Drie valkuilen die jouw geluk in de weg staan

Vaak wijten mensen hun ongeluk aan de omstandigheden. Het management neemt de verkeerde beslissingen, collega's zijn niet vooruit te branden of, erger nog, niemand voelt zich betrokken of verantwoordelijk. Ook al is dat allemaal waar, wat kun je dan toch zelf doen om je gelukkiger te voelen in je werk?

Nicole is begin dertig, werkt als marketeer bij een middelgrote organisatie. Een paar jaar geleden werd ze hoofd van de afdeling en ze doet het voor iedereen merkbaar beter dan haar voorgangers. Ze heeft alle reden om trots te zijn op haar prestatie. Maar de prijs die ze ervoor betaalt is hoog. Ze slaapt niet meer, piekert, maakt meer fouten in haar werk, snauwt tegen collega's en zegt privé alles af omdat ze niets meer kan als ze eenmaal thuiskomt.

Veel succesvolle mensen voelen zich net zo uitgeput als Nicole. Ze hebben last van burn-outklachten en kunnen nergens meer van genieten. Dat geldt niet alleen voor Nederlanders. Ook Amerikaanse werknemers ervaren jaarlijks meer stress. Dat wordt toegeschreven aan de snel veranderende wereld die tot grote onzekerheden leidt, meldt The American Psychological Association op basis van onderzoek onder haar leden.

Toch hoef je ook in het huidige werkklimaat niet geleefd te worden door je werk of omstandigheden, vindt Annie McKee. In het september/oktobernummer van Harvard Business Review behandelt ze drie geluksvalkuilen. Als je weet hoe je die valkuilen kunt vermijden, kun je weer genieten van je succes. Dat is herkenbaar in de manier waarop Nicole haar opgewekte zelf wist te hervinden.

1. Nietsontziende ambitie

Hard werken is Nicole vanaf haar jeugd met de paplepel ingegeven, ook haar ouders werkten keihard. Ze was de beste van haar klas, en zette zichzelf onder druk om altijd te blijven winnen. Bij collega's riep dit gedrag veel irritatie op en ze kon weinig op hun hulp en steun rekenen.

Een van de eerste dingen die Nicole veranderde, is om minder van zichzelf te eisen. Ze hoeft niet overal ja op te zeggen, nee mag ook. Dat riep veel schaamte op. Ze durfde mensen niet meer in de ogen te kijken. De schaamte loslaten en zien dat anderen je nog steeds waarderen als je nee zegt, was een volgende stap.

2. Het heilige moeten

Nicole laat zich leiden door het streven te willen winnen, ervoor te zorgen dat niet zij, maar een ander altijd nummer twee is. Om haar positie te behouden moet ze zichzelf altijd onder druk zetten. Ze komt niet toe aan haar eigen behoefte aan vrije tijd, lachen met vrienden, en ontspanning. Niet bereikbaar zijn tijdens het eten of in bed, is voor haar ondenkbaar. De smartphone moet altijd binnen handbereik zijn. Ook 's nachts checkt ze of ze geen berichten heeft gekregen.

Om dit patroon te doorbreken sprak ze af 's avonds niet meer bereikbaar te zijn en ook in het weekend niet op haar werkmobiel te kijken. Dat dit tot een groter gevoel van onrust leidt, is te verwachten. Via korte inspanning en meditatie ondervangt ze haar gevoel van rusteloosheid.

3. Overwerk

De derde geluksvalkuil, overwerk, kan Nicole alleen bestrijden als ze leert prioriteiten te stellen en werk uit handen te geven. Ze moet leren om hulp te vragen en ook beschikbaar te zijn als een ander haar hulp nodig heeft. Soms zal ze het werk niet afkrijgen, en dat is dan jammer.

Nicole herstelde van haar chronische verkoudheid en uitputtingsklachten door een paar weken vrij te nemen en even helemaal niets te hoeven. Stralend vertelt ze dat ze heeft genoten van haar vrije tijd en collega's ook had verteld niet bereikbaar of beschikbaar te zijn. Van een vriendin kreeg ze een papieren agenda met als opschrift 'Do it later'. Eén oefening uit deze uitstelagenda maakte haar al aan het lachen: schrijf je to-dolijst op een klein stukje papier. Wat niet past, valt af.

Een patroon veranderen gaat niet zomaar. Het zijn ingeslopen gewoontes en soms val je terug. Ambitie werkt verslavend, evenals het altijd maar druk zijn. Je openstellen voor leegte kan een onaangenaam gevoel geven van controleverlies en je doen twijfelen of je nog iets waard bent. Bedenk dan dat kunnen 'niets doen' in deze tijd een belangrijke expertise is.