Bijzonder verlof: wanneer krijg je vrij?

Werknemers weten vaak niet wanneer zij verlof van hun werkgever kunnen eisen, en wanneer ze erom moeten vragen. Veel vormen van verlof zijn vastgelegd in de Wet arbeid en zorg; denk aan zwangerschaps- en bevallingsverlof, vakantiedagen en zorgverlof.

Wat is bijzonder verlof?

Gevallen waarvoor geen wettelijke verlofregels bestaan, noemen we bijzonder verlof of buitengewoon verlof. Als je dit kunt opnemen, dan lever je geen uren of loon in, je wordt tijdens zo’n verlof gewoon doorbetaald. Maar je hebt er niet altijd recht op, en dan moet dus onbetaald vrij nemen. Bijzonder verlof of buitengewoon verlof is soms geregeld in je cao, soms ook niet. Het gaat dan om zaken als het bijwonen van een bruiloft of begrafenis, huisartsbezoek of je verhuizing.

Wanneer krijg ik wél of niet bijzonder verlof?

Dat hangt af van de afspraken zoals die in je cao, arbeidsovereenkomst of bedrijfsreglement staan. Moet je naar de dokter, dan staat in een cao doorgaans dat je dat in je eigen tijd moet plannen. Hetzelfde geldt voor solliciteren. Maar weer niet voor een zwangerschapsonderzoek. De overheid weet precies wanneer je wel of geen recht hebt op bijzonder of buitengewoon verlof.

Wat staat er in mijn cao?

De afspraken verschillen per sector, dus neem je eigen cao goed door om te zien hoeveel vrije uren je wel of niet krijgt per gebeurtenis. Ambtenaren krijgen bijvoorbeeld geen verlof voor ondertrouw, maar wel twee dagen voor hun eigen huwelijk of notarieel samenlevingscontract. Het kan ook dat er helemaal niets over een bepaalde gebeurtenis in je cao staat, of dat jouw werk niet onder een cao valt. In dat geval vind je misschien iets over verlof in je bedrijfsreglement. Je kan natuurlijk ook even overleggen met je werkgever, uitzonderingen zijn tenslotte altijd mogelijk.

Bijzonder verlof bij overlijden

Voor een sterfgeval in familie of vriendenkring krijg je uiteraard verlofdagen. Overlijdt een echtgenoot/partner, bloed- of aanverwant in de 1e graad (ouders, kinderen) dan krijg je vier dagen. Voor bloed- of aanverwanten in de 2e graad (grootouders, kleinkinderen) twee dagen, en voor bloed- en aanverwanten in de 3e en 4e graad (ooms en tantes, achterneven en achternichten) één dag. Verlies je je beste vriend, dan kan het geen kwaad om met je baas te praten. Organisaties hanteren deze regels niet allemaal even strikt en laten graag zien dat ze een goede werkgever zijn.

Bijzonder verlof en corona

Soms heb je te maken met een situatie van overmacht waarvoor je onmiddellijk vrij moet nemen. Dat kan zomaar voorkomen in deze tijd van corona. Voor zulke plotse gevallen is er het zogenaamde calamiteiten- of kort verzuimverlof. Dit verlof stelt je in staat om bijvoorbeeld opvang voor je kind te regelen en duurt zolang je nodig hebt; van enkele uren tot enkele dagen. Tijdens het calamiteitenverlof heb je recht op je normale loon. Meld de situatie wel zo snel mogelijk bij je werkgever.

Hoe doen de Zweden het?

Sinds 1 juli 2020 mogen in Nederland ook partners aanvullend geboorteverlof opnemen, maar in sommige landen zijn ze nog guller. Neem Zweden, waar beide ouders samen 480 dagen betaald vrij krijgen; acht maanden voor de moeder en acht voor de vader!

Nog steeds onduidelijk?

Omdat er zoveel verschillende verloven zijn, en cao’s niet altijd uitkomst bieden, kun je eventueel een vakbond raadplegen. CNV heeft bijvoorbeeld een handig overzicht. Ook bij het Juridisch Loket leer je wanneer je recht hebt op betaald verlof. Je kunt daar uiteraard ook een jurist inschakelen als je er echt niet uitkomt.