Igor Beuker over de digitale revolutie: 'Waarom kunnen we in Nederland niet vooruitdenken?'

Fotografie: Marjolein Vinkenoog

Igor Beuker vertelt op grote podia (meer dan 200 dit jaar) veel over zaken als nieuwe verdienmodellen, robots en artificial intelligence en trekt conclusies over de samenhang tussen mens en machine. We wilden van hem wel eens weten of hij de gevolgen van die vierde industriële revolutie kan koppelen aan jullie wereld van werk, loopbanen en ambities. En dus dronken we een paar Nespresso’s bij hem thuis.

Wordt de jeugd op school een beetje goed voorbereid op de toekomst?

’Wij kregen vroeger verplicht Duits en Frans op school, maar dat zijn natuurlijk tegenwoordig speeltuineconomieën. Mijn zoon zei onlangs: waarom kan ik geen Spaans en Chinees leren want dan kan ik met twee miljard mensen zakendoen?’

Hoe ziet die werkwereld er over een jaar of vijftien uit in jouw ogen?

‘Alles wat routinematig is wordt geautomatiseerd. Dat betekent dat 30 procent van de banen verdwijnt de komende twee decennia. Als er eenmaal zelfrijdende trucks zijn, ligt natuurlijk de hele transportwereld op zijn gat en de vraag is dan: moeten alle chauffeurs in een Uber gaan rijden? Bij het World Economic Forum waar ik adviseur ben, gaat het om de politiek die de nieuwe ontwikkelingen moet reguleren. Zijn zelfrijdende auto’s toegestaan, mogen we straks 3D-organen printen?’

Dus de wereld verandert en zeker het werk.

‘Daarom pleit ik ook voor innovatie bij bedrijven op basis van die veranderde wereld, want anders nemen techbedrijven straks alles over. Leveren die hoofdkantoren van Google en Microsoft hier veel banen op? Niet echt.’

Alle sectoren hebben toch een tekort aan goede mensen: de zorg, het onderwijs en de ict-wereld?

‘Nog wel, maar over 20 jaar vindt een groot gedeelte van de maakindustrie plaats via 3D-printing en dat betekent een slachting in het aantal banen. Over vijf jaar haal ik hier om de hoek mijn jasje op, dat is gemaakt via 3D-printen en over tien jaar heb ik zo’n printer zelf. Als ik dat vertel tegen de mensen uit de kledingindustrie dan zeggen ze allemaal: broodjeaapverhaal. Maar ja, dat zeiden ze ook over e-commerce en nu vindt 50 procent van die industrie online plaats, terwijl ze geen idee hebben wat ze daaraan moeten doen.’

Welke mensen zijn er nodig? Mensen die de toekomst een beetje zien en die ook de vaardigheden hebben om ernaar te handelen?

‘Het gaat allemaal om mindset en bestuurders van bedrijven vervullen daar een voorname rol in. Tegen jongere digital natives zeggen ze vaak: we doen het hier al 20 jaar zo dus ga jij maar in de hoek zitten. Anders kijken, meer zien, daar gaat het om, maar bij Talpa moeten Erland Galjaard en Paul Römer de boel redden, terwijl dat bedrijf midden in een digitale revolutie zit die schreeuwt om innovatieve mensen die net zo non-lineair en revolutionair denken als iedereen bij Netflix.’

Naar Lingo en Man bijt Hond kijken nog wel veel mensen.

‘John de Mol riep ooit: YouTube is een verzameling kattenvideo’s en later koopt hij STUK TV om te leren hoe YouTube werkt. Kijk, al die omroepbedrijven hadden samen een tegenwicht moeten vormen tegen Netflix, maar als je niet kan samenwerken ga je - net zoals in de muziekwereld - allemaal kopje onder. Google en Facebook pakken in nog geen tien jaar tijd de helft van de advertisingmarkt, maar niemand maakt zich er druk om.’

Wie gaan het ombuigen? De jongeren?

‘Nee, want die krijgen niet de kansen. En het ligt niet alleen aan ouderen, maar ook aan de jongeren die te weinig skills hebben om die ouderen te overtuigen. Je merkt bij jongeren dat ze na acht maanden al ceo willen zijn en ondertussen blijven surfen op Bali. Het gaat erom dat ik de mentaliteit heb om naar mijn kinderen te luisteren, ook als ze me een oude lul noemen die niks van Instagram afweet. Ik geef altijd aan welke industrie op welk moment op zijn kop gaat en als die bedrijven geen talent aan zich binden, ben je kansloos. Alibaba en Tesla halen de beste talenten uit de hele wereld binnen en John de Mol tekent ondertussen Linda en Lil Kleine. Wat denk je? Code Oranje in Silicon Valley? Dat Zuckerberg zegt: kut jongens, John heeft Linda binnen. Je medium vernieuwen en veel beter inspelen op trends, technologie en vooral de wensen van de moderne consument.’

Wat moet er gebeuren?

‘Bij het World Economic Forum zeggen we: verander de opleidingen, want we weten wat de banen van de toekomst zijn. Dat zijn namelijk soft skills die computers niet kunnen overnemen, zoals klantgericht handelen en communicatie. Daarnaast moeten mensen met verdwenen banen ander werk doen of er moet voor gezorgd worden dat zij een universeel basisinkomen hebben.’

Is dat realistisch? Mensen geld geven ter compensatie van die verdwenen banen?

‘Mensen moeten toch leven? Sociologen zeggen dat die 30 procent het straks zwaar krijgt, maar antropologen zeggen op hun beurt: je gaat toch geestelijk kapot van de hele dag stekkertjes in elkaar zetten?’

Zijn er landen waar ze beter zijn in vooruitdenken dan wij?

‘Ik weet echt wel dat de mensenrechten er niet deugen, maar als trendwatcher hou ik mijn bek niet over China. We noemen de mensen daar copycats, maar ze racen ondertussen van innovatie naar industrialisatie en het wordt een enorme wereldmacht. Een klein landje als Israël exporteert landbouwtechnologie naar 162 landen en is over 20 jaar een grootmacht qua economie en bnp. Er liggen zó veel kansen, maar waarom kunnen wij dat in Nederland niet? Omdat wij niet naar het grote plaatje kijken. Ik wil niets horen over de Noord-Zuidlijn van GroenLinks, maar hoe ze van Amsterdam over 15 jaar een groene circulaire stad maken.’

Zelfs de baas van ons land is een pragmaticus.

‘Waarom hebben we hier zo weinig langetermijnplannen? Heeft dat misschien alles te maken met de verouderde systemen waarbij je om de vier jaar zieltjes moet winnen? Je moet ook een strategie hebben voor 2050. Of neem Donald Trump. Hij bouwt een muur tegen de Mexicanen, maar waardoor zijn er straks minder banen? Komt dat door de Mexicanen of door robots en AI? Wat gaat die lamlul dan doen? Een firewall bouwen?’

Jij bent toch ook wel eens gevraagd om mee te werken aan Hollywoodfilms?

‘Ja, ik zit in een aantal denktanks en heb bijvoorbeeld een scenario geschreven voor Minority Report over de vraag: hoe ziet de toekomst eruit? Het leuke daaraan is dat we er altijd naast zitten en dat de werkelijkheid veel sneller gaat dan futuristen voorspellen.’

Hoe ging dat bij jou vroeger? Jij wilde toch eerst voetballer worden?

‘Zeker, ik speelde in de jeugdteams van Oranje en bij AZ. Maar op mijn 23ste werd ik het betaald voetbal uitgeschopt omdat ik een Zlatan-mentaliteit had, maar niet zijn kwaliteit.’

Wat ging je daarna doen?

‘Je passie, droom, identiteit en inkomen ben je plotseling kwijt. Van de ene op andere dag ben je misfit en kun je niks. Gelukkig kwam ik in de sportmarketing terecht, maar alles wat ik in de marketingwereld leerde was slechts bruikbaar voor de 20ste eeuw.’

Later startte je ook als spreker. Hoe kwam je aan klussen?

‘Ik ging bellen en dan hingen ze in het begin natuurlijk allemaal op. Maar je moet gewoon in jezelf geloven en in de visie die je hebt. Ik vind Gary Vaynerchuk (spreker, ondernemer en groot op socials, red.) geweldig, maar het is wel een schreeuwlelijk en een blaaskaak. Het is net Olcay Gulsen; fake it till you make it en dat is de wereld waarin we leven.’

In welk opzicht schept Gary Vaynerchuk op?

‘Hij is het levende voorbeeld van ‘the Hustle’. Het wijnbedrijf van z’n vader, de gekochte advertorials bij Larry King. Fake it till you make it. Nu moet ie ’t wel waarmaken en mensen gaan uiteraard ook prikken in zijn trackrecord. Zo werkt het toch vaak op social media? Je bedenkt iets, blaast het op en als het werkt dan is het goed. Waarom geeft RTL Olcay Gulsen een platform om jonge ondernemers en jonge vrouwen toe te spreken? Is dat het nieuwe rolmodel? Je liegt, bedriegt en koopt likes. Ik ben niet boos op Olcay, maar wel op RTL dat in haar een nieuw rolmodel ziet. Mijn stiefdochter die influencer wil worden, denkt daardoor misschien: ik ga liegen en bedriegen.’

Te weinig op inhoud en te veel op likes?

‘Zeker, dat is de wereld. Ik zeg: ik wil respect, maar geen likes. Ik krijg ook likes als ik in mijn gele Speedo op Instagram sta. Mijn zoon zegt wel eens: wat als het nooit meer anders wordt pa? Als dit het nieuwe normaal is. Dan ga ik wel op mijn eigen eiland zitten. Gelukkig krijg ik genoeg herkenning en erkenning. Ik sprak bij de Novak Djokovic Foundation en sta in november bij Richard Branson op One Future. Dat is de erkenning die ik nodig heb en de reden dat ik die tegengas aankan. We gaan de klerezooi op deze planeet toch nog wel omdraaien, voor we de geleende aarde doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen? Technologie kan daar een bijdrage aan leveren en daar vertel ik graag over. Daarom ben ik bezig met Speakers for Humanity, een sprekersbureau van mensen als Bill Gates, Djokovic en Richard Branson, die het beste voor hebben met de wereld en actie ondernemen.’