Verdien ik wel genoeg? Zzp advocaat, 1.250 euro winst (38 uur)

Dat familierecht niet het best betaalde rechtsgebied is, weet advocaat Karel (54) ook wel. Maar dat zijn bruto uurtarief soms ver onder de tien euro ligt, vindt de ervaren specialist behoorlijk demotiverend. Het kantoor van Karel is gevestigd in een achterstandswijk. Hij vindt het leuk om mensen te helpen, maar merkt ook dat die sociale problematiek soms best belastend is. Omdat hij bijna al zijn zaken pro deo doet, haalt hij jaarlijks minder dan 15.000 euro winst uit onderneming.

Hij wil zijn cliënten graag blijven helpen, maar op deze manier is  het de vraag of hij volgend jaar zijn rekeningen wel kan betalen. Te meer omdat hij zijn kantoor en de kosten deelt met advocaten uit andere specialismen binnen de sociale advocatuur, die stukken meer verdienen. Hoe brengt Karel zijn inkomen op peil?

Op meer paarden wedden

Karin van Lotringen, familierechtadvocaat bij Struycken Advocaten en lid Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN): 'In de werkgroep familierecht van de VSAN zijn de niet toereikende inkomsten een veelbesproken onderwerp de laatste jaren. Een familierechtpraktijk die hoofdzakelijk draait op gefinancierde rechtsbijstand kan niet meer uit, ondanks de gestage aanbodstroom. De investeringen die met de specialisatievereisten gemoeid zijn, maken het lastig er een brede algemene praktijk op na te houden zodat je ook nog wat inkomsten uit lucratievere rechtsgebieden kan halen. En door die vereisten is het ook niet mogelijk dat kantoorgenoten die daar niet aan voldoen familierechtzaken overnemen.

Jij had het laatste jaar een inkomen van 1.250 euro per maand. Dat is bruto winst en geen omzet. Omzet is in de advocatuur geen goede afspiegeling van het inkomen, omdat er vrij hoge kosten zijn ten opzichte van andere zzp'ers en met name freelancers. Zo heeft een advocaat kantoorkosten en maakt hij/zij kosten voor voorschieten griffiegelden, deurwaarderskosten, uittreksels en aktes, verplichte en gekozen lidmaatschappen. Die kosten belopen afhankelijk van de kantoorkosten, die enorm kunnen verschillen per kantoor, al gauw tussen de 2.000 en 4.500 euro per maand.

De winst die overblijft, na aftrek van de kosten, loopt voor familierechtadvocaten behoorlijk uiteen: in de jaren voor 2015 van 12.000 euro winst tot 57.000 euro winst, waarbij aangetekend dat advocaten met een vrijwel 100 procent familierechtpraktijk op basis van gefinancierde rechtsbijstand  tussen de 12.000 euro en de 33.000 euro winst schommelden. Degenen die er wat andere rechtsgebieden bij doen, en ook betalende cliënten bedienden, leveren de hogere cijfers aan.

De harde waarheid is dus dat er inmiddels verschillende kantoren zijn die geen familierechtszaken meer doen op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand. Een aantal advocaten verlegt de focus naar een lucratiever rechtsgebied, richt zich hoofdzakelijk op de "betalende" cliënt of weert de ingewikkelde zaken. Dat zijn dan ook meteen de eerste adviezen waar ik aan denk, hoewel ik best begrijp dat het als kaalslag voelt. Toch moet jij ook leven. Met jouw bruto winst uit onderneming zit je niet veel hoger dan bijstandsniveau en valt er in ieder geval nauwelijks iets te sparen of opzij te zetten voor de toekomst.

Met de huidige politieke ontwikkelingen is een beter inkomen ook niet te verwachten. Een advocaat-stagiaire aannemen kan met de nieuwe beroepsopleiding ook niet of nauwelijks uit. Je moet dus wel van strategie veranderen. Ik weet niet hoeveel cliënten jij via kantoorgenoten toegespeeld krijgt en in hoeverre jouw kantoorgenoten er open voor staan als jij er ook een ander rechtsgebied bij gaat doen. Dat zou natuurlijk mee moeten spelen in je overweging om daar te blijven of voor jezelf te beginnen. Je zou je andersom juist bij een gespecialiseerd familierechtkantoor aan kunnen sluiten, omdat daar meestal ook meer betalende klandizie naartoe komt. En misschien is het een idee om er een andere inkomstenbron naast te zoeken en daardoor op meer paarden te wedden?'

Zaken overdragen

Jacco van den Berg - Van den Berg training & advies: 'Je kunt inderdaad stoppen met de kostenmaatschap en alleen doorgaan. Maar heb jij op dit moment het geld om een kantoorruimte te huren en in te richten? Heb jij doorgerekend wat dan jouw inkomen wordt? Is het niet verstandiger en makkelijker om in het eerstvolgende overleg jouw confrères deelgenoot te maken van jouw financiële situatie? Proef eens hun reactie als jij voorstelt om 50 procent van jouw pro deo zaken aan hen over te dragen.

Hoe is het eigenlijk zo gekomen dat deze zaken niet meer gelijk over de collega's zijn verdeeld? Dat is in advocatenland heel gebruikelijk. Als jullie toch aan het sommen zijn, reken eens uit of het aannemen van een advocaat-stagiaire een renderende investering is. Met deze aanname blijft het kantoor mensen die juridische hulp nodig hebben steunen. Wat is jullie dat waard? Het is de hoogste tijd dat ook jij nu aan jezelf gaat denken.'

Intrinsieke motivatie, extrinsieke beloning

Jurwin Rickets, Berenschot: 'De crux in jouw verhaal is dat jouw specialisme jou intrinsiek erg bevredigt. Helaas bevredigt de extrinsieke beloning totaal niet. Ik denk dat het goed is als mensen werk doen waar ze gelukkig van worden en waar ze intrinsiek door gemotiveerd worden. We beseffen steeds meer dat ook immateriële beloning belangrijk is voor het geluk dat mensen hebben in hun werk. Desalniettemin moet jouw werk jou het inkomen bieden waarmee jij jezelf en mogelijk jouw gezin kan onderhouden.

In de huidige situatie ligt jouw inkomen een flink stuk onder het gemiddelde in de advocatuur, zeker in vergelijking met advocaten in andere specialismen. Helaas zijn het soort zaken, de locatie van jouw kantoor en de opkomst van alternatieven zoals mediationkantoren omstandigheden die je niet snel kunt veranderen. Gezien jouw intrinsieke motivatie dit soort zaken aan te pakken, moet je dat ook niet willen.

Daarnaast denk ik dat jouw investering om een specialist te worden in familierecht jou ook interessant maakt voor bijvoorbeeld rechtsbijstandpartijen of andere advocatenkantoren. Door het werken in loondienst bij één van deze opties heb je nog steeds de kans om de zaken op te pakken waar je van houdt, maar met daarbij de zekerheid van een vast en meer marktconform inkomen. Het enige wat jij daarvoor op moet opgeven, is de vrijheid en zelfstandigheid van een eigen praktijk. De vraag is alleen: wil je dat?