De stok van Trump: hoe ga je om met de meest gehate drogreden?

Bij deze drogreden draait het erom de tegenpartij onder druk te zetten door te dreigen (met geweld).  Er zijn weinig mensen te vinden die deze vorm van debatteren acceptabel vinden, maar helaas is het dreigen met sancties nog steeds uitermate effectief. Sterker nog: je kunt er zelfs president van Amerika mee worden, zoals we sinds kort weten. Hoe om te gaan met debaters à la Trump?

De stok

Letterlijk betekent ad baculum dus 'met de stok'. Die stok staat dan symbool voor het dreigen met allerhande vormen van geweld. Wanneer het niet alleen bij verbaal dreigen blijft, moet de naam wel heel letterlijk genomen worden, maar dan is er natuurlijk ook geen sprake meer van een echte discussie. Ook puur verbale dreigementen bewijzen in tal van contexten hun effect: de ouder die het kind dreigt naar zijn kamer te sturen als het zijn bord niet leeg eet, de manager die dreigt zijn medewerker van een project te halen als deze zijn werkwijze niet aanpast, de pastoor die de hel in het vooruitzicht stelt aan ongelovigen en Donald Trump die dreigt een muur te bouwen tussen de VS en Mexico en daarnaast belooft zijn tegenstander te zullen vervolgen totdat zijn in de gevangenis zit.

Natuurlijk is dreigen en chanteren allesbehalve redelijk, maar in het genre 'het doel heiligt de middelen' is het een van de allereffectiefste argumenten. Met dreigementen zet je je tegenstander onder druk, maar om de schijn van een redelijke discussie op te houden, gebeurt dat vaak heel omfloerst. Bijvoorbeeld door niet rechtstreeks je dreigementen te uiten, maar juist  te benadrukken dat je helemaal géén druk wilt uitoefenen: 'Dat moet je natuurlijk helemaal zelf weten, maar …'

Let hierbij vooral op het effect van het woordje 'maar'. Ook een opmerking tijdens een functioneringsgesprek als 'Maar ik dacht dat je dit zo'n leuk project vond …' blijkt dan uiterst effectief.

Slechte raadgever

De effectiviteit van het ad baculum ligt natuurlijk in de angst voor de gevolgen: mensen zijn bang hun baan kwijt te raken, ruzie te krijgen, in de hel te komen of vervolgd te worden. En dus kiezen ze eieren voor hun geld en aanvaarden ze de argumenten van de tegenstander omwille van de lieve vrede. En dat voelen de gebruikers van deze drogreden haarfijn aan. Hoe vaak gebeurt het niet dat een leider dreigt een krant te verbieden of een site op te heffen, als deze media het niet met hem eens zijn? En hoe vaak wordt er niet gedreigd met een motie van wantrouwen als het kabinet haar plannen weigert aan te passen? Maar zoals altijd: ook voor een vruchtbare discussie is angst een slechte raadgever.

En dan de hamvraag: hoe ga je nu om met dreigementen in discussies? Zoals bij alle drogredenen ligt het voor de hand om mee te gaan in de emotie en terug te gaan dreigen, waarbij de inhoud alleen nog maar meer achterop komt te staan.

Daarom:

1. Weeg allereerst het dreigement zorgvuldig af. Als je baas met ontslag dreigt, moet je je natuurlijk afvragen hoeveel de inhoudelijke discussie je waard is: wil je toch de inhoudelijke puntjes op de i zetten of kies je voor de zekerheid?

2. Beoordeel de kans op de negatieve gevolgen. Hoe groot is de kans dat je daadwerkelijk je baan kwijtraakt als je niet akkoord gaat? Reageer vervolgens altijd puur inhoudelijk en keer terug naar die inhoud: 'Maar waarom denk of vind je dat eigenlijk?'

En dus …

Samengevat: in een ideale discussie is geen plaats voor beslissingen die op puur emotionele gronden genomen worden, en dus ook niet voor dreigementen en chantage. Probeer dus altijd terug te keren naar de inhoud om de discussie vlot te trekken. Let's make debates great again! Helaas geeft ook dat geen garantie: het feit dat Trump nu de 45e president van de VS wordt, geeft aan dat de kracht van het ad baculum nog steeds niet onderschat mag worden.