Met nieuwe wet kun je straks je salaris vergelijken, hoe werkt dat?

Foto boven artikel: Een nieuwe wet moet de loonkloof tussen mannen en vrouwen verkleinen. © Getty Images

1. Wat betekent de Wet Loontransparantie?

Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft donderdag een wetsvoorstel aangeboden aan de Tweede Kamer. Als deze wet wordt aangenomen, moeten bedrijven met meer dan honderd werknemers vanaf 2027 regelmatig rapporteren over het loonverschil in hun organisatie, zo vertelt Maartje Huijben bij het AD. Daarnaast kunnen werknemers opvragen hoeveel collega’s in vergelijkbare functies verdienen.

2. Waarom is een dergelijke wet nodig?

Dat heeft te maken met de loonkloof tussen mannen en vrouwen. In de Europese Unie verdienen vrouwen zo’n 11 procent minder dan mannelijke collega’s. Europa wil dit verkleinen en heeft daarom een richtlijn opgesteld die lidstaten moeten overnemen.

3. Hoe groot is de loonkloof in Nederland?

De loonkloof is in Nederland de laatste jaren dalende, maar uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat vrouwen in 2024 in het bedrijfsleven gemiddeld 14,5 procent minder per uur verdienden dan mannen.

Voor een belangrijk deel is dit te verklaren doordat vrouwen minder vaak een leidinggevende positie hebben. Daarnaast werken ze vaker in sectoren waar de lonen lager zijn en is er een verschil in opleidingsniveau. Als je daar rekening mee houdt, verdienen vrouwen nog altijd 6,1 procent minder voor hetzelfde werk. Bij de overheid ligt dat iets lager, namelijk op 1,7 procent.

Andere landen om ons heen laten zien dat het ook anders kan. Luxemburg en België kennen bijvoorbeeld geen loonkloof. Daar verdienen vrouwen zelfs iets meer dan mannen, blijkt uit cijfers van de EU.

4. Werknemers kunnen salarissen vergelijken. Hoe gaat dat in zijn werk?

Om te beginnen een kleine kanttekening: de nieuwe wet richt zich op alle werkgevers, maar kleine bedrijven tot honderd werknemers zijn niet verplicht om regelmatig een rapport op te stellen over het loonverschil in hun organisatie. Wel kunnen werknemers van kleine en grote bedrijven het salaris van collega’s opvragen.

Het is niet zo dat je dan je loon kunt vergelijken met iedere willekeurige collega, het gaat alleen om collega’s met soortgelijke functies. Je krijgt bijvoorbeeld alleen het gemiddelde loon van jouw afdeling te zien. Dan weet je of je daarboven of daaronder zit.

5. En als mijn loon lager is, moet het dan aangepast worden?

Het is aan de werkgever om het verschil uit te leggen. Werkervaring en opleiding kunnen bijvoorbeeld voor een hoger salaris zorgen. Kan een werkgever het niet verklaren, dan kun je vragen om het loon aan te passen. Gebeurt dat niet, dan heb je de mogelijkheid om naar de vakbond of de rechter te stappen.

6. Waarom mogen werkgevers bij sollicitaties straks ook niet meer vragen wat je bij een vorige baan verdiende?

Zegt een sollicitant wat hij of zij in een vorige functie verdiende, dan is de kans groot dat de nieuwe werkgever het salarisaanbod daarop baseert. Verdiende een vrouw in de vorig functie ook minder dan haar mannelijke collega, dan is het waarschijnlijk dat dit bij de nieuwe werkgever ook is. Op die manier houd je de loonkloof in stand, is de uitleg van het ministerie.

7. Zorgen de nieuwe regels voor meer gedoe op de werkvloer?

De lonen vastleggen, verklaren en rapporteren levert werkgevers behoorlijk wat werk op. Werkgevers moeten per medewerker kunnen laten zien hoe ze tot het loon zijn gekomen en hoe zich dat verhoudt tot de functie.

Daarnaast kunnen de bedrijven veel informatieverzoeken van werknemers krijgen. Doen ze iets niet goed, dan kan dit leiden tot juridische procedures.

8. Gaan de nieuwe regels echt zorgen voor eerlijkere salarissen?

Blijkt dat iemand een lager loon krijgt dan andere collega’s en kan de werkgever dat niet verklaren, dan moet dat worden rechtgetrokken. Op termijn kan deze wet dus zorgen dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen kleiner wordt. Of dat werkelijk zo is, moet de tijd uitwijzen.