Stop met piekeren over pieken: 3 beproefde technieken

Michèlle van Laethem heeft dat onderzocht voor haar proefschrift over de relatie tussen werk, stress en slaap. Ze gebruikte hiervoor een topervaring van werkstress: het verdedigen van een proefschrift. Bij zo’n verdediging presenteer je eerst in tien minuten de resultaten van je proefschrift aan het aanwezige publiek, vervolgens moet je antwoord geven op lastige en vaak onverwachte vragen van een groep hoogleraren. Geen sinecure.

Voor haar onderzoek liet Van Laethem 44 promovendi een maand voor hun verdediging een dagboek bijhouden. ’s Avonds schreven ze op hoeveel stress ze overdag hadden ervaren, en ’s ochtends noteerden ze hoe ze hadden geslapen en of ze hadden gepiekerd. De uitkomst van het onderzoek laat zien dat piekerende deelnemers wel snel in slaap vallen, maar vervolgens vaak en vroeg wakker worden. Wie wel gestrest is, maar niet piekert, slaapt beter. Kortom: wil je uitgerust zijn voor je piekprestatie, dan moet je vooral je piekeren aanpakken.

Piekeren aanpakken

Wie piekert, blijft maar malen over steeds dezelfde dingen. Dat kan over het verleden gaan (Waarom moest mij dit overkomen? Waarom hebben ze me dit aangedaan? Hoe heb ik zo stom kunnen zijn?), of over iets dat nog moet gebeuren. Bij een piekprestatie gaat het over het laatste. Je kunt dan wakker liggen van vragen als: ga ik het wel redden? en: wat zullen ze van me denken? Of je blijft malen over je angst om af te gaan, door de mand te vallen, een black-out te krijgen, of wat voor angsten zo’n situatie ook maar bij je oproept.

Er zijn een paar beproefde technieken om dat piekeren een halt toe te roepen. Een daarvan is om de hoe-vraag te stellen. Dus: hoe ga ik het redden? Hoe kan ik ervoor zorgen dat ze me zo positief mogelijk beoordelen? Hoe zorg ik dat ik geen black-out krijg? Dat zet je op een ander spoor.

Je kunt je ook afvragen of de piekergedachte je helpt om je doel te bereiken. Waarschijnlijk niet. Je doel is om een goede prestatie te leveren. Wat kun je doen om dat voor elkaar te krijgen? Een simpele gedachte, maar het helpt om het piekeren stop te zetten.

Je kunt ook de truc toepassen om per dag tweemaal een kwartier uit te trekken om te piekeren. Zodra er een piekergedachte opkomt, stel je die uit tot je piekerkwartier. Dat werkt, want als je bewust tijd uittrekt voor het piekeren, kun je dat op andere momenten makkelijker loslaten.

Een krachtige manier om piekergedachten te bestrijden is ook door je verbeelding in te zetten. Stel je stap voor stap voor hoe dat spannende moment op een goede manier gaat verlopen. Wat doe je dan precies, wat is je houding, hoe voel je je? Speel dat als een film voor je af. Dat is ook wat veel topsporters doen voordat ze moeten pieken.