Jongvolwassenen missen soft skills, maar dat is niet hun schuld

Het is nogal een stelling van Alex Mahon, waar het blad Fortune over schreef. Volgens de CEO van Channel 4 hebben de coronapandemie en sociale media ervoor gezorgd dat generatie Z, die geboren is tussen 1997 en 2012, niet vaak genoeg in aanraking komt met mensen met een andere mening. Door corona waren colleges online, waardoor de discussies tijdens hun studie ontbraken, en sociale media zorgen er met hun algoritme voor dat mensen vooral in contact komen met gelijkgestemden.

De uitspraken van Mahon zijn wel erg ongenuanceerd, zeggen psycholoog en generatie Z-onderzoeker Jos Ahlers en Matthijs Hamster, trainer voor young professionals en oprichter van Careerwise. ‘Het is zo dat deze generatie  – uiteraard generaliserend – niet geleerd heeft om te gaan met tegenslagen’, zegt Hamster. ‘Jongvolwassenen hebben vaker dan eerdere generaties curlingouders, die alles gelijk oplosten voor hun kinderen. Was het niet meer leuk op voetbal en wilde het kind op tennis? Dan hoefde het het seizoen niet meer af te maken, want het belangrijkste was dat het kind gelukkig was en het leuk had – dan waren papa en mama ook gelukkig. En ook op school vindt steeds meer een omslag plaats van mee moeten in het systeem naar zorgen dat een kind het leuk heeft.’

Realitycheck

Voor deze inmiddels jongvolwassenen geldt: zodra ze op de werkvloer komen, krijgen ze voor het eerst te maken met tegenslagen die ze zelf moeten oplossen. Dat is een hele harde realitycheck, zegt Hamster. ‘Het kan zelfs een shock zijn: er is niemand die zorgt dat jij het leuk, fijn, gezellig en warm hebt, en bij je baan blijken taken te horen die je minder leuk vindt maar die wel door jou moeten worden gedaan.’ De confrontatie met een lege gereedschapskist voor het omgaan met situaties die niet leuk zijn, noemt Hamster dat. Overigens is dat volgens hem niet alleen een probleem bij generatie Z, ook een deel van de millennials (grofweg geboren tussen 1980 en 1997) heeft hiermee te maken gehad.

Ook Ahlers vindt de uitspraken van Mahon ‘dubbel’. ‘Mijn eerste reactie is: daar heb je weer een wit, middelbaar persoon die iets te zeuren heeft over de jeugd van tegenwoordig. En tegelijkertijd: het is wel waar dat jongeren het moeilijk hebben op de arbeidsmarkt. Zo werd hun mening thuis even belangrijk gevonden als die van hun ouders, dus voor hiërarchie zijn ze allergisch. ‘Waarom is wat jij zegt belangrijker dan wat ik zeg?’. Zeg jij als leidinggevende dat ze iets moeten doen, dan zien ze dat als aanleiding voor een gesprek tussen gelijken.’ Als de leidinggevende in dat geval op zijn strepen gaat staan of zijn mening doordrukt op basis van positie of senioriteit, dan accepteren ze niet dat ze de discussie verliezen.

Ze vinden discussies dus wel moeilijk, maar het is niet de schuld van de jongeren, willen beide experts maar zeggen. Overigens is het volgens Ahlers niet zo dat de jongste generatie op de arbeidsmarkt niet wil samenwerken met mensen met een andere mening. ‘In tegendeel: we zien in onderzoeken juist dat ze het toejuichen om in een divers team te werken, ook qua leeftijd, ervaring, achtergrond etcetera. De diversiteit in meningen zien ze als een kans om zichzelf te ontwikkelen.’

Gereedschapskist vullen

Want ontwikkelen, dat wil deze generatie wel, zeggen Hamster en Ahlers. Careerwise geeft voor deze jongvolwassenen de training ‘omgaan met moeilijke situaties’. ‘Daarin geven we hun de tools die ze nodig hebben in die lege gereedschapskist. Hoe ga je ermee om als je wordt tegengesproken of in een simpele discussie terechtkomt? Het gaat er daarbij vooral om dat ze zichzelf leren kennen en begrijpen waarom ze reageren hoe ze doen, hoe ze dat anders kunnen doen en wat ze dat dan oplevert.’

Onder andere de vier grootste consultancybedrijven van de wereld, Deloitte, PwC, KPMG en EY, bieden jonge werknemers zelfs cursussen aan in soft skills. ‘Het is heel begrijpelijk dat studenten die face-to-face-activiteiten hebben gemist tijdens de pandemie sterker zijn in gebieden als zelfstandig werken, maar minder zeker zijn als het gaat om andere vaardigheden, zoals presenteren aan groepen’, zei de chief people officer van PwC in het Verenigd Koninkrijk tegen Fortune.

Dat die cursussen worden aangeboden, is een goede zet van de bedrijven, zegt Ahlers. Ook vindt hij dat leidinggevenden en collega’s deze generatie moeten helpen ‘waar ouders het in de opvoeding hebben laten liggen’. ‘Je kunt het hun niet kwalijk nemen dat ze niet goed zijn in discussiëren of een simpel praatje met een collega, want dat hebben ze nooit geleerd. Dus dat moeten ze leren als ze gaan werken. Door trainingen, hulp, coaching, een spreekwoordelijke arm om een schouder slaan.’

Hamster denkt daar net wat anders over: ja, de nieuwe generatie moet zich leren aanpassen aan de werkvloer. Maar andersom moet dat ook. ‘Verandering vindt altijd plaats op punten waar het schuurt. Je kunt je afvragen: is de discussie zoals we die nu gewend zijn wel de juiste manier? Of moeten we op een vriendelijkere, gelijkwaardigere manier gaan discussiëren? Ik denk dat we naar dat laatste toe moeten, en dat deze generatie ons dat leert.’