Ga dominantie met dominantie te lijf

Waarschijnlijk is het voor de meesten heel herkenbaar: wanneer we worden geconfronteerd met dominant gedrag, vertonen we zelf heel voorspelbaar tegengedrag. In principe zijn er twee mogelijkheden. De eerste standaardreactie is dat hoe dominanter de een is, hoe teruggetrokkener de ander wordt: de partijen vertonen spiegelgedrag. Anders gezegd: je laat je intimideren en overrompelen door het gedrag en trekt je terug. Sinds in 1957 Timothy Leary zijn Roos van Leary introduceerde, weten we al dat bovengedrag (dominantie) ondergedrag (terugtrekgedrag) oproept en vice versa.

Een andere veel voorkomende reactie is dat dominant gedrag juist wordt gepareerd met discussie en tegenspreken: om in de terminologie van Leary te blijven: tegengedrag roept tegengedrag op. Aanvallend gedrag als bestrijder van het concurrerende gedrag. Met beide opties schiet een discussie weinig op: in het eerste geval krijgen we de situatie dat er nog maar één partij aan het woord is en in het tweede geval ontaardt de discussie in een ordinair potje bekvechten.

Dominant én constructief

Maar wat is dan wél een effectieve reactie om de dominantie van de ander tegen te gaan? Het werkt gek genoeg vaak het best als je jezelf ook licht dominant opstelt. Dominante mensen zijn namelijk dominant omdat ze heel goed weten bij wie hun gedrag werkt. Als zij zelf echter met dominant gedrag worden geconfronteerd, binden ze vaak snel in. En dan heb ik het niet over dominant gedrag op een aanvallende of concurrerende manier, maar juist op een meer helpende manier. Want vriendelijkheid en waardering zijn dominante types niet gewend: de strijd aangaan kunnen ze als de beste, maar eenmaal geconfronteerd met vriendelijkheid en waardering, blijft er van hun dominantie weinig over.

Hoe word je dan een dominante, maar tegelijk ook constructieve gesprekspartner? Waardeer je gesprekspartner: geef hem complimenten en vraag hem expliciet om zijn mening of advies. Luister goed, blijf tegelijkertijd zelf heel zakelijk en wees ook niet bang om je eigen mening daar tegenover te zetten. Je zult zien dat dat al snel een veel constructiever dialoog oplevert: doordat je (dominante) gesprekspartner zich gewaardeerd voelt, zal ook hij zich veel coöperatiever opstellen. Om nog een keer in Leary-terminologie te blijven: de partijen gaan samengedrag vertonen en helpen elkaar.

Omgaan met dominantie: de do’s

Overigens zijn er nog wel meer tips te geven die je helpen beter om te gaan met dominant gedrag. Deze hebben vooral ook te maken met je eigen gedrag en positie. Helderheid, duidelijkheid en het stellen van grenzen zijn daarbij cruciaal. De vijf belangrijkste tips op een rijtje:

● Heel belangrijk: houd je bij de feiten en scheid die van gevoelens; probeer het gesprek puur op inhoud te voeren.

● Wees duidelijk in je boodschap: geef aan wat je wel en wat je niet wilt én wees duidelijk over je grenzen.

● Spreek kort en kernachtig: dominante types hebben een hekel aan lange gesprekken en willen snel to the point komen.

● Behoud oogcontact.

● Bied een beperkt aantal keuzes; beperk je tot twee mogelijke opties.

Dominantie en onzekerheid

Natuurlijk zal het je met deze tips echt niet altijd lukken om je dominante gesprekspartner in te laten binden. Sommige alfamannetjes zijn onverbeterlijk in hun gedrag. Maar toch zul je in veel gevallen merken dat de constructief waarderende reactie wel degelijk effectief is en blijkt vervolgens dat de tentoongespreide dominantie eigenlijk niets meer is dan een nogal opzichtig omhulsel van een enorme onzekerheid en kwetsbaarheid.

Dominantie en zelfverzekerdheid hebben niets met elkaar te maken. Zelfverzekerde mensen vertonen zelden dominant gedrag, het zijn juist de onzekeren die dit gedrag nodig hebben om hun eigenlijke positie te verhullen.