Personeelstekort? Of te veel nutteloze banen?

Kort geleden ben ik vader geworden. Een van de eerste dingen die ik mij afvroeg na de bevalling, was of ik wel een nuttige baan heb. Met dat kleine hummeltje in mijn armen keek ik naar de verloskundigen en het fantastische resultaat dat wij zojuist hadden bereikt. Het puurste geval van ‘ik zou niet weten wat ik zonder je had gemoeten’.

Sommige banen zijn noodzakelijk voor de maatschappij. In mijn werk als recruiter heb ik dagelijks te maken met de krappe arbeidsmarkt, maar zelden voelde ik de urgentie zo sterk als op deze dag. Personeelstekort in dit soort situaties is meer dan onwenselijk en kan zelfs levensbedreigend zijn. Neem de kinderopvang. Wij staan al acht maanden op de wachtlijst bij verschillende dagverblijven en er is nog geen zicht op een plek. Hoe dat komt? Je raadt het al: personeelstekort.

Te veel banen

Waar komt dit personeelstekort ineens vandaan? Zijn er stiekem een miljoen mensen geëmigreerd terwijl we de andere kant op keken. Nee, niks van dit alles. Er zijn gewoon te veel banen.

Halverwege dit jaar stond er een ongekend aantal van 467.000 vacatures open, terwijl de beroepsbevolking niet kleiner is geworden. Dat betekent dus dat er steeds meer banen bijkomen.

Je kunt er een willekeurige vacaturesite op naslaan en ziet in wat voor paradox de arbeidsmarkt terecht is gekomen. Vanwege het personeelstekort schieten de recruitmentbureaus en vacaturesites als paddenstoelen uit de grond. Die hebben op hun beurt personeel nodig om omzet te draaien. En hoe succesvoller ze zijn, hoe meer personeel ze onttrekken aan de arbeidsmarkt. Het door commercie gedreven Droste-effect.

Zelf je baan creëren

De commerciële sector heeft geen monopoly op nutteloze banen creëren, de overheid kan er ook wat van. De provincie Utrecht heeft een evenement georganiseerd waarbij sollicitanten zelf hun baan kunnen creëren. Ik begrijp dat ook zij wat moet bedenken om sollicitanten te werven, maar een baan, zeker betaald met belastinggeld, moet ontstaan uit een zekere urgentie en een duidelijke taakstelling hebben. Je moet niet een probleem gaan zoeken voor een oplossing.

En dit gebeurt steeds meer: mensen die hun eigen baan creëren. Het aantal coaches is bijvoorbeeld enorm toegenomen de afgelopen jaren. Zo is het aantal lifestylecoaches in vijf jaar verviervoudigd. In diezelfde periode is het aantal opruimcoaches toegenomen met 335 procent. Mocht je twijfelen of je dit goed leest: ja, we hebben het hier over een coach die je helpt met opruimen.

Hebben deze banen dan geen enkele toegevoegde waarde? Natuurlijk wel, maar het lijkt me evident dat de mensheid zonder zou kunnen. De piramide van Maslow zou er zijn neus in ieder geval voor ophalen. De grootste toegevoegde waarde is voornamelijk voor de coaches zelf. En daar schuilt het echte maatschappelijke probleem van deze tijd.

Autonomie en flexibiliteit

Iedereen wil ontsnappen aan de 9 tot 5. Op sociale media grossiert het van de voorbeelden van mensen die hun eigen baan hebben gecreëerd, met vaak als resultaat meer autonomie en flexibiliteit. Je gaat toch niet meer vijf dagen op kantoor zitten als je ook kunt werken vanaf een tropische locatie naar keuze? Genoeg verdienen door zo min mogelijk te werken is het nieuwe ideaal.

Is dat een zorgwekkende ontwikkeling, of is het juist een goede trend dat het ouderwetse werken steeds meer verandert? Ik denk een beetje van beide. Ontwikkeling is altijd goed en als mensen gelukkiger en gezonder worden, is dat ook goed voor de maatschappij. Alleen zijn helaas juist de vitale beroepen minder geschikt om op deze nieuwe manier uit te oefenen. En hoe meer nutteloze banen met prachtige arbeidsvoorwaarden wij creëren, hoe meer wij het personeelstekort in de hand werken.