Ben je na ontslag altijd gehouden aan je concurrentiebeding?

Een concurrentiebeding komt in vrijwel elk arbeidscontract voor. Bijna elke werknemer in spé tekent het dan ook gedachteloos. Hoe serieus moet je zo'n beding dan nog nemen? Heel serieus, zo blijkt.

Controleren werkgevers of jij je houdt aan het concurrentiebeding?

'De praktijk is dat werkgevers de werknemer wel degelijk aan het beding houden als de werknemer bij de concurrent aan het werk gaat', zegt arbeidsjurist Ruben Moonen van Pellicaan Advocaten. 'Als je een concurrentiebeding eenmaal hebt ondertekend, dan is het raadzaam om het niet zomaar te overtreden. Er staat vaak een boete op en die raak je dan verschuldigd.'

Waarvoor dient een concurrentiebeding?

'Een concurrentiebeding dient om nuttige en vertrouwelijke kennis te beschermen die een werknemer heeft opgedaan over werkmethoden, prijzen en klanten', zegt Moonen. 'Het geeft de werkgever even de tijd die nodig is om de boel weer op orde te brengen en te voorkomen dat een andere werkgever concurrentievoordeel pakt dankzij die kennis.'

'Bijna alle werkgevers spreken met werknemers een concurrentiebeding af', zegt Moonen. 'Niet alleen met de hooggeplaatste salesbaas met concurrentiegevoelige kennis, maar ook met de kassadame.'

Geldt een concurrentiebeding ook als je wordt ontslagen?

'Ten onrechte wordt vaak gedacht dat je concurrentiebeding vanzelf komt te vervallen als je wordt ontslagen', zegt arbeidsrechtadvocaat Liesbeth van Duyneveldt-Franken. 'Zo'n beding geldt echter meestal voor de duur van een jaar na beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Ook als je niet vrijwillig weggaat, blijft het dus geldig.'

'De meeste ontslagen worden uiteindelijk geregeld in een vaststellingsovereenkomst', zegt Van Duyneveldt-Franken. 'In de onderhandeling over de vaststellingsovereenkomst moet je dus zeker een eventueel concurrentiebeding betrekken. Doe je dat niet, dan blijft het beding van kracht.'

Wordt een concurrentiebeding ook wel eens misbruikt?

Moonen: 'Het concurrentiebeding wordt in de praktijk nogal eens gebruikt als een middel om te zorgen dat een werknemer niet zo gemakkelijk weg kan, of om te zorgen dat de concurrent wordt gehinderd om iemand aan te nemen. Vaak zal de werkgever namelijk hebben uitonderhandeld dat het beding enkel vervalt wanneer er betaald wordt.'

Waarom komen werkgevers hiermee weg?

Moonen: 'Werkgevers kunnen dit afspreken, omdat de wetgever heeft bepaald dat twee partijen dit overeen mogen komen. Het probleem is dat werknemers vaak zo enthousiast zijn over de nieuwe baan, dat aan dat concurrentiebeding nog niet zwaar wordt getild. Maar vergis je niet: contract is contract. Dus je zit er in principe aan vast.'

Hoe vind je ondanks je concurrentiebeding een nieuwe baan in dezelfde sector?

'Ga het overleg aan, zowel met je oude als nieuwe werkgever', zegt Moonen. 'Probeer een compromis te bereiken waarbij je toch bij de nieuwe werkgever kunt gaan werken, maar tegelijkertijd tegemoet komt aan de belangrijkste belangen van je huidige of oude werkgever. Denk daarbij aan de sales-medewerker die afspreekt niet de klanten te benaderen waarvoor hij heeft gewerkt. Soms is de nieuwe werkgever ook bereid iets voor je te doen, ook wel eens in financiële zin.'

Van Duyneveldt-Franken: 'De meeste werkgevers willen hun werknemer niet zozeer houden aan het concurrentiebeding, maar alleen hun klanten behouden. Vaak kun je het beding daarom omzetten in een relatiebeding: je mag dan wel bij de concurrent gaan werken, maar je mag geen contact hebben met klanten van je oude werkgever.'

Moonen: 'Ook kun je proberen de inhoud van het concurrentiebeding af te zwakken, zodanig dat je er minder last van zult ondervinden. Je kunt voorstellen het het te beperken tot een bepaalde regio, of tot enkele met name genoemde concurrenten. Het beding moet in wezen op maat worden gemaakt voor jou als werknemer en moet een redelijk belang beschermen. Tenslotte zou je nog kunnen afspreken dat als de werkgever je voor een periode aan het beding houdt, deze je een bedrag voor die beperking geeft.'

Wanneer is een concurrentiebeding echt onredelijk?

'Het beding moet enigszins redelijk zijn qua duur, omvang en geografisch bereik', zegt Moonen. 'Een concurrentiebeding van een jaar in een onbepaalde tijd contract is normaal. Een tweejarig concurrentiebeding in een halfjaarcontract is niet redelijk.'

Maak je veel kans voor de rechter?

Van Duyneveldt-Franken: 'Als je werkgever echt wil vasthouden aan het concurrentiebeding dan moet je aan de kantonrechter vernietiging van het beding vragen of een vergoeding omdat je beperkt wordt in je mogelijkheden op de arbeidsmarkt. In een enkel geval kan bij de rechter blijken dat het beding niet meer geldig is, omdat het zwaarder is gaan drukken door een functiewijziging. Ook kan de rechter het beding aanpassen omdat het voor een te lange tijd geldt of voor een groter gebied dan redelijk is.'

Moonen: 'Je kunt de rechter te vragen het beding te matigen of van tafel te vegen. Rechters zijn in het algemeen echter terughoudend in het afzwakken of van tafel halen van een concurrentiebeding. Een rechter zal vooral kijken wat het te beschermen belang van de werkgever is en hoe daaraan kan worden voldaan. Lange bedingen worden vaak wel beperkt in tijd. Maar helemaal van tafel gaat een beding niet vaak.'

Moonen geeft een voorbeeld van een beding dat de rechter waarschijnlijk wel zou afzwakken: 'Stel een medewerker buitendienst bij een verzekeraar krijgt een jaarcontract, waarin staat dat hij of zij gedurende drie jaar niet werkzaam mag zijn voor een andere verzekeraar, op welke wijze dan ook en waar dan ook gevestigd.' Volgens Moonen is de kans groot dat een rechter dit beding zal matigen: 'Het is namelijk onredelijk lang, niet beperkt tot een gebied of land en ook niet gekoppeld aan een functie.'

'Op die manier zou je drie jaar lang wereldwijd voor geen enkele verzekeraar mogen werken en dat is geen redelijk beding.'

Is dat concurrentiebeding niet slecht voor het herstel van de economie?

Moonen: 'Zeker op dit moment, waarin flexibilisering van de arbeidsmarkt centraal staat en het plan is concurrentiebedingen voor bepaalde tijd contracten aan banden te leggen, ligt het voor de hand dat concurrentiebeding met mate moeten worden toegepast. Een flexibele arbeidsmarkt, met flexibel ontslagrecht, vraagt ook om het makkelijk kunnen switchen tussen werkgevers en het makkelijk kunnen aannemen van werknemers.'