996-cultuur wereldwijd in opmars: gaan ook in Nederland bedrijven 6 dagen van 12 uur werken?

Het is al maandenlang een hot topic op LinkedIn. Invloedrijke ondernemers zoals Martin Mignot beweren dat werken van 9 uur ‘s ochtends tot 9 uur ‘s avonds de nieuwe standaard is, en dat zes dagen per week. Onder deze berichten ontstaan soms felle discussies. Sommige mensen noemen de werkuren ‘onhoudbaar’, ‘een formule tot een burn-out’ en 'loonslavernij'. Maar er klinkt ook een hard tegengeluid. Zo zegt iemand: ‘996 is onvermijdelijk als je serieus bent over je bedrijf’ en iemand anders reageert dat ‘iedereen die klaagt over burn-out, gewoon niet moet solliciteren naar deze banen’. Hij voegt nog toe: ‘Ik ben bereid om 996 te werken, en nog meer dan dat.’ 

Extreme werkuren gaan tegen tijdgeest in

Hoe het kan dat deze extreme werkuren steeds meer een trend lijken te worden, in sommige delen van de wereld, verbaast ook hoogleraar Toon Taris. “Het is lastig te begrijpen, omdat het eigenlijk tegen de tijdgeest ingaat.” Deze 72-urige werkweek werd in 2019 door de Chinese Alibaba-topman Jack Ma omschreven als een ‘zegen’. Maar nadat Chinese werknemers zich verzetten en een rechtszaak wonnen tegen de lange werkdagen, verdwenen ze. Nu lijkt 996 terug te zijn van weggeweest en in Silicon Valley is het ‘de manier om vooruit te komen’, aldus de New York Times. Wired vond vacatures waarin expliciet werd vermeld dat er absurd lange uren werden verwacht en de San Francisco Standard verkondigde: "De grindcore cultuur is terug en grindier (zwaarder) dan ooit". 

Staat ons dit ook in Nederland te wachten? Dat deze werkcultuur een ding is in China en in Silicon Valley kan Taris nog enigszins begrijpen. “Ik kan me voorstellen dat bij start-ups dit soort uren gelden. Jonge mensen gaan van start met een goed idee en werken bepaalde tijd keihard om een heel mooi product op de markt te zetten, dat ze vervolgens kunnen verkopen.” Silicon Valley is bovendien een ontzettend populaire plek om te werken, dus dat werknemers eerder akkoord gaan met veel werk kan de hoogleraar nog relativeren. 

Taris ziet geen serieuze kans voor 996-werkcultuur in Nederland

Taris verwacht echter niet dat de extreme werkcultuur in Nederland net zo om zich heen zal slaan. “Hier werken we gemiddeld maar zo’n dertig uur per week.” De hoogleraar is het verschijnsel in de Nederlandse context nog niet tegengekomen. “In de Verenigde Staten gelden bovendien heel andere regels voor werknemers dan in Nederland. Hier kun je als werkgever niet zomaar iemand ontslaan als deze persoon uitvalt door een burn-out na veel te hard werken.”

Leven op werk 

De 996-werkcultuur lijkt op het moment vooral groot te zijn onder start-ups en bij grotere bedrijven in de IT-sector. Deze grotere werkgevers prijzen banen op hun kantoor aan door ook extra faciliteiten zoals een gym, sauna, tafeltennistafel en relaxruimtes aan te bieden. “Je hoeft helemaal niet te werken daar voor je geld, althans zo lijkt het”, reageert Taris. “Maar het betekent eigenlijk dat je hele leven zich binnen dat bedrijf gaat afspelen.” 

De hoogleraar zegt dat bij dit soort bedrijven een omgeving wordt gecreëerd waarin werknemers denken dat het normaal is om zo hard te werken. “De mensen uit de ‘normale wereld’ kom je immers niet meer tegen. Die zouden zeggen: ‘Wat ben je aan het doen joh? Ga even een biertje drinken in de kroeg.’ Maar in plaats daarvan zijn deze mensen omgeven met collega’s die nog harder werken dan zijzelf. “Het wordt een beetje een soort sekte. Je moet hard werken, anders wordt het helemaal niets. Jij bent de topper die zo hard kan werken en de rest zijn achterblijvers.” 

Werk-privé-balans 

En hoewel hij de specifieke 996-cultuur hier niet verwacht, ziet de hoogleraar bij sommige Nederlandse studenten wel een soortgelijke motivatie om hard te werken. “Sommige studenten doen twee masters en nog een bestuursjaar erbij. Dan willen ze daarna door naar de Zuidas om een paar jaar heel hard te werken, zodat ze ‘binnen’ zijn. En dan als ze een jaar of 30, 35 zijn willen ze lekker de provincie in.” 

De hoogleraar kan deze werkhouding wel begrijpen op jonge leeftijd, al brengt dit alsnog het risico met zich mee dat mensen langer dan vaak gepland in deze drukke werkschema’s blijven hangen. “We weten inmiddels wel dat mensen die extreem hard werken en veel overuren maken uiteindelijk geen goede work-life-balance meer hebben en veel stress krijgen. Uiteindelijk zal dit vaak resulteren in een burn-out.” 

De hoogleraar stelt dat er daarnaast vaker onderzoek is gedaan naar de productiviteit onder werknemers ten opzichte van het aantal uren dat ze werken. “De productiviteit neemt wel toe na 40 uur werken, maar na het werken van meer dan 50 uur neemt het ook weer af.” Volgens Taris laat onderzoek zien dat na het werken van zoveel uur mensen meer fouten gaan maken en ook ongelukken krijgen op werk. “Deze uren zijn niet lang vol te houden. Na een jaar of twee zit je tegen een burn-out aan. Het hele concept van 996 lijkt nogal kortzichtig.”