Ga jij ook je baan verliezen?

Het zijn toch trieste verhalen over oudgedienden bij McGregor die eerst nog even uitzendkrachten moeten inwerken voordat zij zelf na tientallen dienstjaren op straat komen te staan, waarna diezelfde uitzendkrachten dan hun werk gaan doen voor een fractie van hun salaris.

Ik verbaas mij al vrij lang over McGregor. De kwaliteit van hun herenhemden bijvoorbeeld is bij gelijkblijvende prijzen toch niet te vergelijken met die van pakweg vijf jaar geleden, en in die tussentijd is de markt zo stevig veranderd dat ik het trieste relaas van zo'n bijna ontslagen filiaalmanager op tv dan ook met verbijstering gadesla.

De tijd om als werknemer te goeder trouw gewoon je werk te blijven doen en te vertrouwen op de wijsheid van de (interim-)managers was sowieso al lang verleden tijd, maar de veranderingen in de kledingbranche waren voor insiders toch al wel erg lang zichtbaar.

De dominante logica

Elke branche heeft zijn eigen dominante logica. Dat zijn de vaak onuitgesproken aannames die gelden en waarop ons handelen gebaseerd is. Het zijn de onderliggende redenen of aannames waarom we de dingen doen zoals we ze doen.

Als je dan als bedrijf ook nog een recruiter, een trainer of een adviseur binnenhaalt die oorspronkelijk uit dezelfde sector komt, dan worden je oogkleppen alleen nog maar groter. De innovatieve bedrijven halen juist mensen uit andere sectoren in huis. Laat een oud-directeur van de Efteling maar eens in het bestuur van een ziekenhuis zitten. Dan krijg je leuke initiatieven en mooie veranderingen.

Grote fout

Een reden die managers vaak geven voor de manier van doen binnen hun bedrijf of branche, is dat 'de klant het zo wil'. Dat is het slechtste excuus en de grootste fout die je kunt maken. Vaak is de dominante logica gebaseerd op wat men ooit dacht dat de klant zou willen.

Het probleem is namelijk dat klanten helemaal niet weten wat zij willen. Henry Ford zei vroeger al dat als hij voor de uitvinding van de auto aan zijn klanten gevraagd had wat zij het liefst zouden willen, dan was het antwoord 'een sneller paard' geweest.

Pas op voor de nieuwkomers

Een bedrijf dat de kledingbranche ingrijpend veranderd heeft, is Primark. Zij baseerden hun handelen niet op de dominante logica van de kledingbranche, maar ontwierpen zelf hun eigen, nieuwe regels. Kijk maar eens goed naar de inrichting van hun winkels. Zij besparen enorm veel geld. Hun kledingrekken en kledinghangers zijn van inferieure kwaliteit, Primark heeft geen elektronische anti-diefstalbeveiliging in hun kleding en, wat misschien minder opvalt, zij hebben geen mooie plafonds.

De inrichting is ook heel anders. Alles lijkt kriskras door elkaar te hangen, maar als je goed kijkt, dan zie je dat het veel makkelijker is om snel een hele outfit samen te stellen. Bij de V&D hingen de broeken nog netjes op de broekenafdeling en de hemden nog keurig op de hemdenafdeling. Bij de Primark hangen broeken, hemden, riemen en tassen vlak bij elkaar en leuke snuisterijen vind je direct boven het kledingrek. Het snoepgoed staat er gewoon tussen.

De kassa is een toppunt van slimheid. De snelheid bij de kassa's is zo afgestemd dat je bij elke stap voorwaarts weer bij een ander product staat. Was je van plan om alleen dat leuke sjaaltje te kopen, dan sta je voor je het weet bij de kassa met een tas vol spullen. Caissières vertelden mij ook dat mensen vaak verbaasd zijn over het te betalen bedrag, maar toch gewoon afrekenen.

Wat is dan de dominante logica?

Op basis van je eigen waarnemingen kun je vaak de nieuwe dominante logica in een branche wel enigszins voorspellen. In de kledingbranche ziet de nieuwe dominante logica er volgens mij zo uit:

• Er worden steeds meer concessies gedaan aan prijs en kwaliteit. Vroeger spaarde je voor een nieuwe outfit en kleding was duur. Behalve in het topsegment geldt dat al lang niet meer voor de markt in het algemeen. Zelfs een sjieke winkel als Oger in het topsegment heeft een mooie outletstore in het hartje van Haarlem, waar ook op onverwachte momenten mooie spullen binnenkomen. Ook daar loop je vaak even binnen om net dat ene leuke ding op de kop te tikken. Het gaat om afwisseling en het verrassen van klanten. Consumenten kopen nu veel meer kleding die minder lang meegaat.

• Kleding wordt dus meer en meer een impulsaankoop. Primark krijgt elke dag wel een nieuwe zending met kleding of accessoires. Er hangt dus elke dag wel iets nieuws in de winkel.

• Klanten willen verleid worden. Juist omdat er elke dag wel iets nieuws binnenkomt, is het voor consumenten leuk om tijdens het winkelen even binnen te wippen.

• Je wordt niet aangesproken door winkelpersoneel met de oh zo verschrikkelijke vraag: 'Kan ik u helpen of kijkt u liever even rond?' Zelf denk ik soms stiekem dat het winkelpersoneel er eigenlijk gewoon is om de klanten goed in de gaten te kunnen houden. Ik ben kleurenblind en als ik winkelpersoneel om hulp vraag, dan kijkt men mij aan alsof ik een nieuwe versiertruc aan het uitproberen ben. Als ik medeshoppers daarentegen om hulp vraag, krijg ik veel betere hulp!

Vergelijk de continu wisselende collectie van de nieuwe spelers dan eens met de voorjaars- of najaarscollectie van veel traditionele winkels, en je weet meteen dat juist deze winkels hun langste tijd gehad hebben. Er gaan nog zo veel winkels verdwijnen, en dat is echt goed nieuws voor de consument. De traditionele winkels zijn transactiegericht, zien elke binnenkomende klant als een koopsignaal en zijn gefocust op het product en niet op de klant.

Ben jij jouw baan al aan het verliezen?

Ben jij, net als sommige oudgedienden van de inmiddels ter ziele gegane ketens, ook iemand die gewoon van negen tot vijf zijn werk doet en loyaal is aan de baas? Dan ga je waarschijnlijk nog zware tijden tegemoet. Het is keiharde noodzaak om in jouw branche rond te kijken en vooral te letten op de nieuwkomers. Zij veranderen de spelregels terwijl jouw werkgever klanten bedient die al lang niet meer bestaan.

Door rond te kijken, met collega's te praten en na te denken over het nut van jouw eigen werk en vooral te luisteren naar klanten, ontwikkel je een visie. Vooral voor jonge managers is het niet meer mogelijk om geen visie te hebben op jouw business in de toekomst. Het is juist die visie die zorgt voor jouw werkgelegenheid en een goed verhaal als je besluit om naar een andere branche of sector over te stappen.

Zonder een visie blijken uitzendkrachten na een inwerktijd van twee weken opeens in staat om jouw duurbetaalde baan te kunnen overnemen. En dat is voor elke senior toch de ultieme nachtmerrie.