Na zoveelste succes Sarina Wiegman is de vraag: doorbraak vrouwelijke leiders in voetbalwereld op komst?

Foto boven artikel: Sarina Wiegman (l) en aanvoerder Leah Williamson tonen de gewonnen beker. Foto: ANP Foto.

Wiegman is met haar 55 jaar een geboren leider, aan wier prijzenkast geen enkele trainer, man noch vrouw, kan tippen. Ze won tot driemaal toe het EK, respectievelijk als bondscoach van Nederland (2017), en van Engeland (2022 en 2025) en werd met Engeland tweede op de WK in Australië. Ook werd ze in 2022 tot UEFA Women’s Coach of the Year uitgeroepen. 

Terwijl iedereen, van spelers tot de pers, zich de afgelopen dagen in lyrische termen over haar uitliet, werd er ook volop gespeculeerd over Wiegmans volgende carrièrestap. Zou ze kiezen voor een verlengen van haar contract in Engeland? Zou ze wellicht een club in de FA Women’s Super League, de Premier League voor vrouwen, coachen? 

Hoewel het ondertussen duidelijk is dat ze in Engeland blijft, is het opvallend is dat ze enkel in verband werd gebracht met vrouwenvoetbal. Dit terwijl haar huidige assistent Arjan Veurink op het punt staat de nieuwe bondscoach van de Nederlandse vrouwen te worden. 

Leiderschapskwaliteiten Sarina Wiegman

Leonne Stentler, die de afgelopen weken bij de NOS in de studio het EK voor vrouwen van commentaar voorzag, is op haar beurt ook enorm te spreken over de leiderschapskwaliteiten van Wiegman.

‘Ze beheerst het hele pakket. Ik ken weinig trainers die dat hebben. Ze heeft een winnersmentaliteit, wat ook wel een vereiste is voor een trainer op dat niveau. Ze is zowel tactisch als didactisch heel sterk. Zo is ze duidelijk over haar verwachtingen ten opzichte van haar spelers en de bijbehorende rollen binnen het team. 

Lees ook: 'In een inspirerende cultuur vecht je conflicten open en eerlijk uit': Waarom je volgens deze hoogleraar conflicten moet (kunnen) hebben op de werkvloer

En ze weet haar plan goed en geloofwaardig over te brengen. Daarbij heeft ze altijd een vooropgezet plan, maar sorteert ook voort op wat er kan gebeuren. Zo zorgde wisselspeelster Chloe Kelly in de finale voor de voorzet voor de gelijkmaker en het beslissende doelpunt in de strafschoppenserie. Daarnaast weet ze, omdat ze ook zelf speelster is geweest, wat al die meiden hebben moeten trotseren om te staan waar ze nu staan.’ 

Wat Stentler daarbij vooral zo knap vindt: het collectief staat bij Wiegman altijd voorop. ‘Dat is ook waar ze door haar spelers om wordt geroemd. Tegelijkertijd durft ze knopen door te hakken en voert ze wissels door als ze die nodig acht. Tot slot heeft ze een sterk empathisch vermogen, en heeft ze precies in de gaten wat iedereen in haar team nodig heeft. Daarbij gaat ze maatschappelijke problemen niet uit de weg. Zoals bij het recente racisme-voorval rondom één van haar speelsters, Jess Carter, die via social media racistische berichten ontving, waar Wiegman zich ferm over heeft uitgesproken. Maar dat doet ze niet om zichzelf op de voorgrond te plaatsen. Ze is in wezen namelijk heel bescheiden. Ze doet dit, wederom, puur uit belang van de groep.’

Te weinig vrouwelijke trainers met benodigde diploma’s

Is een overstap naar het mannenvoetbal voor iemand met Wiegmans statuur dan geen reële optie?

Er zijn op dit moment in Nederland slechts 6 vrouwen met de hiervoor benodigde papieren, dat wil zeggen het UEFA Pro Diploma, de hoogste trainersopleiding in het voetbal. Wiegman is één van die zes. En dan zijn er nog eens 2 die dit seizoen aan de opleiding gaan beginnen in Nederland en Engeland.

‘Er zijn dus 8 vrouwen totaal die überhaupt op zo’n niveau mogen trainen, aldus Stentler. ‘Er is simpelweg niet zo’n blik vrouwelijke trainers dat je zomaar kunt opentrekken, ook niet om vrouwenteams te trainen. En dus is het vooralsnog een normale zaak dat een man vrouwen traint, maar niet andersom. Dat is, laat dat duidelijk zijn, niet zoals ik dat het liefst zou zien in een ideale wereld met evenveel aanbod, maar het is wel de realiteit.’

Historische achterstand vrouwen in voetbalwereld

Vrouwelijke trainers hebben, net als spelers, een enorme achterstand in te halen, benadrukt Stentler, die voorheen zelf voor ADO en Ajax uitkwam. Het aantal vrouwelijke trainers is dan ook niet te vergelijken met het potentieel aan mannelijke trainers. Of we, met de huidige ontwikkelingen in het vrouwenvoetbal, zoals een record aantal bezoekers voor het EK, over 10 jaar misschien een vrouwelijk bondscoach bij de mannen hebben? Je hebt tenslotte ook al – weliswaar een enkele - vrouwelijke scheidsrechter rondlopen in het mannenvoetbal? 

Lees ook: 'Voorkom problemen van later: geef iedere ouder 18 jaar ouderschapsverlof'

Zelfs aan zo’n uitspraak durft Stentler zich niet te wagen. ‘Laat ik het zo zeggen: ik zal blij zijn als we te zijner tijd een grote vijver vrouwelijke toptrainers met de juiste papieren hebben waar je uit kunt kiezen. En dat het normaal wordt dat ook vrouwen op een shortlist staan van mogelijke coaches. In de eerste plaats als coach voor de vrouwenteams. En wie weet, ooit ook voor de mannenteams.’