijgen. Dat zegt Renate Bos, bestuurder van de schoonmaaktak van de vakbond.
Anders dan een dagje vrij
‘Soms was dit uit onbegrip of onwil, maar veel vaker natuurlijk omdat Nederland niet 'ingericht' is op de islamitische of hindoestaanse feestdagen’, vertelt ze. De vakbond slaagde er bij de laatste onderhandelingen in om in de cao voor schoonmakers op te laten nemen dat een werknemer de mogelijkheid heeft verlof op te nemen op niet-christelijke feestdagen. ‘Voorwaarde daarbij is dat het werk wel door moeten kunnen gaan voor zover dat noodzakelijk is’, zegt Bos. ‘Maar op deze manier hebben we aangegeven dat verlof voor een feestdag nét iets anders is dan zomaar een dagje vrij.’
Of er door schoonmakers veel gebruik wordt gemaakt van de optie om bijvoorbeeld het islamitische Offerfeest Eid al-Adha vrij te nemen, kan Bos niet zeggen. ‘Wat ik wel weet, is dat ik de laatste tijd geen klachten meer hoor over dat die dagen geweigerd worden.’
Onderhandelaar bij CNV Vakmensen Gijs Lokhorst zegt dat leden van de vakbond mee kunnen denken over de inhoud van hun arbeidsvoorwaarden. ‘Heeft het onderwerp bij werknemers prioriteit? Dan komt men wellicht tot concrete afspraken.’ Lokhorst spreekt van maatwerk per bedrijf of cao en noemt dat een goede zaak.
Eigen keuze
Wie aan den lijve ondervond dat het makkelijk was om feestdagen om te ruilen, is Ivy, die in de mediawereld werkt en moslim is ‘Bij mijn vorige werkgever kregen mensen de mogelijkheid om zelf hun feestdagen te kiezen. Je kon dus bijvoorbeeld eerste en tweede kerstdag inwisselen voor Chanoeka, Jom Kipoer of Eid al-Adha. Dat was je eigen keuze.’
Ook bij Ivy's huidige werkgever kan dit. ‘Eind december heb ik beide kerstdagen gewerkt en kan ik vrij vragen voor Eid al-Adha of en Eid al-Fitr.'
Dat er ook andere branches zijn waarin er geen probleem van gemaakt wordt als iemand andere feestdagen vrij wil hebben, blijkt uit een rondgang op sociale media. ‘In de zorg kan dat prima. Daar werken heel wat mensen met de feestdagen. Waar de een graag met kerst vrij is, is de ander dat met het Suikerfeest’, zegt bijvoorbeeld Annemarie Kol.
Ook Sylvana Harmsen, die bij een universiteit werkt, zegt dat alternatieve feestdagen vrij nemen 'geen probleem' is. ‘Als je maar voldoende verlofuren hebt en geen onderwijs geeft. Ik ben nog nooit op mijn vingers getikt omdat ik op een officiële feestdag had gewerkt.’
Ben jij op zoek naar een baan waar je samen met je nieuwe werkgever kunt bespreken welke feestdagen belangrijk voor je zijn? Bekijk de nieuwste vacatures via de jobfinder.
