Werkdruk, stress en burn-out: bekijk hier de 5 stressniveaus

De een kickt erop, de ander ontwijkt het liever. Stress. Iedereen heeft er wel mee te maken in zijn baan. Maar soms wordt stress een burn-out. Bepaal op welk stressniveau je zit, hoe je met stress omgaat, en vind hieronder de tips die bij jouw stresslevel passen.

Weinig stress: kleine ongemakken

Een beetje stress is niet erg, zegt coach Carien Karsten. 'Wijs iets wat stressvol is niet onmiddellijk af, maar onderzoek of het ook voordelen kan opleveren. Vrijwel iedereen kent de stress van de file. Maar je kunt die tijd ook gebruiken om telefonisch bij te praten met vrienden, naar muziek te luisteren of naar een interessant programma.'

Een beetje werkdruk: altijd bereikbaar zijn

Heb je het gevoel dat je continu bereikbaar moet zijn? Word je geplaagd door een vaag schuldgevoel als je je telefoon uitzet? En wordt dit gevoel van controleverlies pas opgelost als je weer online bent? Dat zorgt voor stress, zegt coach Karsten.

Het is belangrijk stress te herkennen, zegt coach Michel Emmerik. Want stress is besmettelijk. Als een manager onrustig is, komt binnen no time ook bij medewerkers stoom uit de oren.

Bovendien kun je er dan nog wat aan doen. Bijvoorbeeld bewust langzaam ademen (en rustig sporten) zorgt voor ontspanning en helpt. Via de ademhaling is stress niet alleen op te sporen, maar ook te verlichten. 'Als iemand de hele dag heeft geademd alsof hij aan het sporten is, dan moet hij 's avonds net als een sporter ook herstellen', zegt sport- en rustcoach Michiel van Alphen. Wie bewust op zijn ademhaling gaat letten en de uitademing ook nog eens verlengt, brengt het lichaam tot rust. Emmerik betoogt echter dat ontspanningsoefeningen niet helpen. Hij pleit voor: 'even schreeuwen en bewegen. Prima stressreductie. En nog goed voor de teamgeest ook!'

Werkdruk: geen zicht op rust

Het werk stapelt zich op, dagelijks schrijf je overuren en er is geen zicht op rust. Je werkdruk is onacceptabel hoog en dat komt doordat je te veel werkzaamheden hebt. Het is tijd voor een mentaliteitsverandering, zegt coach Michel Emmerik. 'Accepteer dat je niet alles kunt doen.'

En schakel je leidinggevende in, zegt loopbaanadviseur Els Ackerman. Maak een lijst met je werkzaamheden en zet erbij hoeveel tijd je per activiteit kwijt bent. 'Die lijst geef je je leidinggevende, met de mededeling: als ik dit allemaal doe, werk ik tachtig uur in de week. Dat doe ik niet meer.' Zo dwing je je leidinggevende prioriteiten te stellen.

Extreme stress: slapeloze nachten en hoofdpijn

Lig je 's nachts wakker omdat je aan het piekeren bent over werk, loop je het hele weekend rond met hoofdpijn, ben je snel geïrriteerd en heb je last van hartkloppingen? De dagen op kantoor worden alsmaar langer, de avonden en weekenden steeds korter. 'Allerlei lichamelijke signalen worden genegeerd, mensen die tegen een burn-out aan zitten, slikken vaak flinke hoeveelheden paracetamol om hun hoofdpijn, spierpijn of slaapproblemen te onderdrukken', zegt Karsten. Ook sterkere middelen worden vaak niet geschuwd: slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen en drank zijn nodig om de spanning te verminderen.

Het zijn symptomen van extreme stress. En de eerste tekenen van een burn-out.

Hoewel je zelf waarschijnlijk denkt dat een burn-out je niet zou overkomen - dat denken de meesten die er uit eindelijk mee geconfronteerd worden - is het in dit stadium toch belangrijk rustig aan te doen. Praat met je leidinggevende om je werkdruk te verlichten en plan bewust 'lummeluurtjes'. Ga niet na een heftige vergadering meteen aan de slag met de lijst van actiepunten, maar doe eerst iets rustigs.

Coach Karsten adviseert je om jezelf niet te isoleren, al voel je de neiging dat juist wel te doen. Stress die je niet meer kunt hanteren roept ofwel een paniekreactie op, of je zoekt juist bescherming. Dit gebeurt onder invloed van het hormoon oxytocine, dat bij stress sterk toeneemt. Geef daaraan gehoor.  'Ga wandelen met een vriend of vriendin en lucht je hart. Of ga naar een feel good movie, lees een goed boek en luister naar muziek.'

Burn-out: alleen nog maar huilen

Bij het idee dat je aan het werk moet, wil je alleen maar huilen. Je kunt niets meer, je bent op. Je hebt een burn-out. Steeds meer werknemers die ziek thuis komen te zitten hebben daar last van.

Een manager moet het zien aankomen als je het werk niet meer aankunt. Sinds 2001 kan een werkgever aansprakelijk worden gesteld als hij een burn-out niet heeft voorkomen. Daarnaast is de werkgever verplicht je te begeleiden in het terugkomproces. Soms kan het beter zijn om eerder terug te komen en niet te wachten totdat je helemaal beter bent, zegt Karsten: een werknemer die ondanks psychische klachten weer aan het werk gaat, herstelt twee keer zo snel als iemand die pas re-integreert als zijn klachten volledig over zijn.

Ben je genezen en wil je weer aan het werk? Maar dan wel in een andere baan? Zorg dat je jezelf niet als slachtoffer ziet, maar probeer te achterhalen of je in je ziekteperiode iets gedaan hebt wat interessant is voor de nieuwe werkgever. 'Misschien heb je Spaans geleerd, een cursus webdesign of videomaken gevolgd. Wellicht heb je een grote reis gemaakt.'