Wat heb je nog aan een getuigschrift?

Miriam raakt haar baan als softwaretester kwijt door een fusie met een groter bedrijf. Ze baalt enorm, want ze had het naar haar zin. In zijn getuigschrift noemt de directeur haar een vraagbaak voor haar collega’s. Hij roemt haar doorzettingsvermogen en schrijft dat ze haar werk naar grote tevredenheid heeft gedaan.

Wettelijk zijn werkgevers verplicht zo’n verklaring op te stellen als vertrekkende werknemers erom vragen (artikel 7:656, Burgerlijk Wetboek). Volgens arbeidsrechter.nl kan dat binnen een half jaar na hun ontslag. Of ze gedwongen of vrijwillig afscheid nemen, maakt niet uit. Saillant detail: ‘Wanneer de werkgever het getuigschrift bewust te positief of te negatief invult, kan een andere werkgever of de medewerker daar schade van ondervinden. Diegene kan daar een vergoeding voor vorderen.’ Ik ben benieuwd of dat wel eens is gebeurd.

Miriams directeur heeft uit eigen beweging een getuigschrift geschreven. Ze heeft hem hartelijk bedankt, maar ze heeft geen idee wat ze ermee moet. Ik raad haar af het als bijlage met haar cv en sollicitatiebrief mee te sturen. Dat zou gedateerd overkomen. Ze kan wel een citaat uit zijn verklaring op haar cv zetten. Een Linkedin-aanbeveling zou nog waardevoller zijn. Die kan iedereen op Miriams profiel zien. Ze durft het niet aan hem te vragen; zo benaderbaar is hij nou ook weer niet.

Aanbeveling op LinkedIn

Na een bezuinigingsronde bij een grote uitgeverij hebben hoofdredacteuren van de betrokken tijdschriften een LinkedIn-aanbeveling voor hun ontslagen teamleden geschreven. Ik weet het, omdat ik een aantal van hen toen als loopbaancoach heb begeleid. Een sympathieke actie, temeer omdat de aanbevelingen persoonlijk overkwamen. Als sollicitant kun je mooie reviews ook weer noemen in je brief of gesprek.

Ik heb wel eens van iemand gehoord dat hij zelf zijn getuigschrift mocht schrijven. Aardig van zijn leidinggevende – die daarmee ook een ster was in delegeren. Maar wat is een zelfgeschreven aanbeveling nog waard? ‘Niets!’, zegt Jannes van der Velde van werkgeversvereniging AWVN. ‘Een getuigschrift is alleen wat waard als je er zeker van kunt zijn dat het niet is opgepoetst. Potentiële werkgevers moeten erop kunnen vertrouwen dat het klopt wat er staat. Net als het cv moet het controleerbaar zijn.’ De woordvoerder vindt een LinkedIn-aanbeveling inderdaad moderner. ‘Maar je vraagt alleen mensen van wie je een mooie boodschap verwacht.’

Dat is waar, maar voormalig leidinggevenden of ex-collega’s zullen niet gauw iets schrijven waar ze niet achter staan. Ze plaatsen alleen prijzende teksten als ze dat 100 procent menen. Dat maakt een aanbeveling wel degelijk geloofwaardig. Ik moedig mensen juist aan er op gezette tijden een voor anderen te schrijven. Daarmee helpen we elkaar om een completer beeld van onszelf te geven.

Alternatief: het skillspaspoort

Van der Velde ziet meer in digitale vragenlijsten waarop sollicitanten kunnen aangeven welke vaardigheden zij hebben. Ook hoe zij in het leven staan, krijgt daarin meer nadruk dan welke diploma’s ze hebben gehaald. Volgens de woordvoerder geven deze alternatieve cv’s een eerlijker beeld dan getuigschriften of LinkedIn-aanbevelingen. Vooral voor praktische beroepen wordt er al mee gewerkt, bijvoorbeeld in de bouw en de techniek. De namen variëren van Skillscv en Passport4Work tot Digitaal Skills Paspoort.

‘Het denken in termen van vaardigheden wint terrein’, zegt de AWVN-woordvoerder. Zijn organisatie heeft meegewerkt aan een proef bij Schiphol waar de eerste ervaringen met zo’n alternatief cv positief waren. Privacybescherming en kwaliteitsbewaking zijn wel iets om op te letten nu er steeds meer versies op de markt komen.

Sinds half 2022 werken onder meer TNO, CBS en UWV samen op het platform CompetentNl. Zij zijn bezig met een overzicht van alle vaardigheden die nodig zijn op de arbeidsmarkt. In deze database kunnen werknemers, zzp’ers, opleiders, bemiddelaars en werkgevers zien welke competenties bij welke beroepen worden gevraagd en wat ze precies inhouden. Het overzicht moet helpen om vacatures of profielen in dezelfde taal te kunnen opstellen.

Het TNO voorspelt dat de arbeidsmarkt ‘skills based’ gaat worden, wat wel erg hipperdepip klinkt. Maar of de trend doorzet of niet, getuigschriften zijn hopeloos ouderwets. Weg ermee!

*Miriam is om privacyredenen een gefingeerde naam.