Zo gebruik je je stem het best in (online) vergaderingen

Stemcoach Roos van den Broek helpt beroepssprekers, van docenten tot content creators, om hun stem gezond én krachtig te gebruiken. Haar tips zijn verrassend simpel, maar ontzettend effectief. Zij ziet drie veelvoorkomende valkuilen bij professionals die veel spreken: te veel forceren, monotoon praten en onduidelijk articuleren. 'We zijn geneigd om extra ons best te doen als we iets belangrijks willen overbrengen, maar juist dan gaan mensen forceren met hun stem, gaan ze harder of sneller praten, en/of eindigen ze zinnen zonder energie.' Resultaat: minder impact én meer vermoeidheid aan het eind van je werkdag.

Drie simpele tweaks die effect hebben op je impact

Gelukkig is goed stemgebruik geen hogere wiskunde. De stemcoach deelt drie quick wins die je vandaag al kunt proberen:

1. Train je kaakval

(ja, echt!)Ga voor de spiegel staan en open je kaak nét wat verder bij klinkers. En als je nu denkt: wat zijn klinkers ook alweer? Dat zijn die letters waar je vroeger op basisschoolposters mee oefende: a, e, i, o, u. 

“Hiermee vergroot je eigenlijk je klankkast. Zo versterk je jouw geluid, articuleer je duidelijker en kom je zelfverzekerder over.”

2. Laat vaker stiltes vallen

Las vaker pauzes in. 'Jij weet al wat je gaat zeggen, je luisteraar nog niet. Door bewust stiltes toe te voegen bij leestekens of belangrijke statements geef je je publiek verwerkingstijd én raak jij zelf niet buiten adem.' Wat veel mensen niet beseffen is dat door pauzes in te lassen je verbinding creëert met de luisteraar, omdat je er zo voor zorgt dat mensen betrokken raken of blijven bij je verhaal.

3. Hou je stem vol tot het eind van je zin

Wat de stemcoach hiermee bedoelt is dat mensen vaak alles geven met hun stem, volume en ademhaling aan het begin van een (lange) zin, alsof ze een sprintje doen. De laatste meters worden er vaak dan nog uitgeperst, waardoor de laatste woorden soms onverstaanbaar zijn. Laat je stem niet ‘wegzakken’. Blijf helder tot de laatste letter. Dit kun je doen door je aandacht, volume en adem beter te verdelen over de zin die je uitspreekt. 'Zo voorkom je dat het onzeker of vaag klinkt en houd je de aandacht erbij.'

Waarom je zo moe bent na een dag vol meetings

Ben je na een lange vergaderdag hees, schorriemorrie of gewoon doodmoe (alsof je van een feestje komt)? Je bent niet de enige. '(Online) vergaderen voelt vaak als zenden, in plaats van écht communiceren,' legt Van den Broek uit. 'We gaan harder praten, forceren meer, krijgen minder reactie. En dat vreet energie.'

En dat is niet zonder risico: langdurig verkeerd stemgebruik kan leiden tot stemklachten, verminderde productiviteit en zelfs ziekteverzuim. Vooral in beroepen waarin veel wordt gepraat, zoals onderwijs, coaching, sales en klantenservice, is dit een onderschat probleem. Uit recent onderzoek blijkt dat professionals met intensief stemgebruik een aanzienlijk hogere kans hebben op verzuim door stemstoornissen, met name wanneer stress en overbelasting meespelen.

Gelukkig is er makkelijk winst te behalen. Bijvoorbeeld door slim gebruik van techniek: zet je laptopvolume hoger in plaats van het gebrek aan impact te compenseren met je stem door harder te praten, gebruik een headset of externe microfoon, en check de ruisonderdrukking-functie in Teams. Met het juiste belvolume en een goede (externe) microfoon hoef je je stem minder te forceren, omdat je ook op normale spreeksnelheid en volume goed te verstaan bent. Dat klinkt fijner én spaart je stem. Kleine aanpassingen, groot verschil. 

Warm je stem op (net als je spieren in de gym tijdens een warming up)

De stemcoach raadt aan om je stem te behandelen zoals een spier: opwarmen voor gebruik. 'Met Lax Vox (trainingsoefening, red.) of simpel liptrillen maak je je stem los, ontspannen én krachtiger.' Ook handig: een korte oefening met een kurk of spreekbeentje om je articulatie te verbeteren. Een spreekbeentje is een klein hulpmiddel dat je tussen je tanden houdt tijdens het oefenen, waardoor je kaak ontspant, je duidelijker articuleert en je stem voller klinkt.

En heb je last van spreekangst of spanning? 'Zorg dat je achter je boodschap staat en maak het leuk voor jezelf. Lach bijvoorbeeld tijdens het praten. Dat hoor je meteen terug in je stem.'

Online vs. live: wat werkt waar?

Er is zeker een verschil tussen live en online spreken, vertelt Van den Broek. 'Online missen mensen vaak de connectie, waardoor het enkel zenden wordt (of het voelt zo). Voeg dan iets interactiefs toe: een poll, een vraag, of laat mensen reageren op een stelling. En wees nét iets expressiever dan normaal, gebruik bijvoorbeeld wat meer je handen, zodat je stem levendig blijft overkomen.'

Live spreken vraagt juist om stevigheid, kracht en zelfvertrouwen. Om dit te bereiken zie je vaak dat het de kleine aanpassingen zijn die een groot verschil (kunnen) maken. Onthoud hierbij dat mensen graag kijken naar echte mensen, dus echte verhalen. Wees dus ook gewoon lekker jezelf.

Bonus-tip om een belangrijke (online) presentatie te oefenen: maak een video van jezelf (ongeacht hoe irritant ongemakkelijk dit soms kan zijn). Jezelf terugkijken kan ontzettend helpen om kleine foutjes te ontdekken en zo ook te herstellen, zoals je ademhaling, tempo en stopwoordjes als ‘uuuh’ etcetera. 'Laat je stem horen, blijf hierin stabiel van begin tot eind, houd oogcontact, en voorkom dat je je in gaat houden omdat iedereen naar je kijkt. Blijf bij je verhaal, ga niet te veel in je hoofd zitten.'

Conclusie: je stem is goud waard

Of je nu elke dag belt, presenteert of vergadert: je stem is een instrument dat je kunt trainen en beschermen. Met een paar simpele gewoontes voorkom je overbelasting, kom je krachtiger over en houd je je energie beter vast.

Dus: volgende keer dat je een vergadering ingaat, eerst even die kaakval oefenen, bewust ademhalen, en met frisse energie en zelfvertrouwen dat eerste, maar ook zeker dat laatste, woord spreken. Je stem (en je collega’s) zullen je dankbaar zijn.