Vier stresstypes - en hoe je daarmee omgaat
Auteur: Carien Karsten
|
21-10-2010
|
 Mail dit artikel
Ben je een turbotype of een crashtype? Nieuw onderzoek onderscheidt vier soorten stress. Coach Carien Karsten zet ze op een rij en geeft tips. Plus: doe de stresstest.
In het onlangs verschenen Chill, de ultieme antistress-gids voor vrouwen, introduceren de Amerikaanse gynaecologen Stephanie McClellan en Beth Hamilton vier verschillende stresstypen. Zij baseren hun indeling op onderzoek naar de neurobiologische werking van stresshormonen, de werking van het autonome zenuwstelsel en hun praktijkervaring. Ook al is hun boek geschreven voor vrouwen, de stresstypen gelden ook voor mannen.
Om te weten wat je aan je stress kunt doen, is het goed om je eigen stresstype te kennen. Ik beschrijf ze alle vier, plus tips om de stress te lijf te gaan.
1.Turbotype
Je bent zeer productief en doet daar bij stress nog een schepje bovenop. Dan schakel je over op een hogere versnelling en ga je meer controleren. De stresshormonen schieten omhoog. Turbotypes zeggen vaak: ‘Het lukt me helemaal niet meer te ontspannen, ik voel me altijd opgejaagd.'
Ben je een turbotype?
Vermijd koffie. Verkrampte spieren kun je ontspannen met shiatsumassage. Zorg dat je in ieder geval twee keer per week intensief sport. Plan vrije weekenden, vakanties en door de week ook tijd voor jezelf.
2. Crashtype
Je hebt een hoge output in je werk, je bent een echte multitasker. Je voelt echter geen waarschuwingssignalen en crasht als de stress je te veel wordt. Je kunt dan helemaal niets meer, ligt voor apegapen op de bank. Het risico op burn-out is bij dit type het grootst. Als dit type instort, zeggen anderen vaak dat ze het helemaal niet verwacht hadden. Het crashtype leek zo sterk... Ben je een crashtype?
Ga vooral leuke dingen doen als je geveld bent door stress. Wees voorzichtig met koffie, en doe - als je nog wel werkt - een time-managementcursus om te voorkomen dat je opbrandt. Stop met het slikken van paracetamol en meld je kort ziek als je klachten krijgt. Zo voorkom je dat je echt instort en dan veel meer tijd nodig hebt om te herstellen.
3. Hooggevoelige type
Achter de stress ligt vaak een traumatische ervaring. Je raakt door kleine dingen al uit evenwicht, wat je angsten activeert - die je afremmen. In nare situaties breng je je boosheid en agressie niet naar buiten, maar richt die tegen zichzelf. Een typerende uitspraak voor hooggevoelige types: ‘Ik voel dat er heel wat talent in me zit, maar het komt er niet uit.'
Ben je een hooggevoelig type?
Bij jou moet de energie juist toenemen. Je zult de cortisol-aanmaak (stresshormoon) moeten ondersteunen. Kies een vast tijdstip op de dag voor beweging, eet op vaste tijdstippen. Als je niet te dik bent, eet dan zoete en romige producten en vergeet de chocola niet. Zo maak je stoffen aan die je stemming verbeteren. Doe ook wat aan het piekeren, bijvoorbeeld door een cursus rationeel denken te volgen of daar een boek over te lezen.
4. Bore-outtype
Je raakt gestresst door onderbelasting. Eenmaal gestresst, trek je je terug en ben je nauwelijks meer te motiveren. Soms onderbelasten bore-outtypes zich uit angst voor een burn-out. Het paradoxale is dan dat juist wat gevreesd wordt, gebeurt. Je voelt je angstig als je pijn voelt en haakt af met vage klachten zoals maagkramp, buikpijn, hoofdpijn of een licht gevoel in je hoofd.
Ben je een bore-outtype?
Goed nieuws: drink vooral wél koffie, begin daar ‘s ochtends al mee. Eet makkelijk verteerbaar voedsel op vaste tijdstippen per dag. Liever (even) geen melkproducten of rauwe groente. Houd een dagboek bij over wat je leuk vindt en wat niet. Zo krijg je meer contact met je gevoel. Beweeg regelmatig, maar bouw het op. Begin met vijf minuten per dag.
Welk stresstype het vaakst voorkomt en of mensen ook een combinatie van verschillende stresstypes kunnen zijn, hebben de Amerikaanse gynaecologen McClellan en Hamilton niet onderzocht. Met een online vragenlijst probeer ik daar nu zicht op te krijgen. Uit de eerste resultaten (44 reacties) blijkt dat driekwart van de respondenten verhoogd scoort op een van de vier typen, waarbij het crashtype het meeste voorkomt. Op de voet gevolgd door het turbotype. Het bore-outtype blijkt meestal in combinatie met de andere types voor te komen.
Een paar respondenten gaf commentaar op zijn score. Petra, die in 2007 burn-out was geweest, schrok van haar hoge score op het crashtype en besloot een stapje terug te doen, want in geen geval wil ze weer een burn-out meemaken. Erik werd zich bewust van de invloed van verveling op zijn leven (bore-outtype) en dat hij zo opleeft van actie. Conclusie voor hem was dat hij juist meer moest gaan doen, vooral spannende dingen.
Hier kun je zelf je stresstype testen.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Coach work-life balance'
Reageer, print of deel dit artikel
|
