Zo voorkom je dat mensen te veel energie vragen

Hoofdredacteur Manon oogt moe en bezorgd als we een online afspraak hebben. Ze heeft net weer een hoogopgelopen discussie met een student achter de rug. De vrouw was de redactie opgestormd over een reportage die haar niet aanstond. Ze vond dat de verslaggever meer stelling had moeten nemen. Manon had naar haar geluisterd en geprobeerd uit te leggen dat er een scheiding is tussen eigen meningen en sfeerbeschrijvingen. Maar er hing een donkere wolk in de lucht toen de student na een uur weer vertrok.

Hoe goed het ook is dat het universiteitsblad discussie teweegbrengt, Manon voelt de druk van kritische lezers. Ze wil hen de ruimte geven om hun verhaal te vertellen, maar dat kost haar veel tijd en energie. De vaak emotionele gesprekken zijn ook niet erg bevorderlijk voor de sfeer op de jonge redactie. Als er plotseling iemand binnenkomt, ziet Manon gespannen gezichten.

We spreken af dat ze deze lastige situatie snel gaat voorleggen aan haar redactie. Hoe kunnen ze weer meer rust krijgen op de werkvloer? Manon klaart al op van het idee dat ze zelf iets kan doen tegen de negativiteit en de weerstand die haar uitputten. Haar huiswerk voor de volgende keer: afspraken maken met haar redactie.

Stoerder en milder

In het pas verschenen boek Iets met grenzen stellen geeft trainer Iris Posthouwer handvatten om op een ontspannen manier nee te zeggen. Met humor beschrijft ze herkenbare situaties op het werk en thuis: collega’s die te lang willen kletsen of foute grappen maken, familieleden die je continu onderbreken, bekenden die net iets te direct communiceren. Volgens haar is de automatische ja-stand vaak een nee tegen jezelf. En dat is weer niet goed voor je gevoel van eigenwaarde én je humeur. De auteur ontdekte dat grenzen stellen haar juist hielp om zowel stoerder als milder te worden.

Dit is haar stappenplan voor een ontspannen nee:

• begin met iets aardigs; de ander voelt waarschijnlijk ook spanning. Bijvoorbeeld: ‘Goed dat je ermee komt.’ Of in Manons  geval: ‘Ah ja, je vraagt je af hoe iemand dit heeft kunnen opschrijven’ - waarop de student zegt: ja!

• zeg duidelijk nee (‘Kunnen we een afspraak maken om het er rustig over te hebben?’)

• geef zo nodig één reden (‘Het komt nu niet uit. Ik heb zo een vergadering.’) toon medeleven na de reactie (‘Ik snap dat je het er nu over wilt hebben.’)

‘Dan ga ik je teleurstellen’

Mooi plan, maar wat te doen als de ander zich niet gewonnen geeft? ‘Voelt het doorduwen manipulatief?’, schrijft Posthouwer. ‘Dan kun je doorpakken door bijvoorbeeld kalm te zeggen: ‘Dan ga ik je teleurstellen.’ Je kunt ook verwijzen naar een gemaakte afspraak. Breng die dan wel als een keus waar je achter staat, adviseert de auteur. Dat straalt meer kracht uit dan een zin die begint met: ik moet of ik mag niet. En lukt het om grenzen te stellen? ‘Beloon jezelf en zorg voor cheerleaders die je toejuichen.’

Manon vertelt de volgende keer dat ze heldere afspraken heeft gemaakt met haar redactieleden. Als iemand met stoom uit zijn oren binnenkomt en een oplossing er binnen vijf minuten niet in zit, kappen ze voortaan af. Ze stellen dan voor op een ander moment een rustig gesprek te voeren, al dan niet met een mediator erbij. Wát een goede afspraak – voor beide partijen.

*Manon is om privacyredenen een gefingeerde naam.