Yin (28) wordt na acht maanden solliciteren moedeloos: 'Ik ben blijkbaar altijd te junior'

Radiomaakster Yin (niet haar echte naam) klinkt ten einde raad als ze me belt. 'Ik dacht dat mijn traineeship bij een omroep een springplank zou zijn', zegt ze. 'Maar dat valt tegen. Het maakt bij werkgevers nauwelijks indruk dat ik trainingen, masterclasses en coaching heb gevolgd naast mijn werk op verschillende redacties.' Yin reageert alleen op vacatures waarin minder dan vijf jaar werkervaring wordt gevraagd. Maar ze krijgt steevast een afwijzing.

Ze belt wel eens met de contactpersoon voor meer uitleg - wat ik altijd aanraad als die mogelijkheid wordt geboden. Laatst hoorde ze dat ze nog veel begeleiding nodig zou hebben. 'Die konden ze me vanwege de werkdruk niet bieden.' De feedback is eerlijk, maar Yin voelt zich daardoor nog meer junior dan ze feitelijk is.

Van vriendinnen en jonge mensen in haar netwerk weet ze dat zij niet als enige thuis zit zonder werk. Onderzoeken en statistieken bevestigen hun ervaring: volgens arbeidsmarktanalist Intelligence Group is het aantal startersbanen de afgelopen drie jaar gehalveerd. Zo zijn er in de creatieve sector 60 procent minder pas afgestudeerden nodig en de helft minder bij marketing en in de reclame. In de it-sector is de afgelopen drie jaar zelfs al 70 procent van de startersfuncties verdwenen. Die kant wilde Yin toch al niet op, maar vrolijk wordt ze er niet van.

De invloed van kunstmatige intelligentie op junior rollen

Van meer jonge starters hoor ik dat ze al maanden op zoek zijn naar werk. Als het gaat om banen in de klantenservice, als vertaler, bij een advocatenkantoor, een consultancybedrijf of een bank wordt AI de kwaaie pier genoemd. Kunstmatige intelligentie zou routinetaken in een paar minuten kunnen overnemen en dat scheelt geld. Al brengen experts daar tegenin dat deze tools nog steeds niet beschikken over kwaliteiten als nieuwsgierigheid, empathie, een moreel kompas en doorzettingsvermogen.

Dat brengt me ertoe Yin te vragen of zij al 'AI-geletterd' is. Kan zij goed prompten? Weet zij hoe ze moet checken of alles wat ChatGPT of Claude ophoest echt klopt? Kent ze de risico's van het gebruik? Ik heb vorig jaar een (gesubsidieerde) driedaagse training gedaan die ik haar kan aanraden. Zo blijft ze up-to-date en kan ze deze investering op haar LinkedIn-profiel en cv zetten. Met digitale vaardigheden onderscheidt ze zich van andere kandidaten.

Ondernemend blijven

Op meer gebieden kan ze laten zien dat ze niet stilstaat. Bijvoorbeeld door te werken aan haar portfolio met freelance-klussen en eigen projecten. Dat kan ze ook met anderen doen. Laatst heb ik twee jonge videomakers die al maanden tevergeefs solliciteren aangeraden samen een bureau te beginnen. Ze verjagen zo niet alleen de eenzaamheid, ze blijven ook productief en ondernemend.

Yin kan zelf haar vaardigheden vergroten - en daarmee hopelijk ook haar kansen. Maar de verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij jonge werknemers. ‘Bedrijven die structureel stoppen met het aannemen van starters komen zichzelf nog wel tegen’, waarschuwt arbeidseconoom Ronald Dekker (TNO) in Werf&. 'Je moet je mediors en seniors dan altijd ergens anders vandaan halen, omdat je geen eigen kweek meer hebt.’

Omscholen als noodoplossing voor starters

Yin is het beu om te wachten tot ze op sollicitatiegesprek mag komen in de sector waarvoor ze is opgeleid. 'Ik ga volgende week naar een open dag voor zijinstromers in de zorg', vertelt ze. 'Daar willen ze me misschien wel hebben.' Dat zou je zonde kunnen noemen van alle tijd, geld en energie die ze in radiomaken heeft gestoken. Maar de tijd dringt, nu ze geen ww-uitkering meer krijgt. 'Ik heb misschien nog een kinderwens en ik wil sparen voor een huis.'

Ik begrijp heel goed dat Yin de zorg als tweede keus overweegt. Maar ik roep werkgevers op om starters zoals zij een springplank te bieden, voordat ze noodgedwongen gaan omscholen. Ook in hun eigen belang, om leegloop te voorkomen. Laatst was in het nieuws dat gemeenten niet genoeg personeel meer hebben doordat een grote groep senioren tegelijkertijd met pensioen gaat. Toen Yin dat las, dacht ze: 'Hadden jullie maar in junioren geïnvesteerd.'