:focal(986x642:987x643)&w=3840&q=75)
Vaderschapsverlof niet zomaar toereikend: '30 procent minder salaris konden we niet missen'
Toen Willem vorig jaar vader werd, wilde hij niets liever dan zoveel mogelijk tijd doorbrengen met zijn pasgeboren dochter. Toch zat hij een week later alweer achter zijn bureau, om telefoontjes aan te nemen op de klantenservice van de verzekeringsmaatschappij waar hij werkt. Het aanvullend geboorteverlof, dat sinds 1 juli 2020 wettelijk is geregeld, biedt vaders en partners tot vijf extra weken vrij tegen maximaal 70 procent van het dagloon. Voor Willem en zijn vrouw betekende dat een flinke hap uit hun inkomen. “Dertig procent minder salaris konden we simpelweg niet missen”
Afbeelding boven het artikel ter illustratie. Bron: Getty Images.
'Met onze hoge vaste lasten hakt de komst van een baby er financieel nog extra in.' Helaas betekende dit wel dat er tussen de zakelijke belletjes door een appje van zijn vrouw kwam: hij had het eerste lachje van zijn dochter gemist.
Willem is lang niet de enige vader die geen gebruik maakt van het aanvullend geboorteverlof. Uit een evaluatie van het ministerie van SZW blijkt dat ruim een kwart van de partners het aanvullend verlof niet inzet en dat 10 procent ook geen gebruik maakte van het volledig doorbetaalde geboorteverlof in de eerste week.
De kloof tussen ambitie en praktijk
Dr. Stéfanie André, werkzaam als universitair hoofddocent Bestuurskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, doet sinds 2022 onderzoek naar dit onderwerp. ‘We onderzoeken waarom de werk-zorgambitie van vaders anders is dan hun werk-zorggedrag’, vertelt André. ‘Veel vaders geven aan meer te willen zorgen en minder te willen werken, maar doen dit vervolgens in de praktijk niet. In mijn project, dat nog tot 2026 loopt, onderzoek ik waarom dat zo is en wat vaders kan helpen om hun werk-zorg ambitie waar te maken.’
Sector en bedrijfscultuur bepalen de ruimte
‘De interviews met vaders uit het onderzoek laten zien dat de sector waarin je werkt sterk bepaalt hoeveel ruimte er is voor geboorteverlof en om daarna werk en zorg te combineren’, legt André uit. ‘In de publieke sector ervaren vaders het bijvoorbeeld als vanzelfsprekender om een dag minder te werken dan in de private sector. Ook beroepsgroepen verschillen duidelijk van elkaar: in de zorg en het onderwijs is deeltijdwerk vaker de norm, waardoor vaders daar makkelijker verlof opnemen dan in sectoren als de logistiek of financiële dienstverlening. Toch gaat het niet alleen om de branche, maar ook om de bedrijfscultuur. Normen rondom werk en zorg, en de manier waarop verlofregelingen worden ingericht, maken vaak het grootste verschil in de praktijk.’
Ook de evaluatie van het ministerie van SZW bevestigt dat sector en cultuur invloed hebben. Bij werkgevers waar deeltijdwerken ongebruikelijk is, kan aanvullend geboorteverlof al snel op weerstand stuiten, zeker als dit tot een capaciteitsprobleem leidt. Daarnaast spelen ongeschreven regels mee: loyaliteit aan het team of de angst om collega’s te belasten, kan vaders er in de praktijk van weerhouden om hun volledige verlof op te nemen.
Toch geldt vaak: voorbeeld doet volgen. Zodra meer vaders binnen een team of afdeling gebruikmaken van hun verlof, wordt de drempel voor anderen lager om hetzelfde te doen.
Andere belemmeringen
Niet alleen de sector en bedrijfscultuur spelen een rol, ook financiële en persoonlijke factoren kunnen vaders tegenhouden. ‘Een belangrijke belemmering is dat het aanvullend geboorteverlof niet volledig wordt doorbetaald,’ legt André uit. ‘Dit is met name bij werknemers met een relatief laag inkomen een doorslaggevende factor. Ook de eigen wensen en ambities van vaders spelen een rol. Niet iedereen wil immers wekenlang volledig thuis zijn.’ Uit eerder onderzoek van André en collega Teulings (uit 2024) blijkt bovendien dat de verwachting van vaders over de impact op hun carrière sterk bepaalt hoeveel weken verlof ze opnemen. ‘Wanneer mannen denken dat hun loopbaan eronder lijdt, kiezen ze er sneller voor het verlof in te korten.’
Praktische stappen vooruit
Volgens André zijn er verschillende manieren waarop vaders beter ondersteund kunnen worden bij een gezondere werk-privébalans. ‘Het helpt als verlof actief door de werkgever wordt aangeboden of zelfs verplicht gesteld: uiteindelijk krijgen organisaties hier gelukkigere en meer uitgeruste vaders voor terug’, zegt André. ‘Ook kan het aanvullen van het salaris tot 100 procent - vooral in de lagere loonschalen - ervoor zorgen dat het verlof daadwerkelijk voor iedereen toegankelijk is. Een structurele verkorting van de werkweek naar 32 uur zou bovendien meer ruimte creëren voor zorg, mantelzorg, hobby’s en rust.’
Lees ook: 'Voorkom problemen van later: geef iedere ouder 18 jaar ouderschapsverlof'
Met volledige doorbetaling had Willem in ieder geval bij de eerste lachjes en het omrollen van zijn dochter kunnen zijn - momenten die hij voor geen goud had willen missen. Zo had hij vanaf het begin een actievere rol kunnen spelen in de zorg en eerder een band op kunnen bouwen met zijn baby. Nu er steeds meer bekend wordt over de impact van vaderschapsverlof, is de hoop dat toekomstige vaders die kans wel krijgen.
