Zo kun je als avondmens het best omgaan met de 9-tot-5-cultuur

Sommige mensen worden uit zichzelf vroeg wakker, voelen zich meteen energiek en beginnen de dag productief. Maar als jij dit artikel hebt aangeklikt, behoor je waarschijnlijk niet tot die groep. Misschien is opstaan iedere dag weer een gevecht met de wekker (of wekkers) en duurt het even voor je je weer mens voelt in plaats van zombie.

Aanstelleritis, volgens sommige ochtendmensen, maar dat is niet per se waar, zegt Els van der Helm. Zij helpt als slaapneurowetenschapper organisaties en leiders op het gebied van slaap, prestaties en gezondheid. ‘Er bestaan daadwerkelijk ochtend- en avondpersonen en dat is voor een groot deel genetisch bepaald.’

Invloed op je werkprestaties

Avondmens zijn in een maatschappij die is ingericht voor ochtendmensen is niet alleen irritant, het heeft ook invloed op je werkprestaties, legt de slaapexpert uit. Werknemers met slaapgebrek kunnen zich minder goed concentreren, zijn minder creatief en kunnen minder goed oplossingen vinden voor problemen. Ook gaat hun werkgeheugen achteruit, waardoor het moeilijker is om nieuwe informatie in zich op te nemen en zich dingen te herinneren van een paar dagen geleden.

Slaapgebrek heeft ook invloed op je mentale welzijn. Wie vermoeid is, voelt zich labieler, is minder empathisch en vertrouwt anderen minder goed. Van der Helm: ‘De leiderschapsstijl van managers wordt negatiever. Ook blijkt uit onderzoek dat als leiders minder goed slapen, de mensen in hun team minder gemotiveerd zijn.’

Ochtendmens worden

Je kunt je ritme een klein beetje beïnvloeden, waardoor die vroege meeting net iets minder voelt als een marteling. Van der Helm tipt avondmensen om 's ochtends zo snel mogelijk fel licht tot zich te nemen en het liefst naar buiten te gaan. 's Avonds moet je licht juist zoveel mogelijk vermijden. Verder kan het slim zijn om eerder te eten en niet tot laat met vrienden af te spreken.

Van der Helm: ‘Eigenlijk is de truc om qua ritme te doen alsof je een ochtendpersoon bent. Maar je biologische klok kun je niet veranderen. Idealiter blijf je in je avondritme en pas je je leven daarop aan.’

Flexibele werktijden

Bij Sky Internet Marketing, een bedrijf met zeven werknemers, wordt er rekening gehouden met verschillende slaapritmes. De werktijden zijn flexibel. ‘Dat begon doordat ik mensen in dienst nam met een ander ritme’, zegt oprichter Nils van der Knaap.

De meeste mensen beginnen ergens tussen negen en tien met hun werkdag, maar één werknemer van Van der Knaap is echt een nachtmens en begint vaak om vier uur 's middags. ‘Dat wist ik voor ik hem aannam en ik vind het prima. Het gaat erom dat hij zijn werk goed doet en op deze manier werkt hij veel productiever dan wanneer ik hem zou dwingen om 's ochtends te komen.’

Meetings inplannen

Wat veel werkgevers tegenhoudt om flexibele werktijden te hanteren, is dat het praktisch soms onhandig is, maar dat bezwaar wuift Nils van der Knaap meteen weg. ‘We hebben een systeem waarin we precies zien wie wanneer werkt. Als we een overleg hebben waarbij én de echte ochtendmensen én de medewerker die het liefst 's avonds werkt aanwezig moeten zijn, dan vragen we of hij toch een uurtje eerder kan beginnen. Maar dat komt niet vaak voor.’

Tekst gaat verder onder de banner

Ook Mel van Lieshout, countrymanager bij Shopify, een internationaal bedrijf in software voor webshops, zegt dat het in de praktijk prima werkt als iedereen zijn eigen werktijden kan bepalen. ‘Als je met goede online tools werkt, is het prima om asynchroon te werken (niet gelijktijdig, red.) In die systemen kunnen we precies zien wie waar aan werkt en kunnen we ook meteen bij die bestanden. Om meetings in te plannen, is het belangrijk dat iedereen zijn of haar agenda heeft bijgewerkt, ook omdat we samenwerken met mensen in andere tijdzones.’

Van Lieshout zou zelf niet meer op een andere manier willen werken. ‘Bij een vorige werkgever had ik een standaardritme. Ik dacht er helemaal niet over na dat het ook anders zou kunnen. Maar nu ik zelf kan bepalen wanneer ik werk, ben ik eens goed gaan nadenken wat het beste bij mij past. Zelf ben ik aan het einde van de dag het creatiefst, dus ik begin de dag liever rustig door eerst te sporten en rond 10 uur achter mijn bureau te kruipen. Dit werkt voor mij zoveel lekkerder. Ik heb meer plezier in mijn werk, ben productiever en creatiever. Bovendien hebben we bij Shopify geen meetings op woensdagen, zodat we ons volledig op ons werk kunnen focussen in plaats van steeds tussendoor vergaderingen te hebben. Het enige wat nu nog een uitdaging is, is een goede werk-privébalans.’