Korte metten maken met je bore-out
Volg Intermediair op Google Discover
Een bore-out kan je opbreken. Hoe kun je het tij keren? Zeven tips van een loopbaancoach, een HRM-adviseur en een arbeidsjurist.
Doe je je werk inmiddels op routine? Word je niet meer uitgedaagd? Misschien heb je last van een bore-out. Ziek worden van verveling klinkt vreemd, maar het kan echt. Je kunt een bore-out oplopen omdat je te weinig te doen hebt, onder je niveau werkt of je werk zo zinloos vindt dat je ervan walgt. Dat veroorzaakt stress en op den duur uitputting, zowel geestelijk als lichamelijk. Tegelijkertijd tast de situatie je zelfvertrouwen dusdanig aan, dat je niet meer gelooft dat je iets aan de situatie kunt veranderen. Je wordt daardoor steeds passiever. Zo kun je in een vicieuze cirkel terechtkomen, waaruit het moeilijk ontsnappen is.
Een paar weken geleden kon je al lezen hoe je een bore-out herkent. Maar wat kun je ertegen doen?
1. Neem een time-out
Wat kun je zelf doen om een bore-out te bestrijden? 'Wanneer je zo uitgeput bent dat je niet meer goed functioneert, probeer dan even weg te gaan uit de omgeving waar het probleem is ontstaan', zegt loopbaancoach en bore-outexpert Hilde Mariën. 'Zo krijg je de kans om te herstellen van de aanhoudende stress. Probeer niet uit te rusten, maar zoek juist nieuwe uitdagingen.' Het herstel kan overigens een langdurig proces zijn. 'Een bore-out heeft meestal een lange aanloop en vervolgens is het vaak hard werken om weer beter te worden. Het is daarom beter om een bore-out te voorkomen, door deze in een zo vroeg mogelijk stadium te herkennen.'
Wat moet je vooral niet doen? Arbeidsrechtadvocaat Floris Asscher van Pellicaan Advocaten: 'Het probleem negeren. Wanneer je stug door blijft werken, heb je daar uiteindelijk vooral jezelf mee.'
2. Zorg dat je weer energie krijgt
Welke eerste stappen kun je zetten om er weer bovenop te komen? Mariën: 'Zoek uitdagingen en doe dingen waar je energie van krijgt. Dat kan op de werkvloer, maar ook daarbuiten. Je kunt bijvoorbeeld een opleiding gaan volgen, of een hobby oppakken waar je vroeger plezier in had. Het hoeft niets spectaculairs te zijn. Zelfs op vakantie gaan naar een plek die je nog niet kent, kan helpen.'
3. Werk aan je zelfkennis
Ga op zoek naar je drijfveren en talenten. Mariën: 'Dat kan lastig zijn voor mensen met een bore-out, juist omdat ze vaak het zicht zijn verloren op hun talenten. Daardoor maken ze vaak standaardkeuzes, in plaats van de keuzes die bij ze passen. Het is belangrijk om ruim de tijd te nemen voor dit proces.'
P&O-adviseur Tamara Baars van ArtEZ: 'Als je constateert dat de uitdaging uit je werk is verdwenen en dat de verveling toeslaat, maar je weet eigenlijk ook niet precies waar je dan wel uitdaging uit haalt, dan kan het soms helpen een coach in de arm te nemen om het uit te zoeken. Dat helpt je bij het vinden van het antwoord op de vraag: wat zorgt ervoor dat mijn verveling verdwijnt, of nog anders geformuleerd: waar word ik wel door uitgedaagd?'
4. Zeg nooit dat je een bore-out hebt
Hoe maak je als werknemer een bore out bespreekbaar? Loop je niet het risico dat je werkgever concludeert dat je blijkbaar zo weinig te doen hebt, dat je net zo goed kan worden wegbezuinigd? Of misschien demotie moet krijgen? 'Dat risico loop je inderdaad', zegt Mariën. 'Ik ken daarvan een aantal gevallen. Zeg daarom liever niet dat je te weinig werkt hebt, en al helemaal niet dat je je verveelt, want dat kan erg ondankbaar overkomen. Maar je kunt bijvoorbeeld wel zeggen dat je verlangt naar meer uitdaging, je graag verder wilt ontwikkelen, of graag meer zou willen betekenen voor de organisatie.'
Baars: 'Het is wel aan te raden om je goed voor te bereiden op het gesprek. Analyseer waar je gevoel van bore-out door is ontstaan en wat eventueel je eigen aandeel daarin is. Dat kan overigens ook iets positiefs zijn, zoals je eigen ontwikkeling in de loop der tijd. Denk vooral ook na over de oplossingen die je zelf ziet om de situatie ten goede te keren.'
Ken je rechten
Heb je 'recht' op interessant werk? Wat kun je bijvoorbeeld doen wanneer als gevolg van reorganisaties, wegvallende opdrachten of andere oorzaken de inhoud van je werk in de loop der jaren steeds minder interessant wordt, zodat je uiteindelijk onder je niveau werkt? Of wanneer je continu bankzitter bent? Arbeidsrechtadvocaat Floris Asscher van Pellicaan Advocaten: 'Er is niet zo iets als “recht” op interessant werk. Je bent er immers zelf bij als je een arbeidsovereenkomst aangaat. Daarin wordt afgesproken wat voor werk je gaat doen. Wel is er een recht op vrije arbeidskeuze: als je iets niet leuk vindt, mag je ermee stoppen en iets anders gaan doen. Als je echter voor een bepaalde functie, met een bepaalde functieinhoud, bent aangenomen, dan mag je ook verwachten dat die functie grosso modo hetzelfde blijft. Het kan altijd gebeuren dat er accentveranderingen zijn, en als goed werknemer moet je daar wel in zeker mate mee om weten te gaan, maar als je functie volstrekt wordt uitgehold, mag je daar tegen opkomen: dat is niet de afspraak die je gemaakt hebt.'
5. Neem je lot in eigen handen
Wat moet je vooral niet doen? Mariën: 'Klagen en zeuren. Daar zit geen manager op te wachten. Het roept wrevel op en leidt meestal nergens toe.'
Baars: 'Realiseer je dat je werkgever geen ijzer met handen kan breken. Soms zijn de mogelijkheden om je functie te “pimpen” beperkt en dan dien je jezelf de kritische vraag te stellen: kan ik hiermee verder, of toch niet? Het is belangrijk ook je eigen verantwoordelijkheid te nemen en die niet volledig bij je werkgever neer te leggen.'
6. Kom zelf met een plan
Wat kun je dan wel zeggen tegen je leidinggevende? Mariën: 'Kom met een concreet voorstel. De meeste managers zijn zeker geïnteresseerd in goede ideeën en oplossingen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: we lopen steeds tegen hetzelfde probleem aan. Als we het nu eens zus en zo oplossen? Vind je het goed als ik daarmee aan de slag ga?'
Wees daarbij niet te bang voor je baas. 'Werknemers dichten vaak meer macht toe aan hun manager dan die in feite heeft. Denk niet bij voorbaat dat je baas een boeman is. Er is vaak veel meer bespreekbaar dan de meeste mensen denken.'
7. Tweak je baan
Hoe kun je de inhoud van je werk veranderen? Mariën: 'Denk na over de vraag: wat wil ik betekenen binnen mijn organisatie?' Asscher: 'Vraag om meer verantwoordelijkheden, andere taken, of meer afwisselende werkzaamheden.'
Baars: 'Soms is het mogelijk een andere, meer uitdagende functie binnen dezelfde organisatie te gaan bekleden. Als dat niet lukt, is er mogelijk iets te doen aan de hoeveelheid werk, mocht dat een probleem zijn, of het niveau van het werk. Of wellicht kun je een opleiding of training gaan volgen. Maar als je functie binnen je huidige organisatie echt niet kan worden aangepast of uitgebreid, dan is het wijs om je buiten de deur te gaan oriënteren. Het is natuurlijk helemaal niet vreemd wanneer iemand na een aantal jaren op dezelfde functie constateert dat de uitdaging er een beetje vanaf is.'
