Zelfsturende teams in de praktijk: ‘Het geeft heel veel voldoening’

‘De afgelopen negen jaar werkte ik in ziekenhuizen. In het begin lagen mensen daar rustig twee of drie weken en gingen ze opgeknapt weer naar huis. Dat is nu niet meer zo. Alle patiënten worden zo snel mogelijk ontslagen, ongeacht leeftijd. Bij veel oude mensen is dat een probleem. Als zij weg moeten, bel je rond op zoek naar plek en personeel. Ik wilde eens kijken hoe dat aan de andere kant van de lijn was.

‘Inmiddels werk ik een half jaar bij Vivium. Ik zit op de fiets en ga naar de mensen toe. De eerste week was best een cultuurshock. Thuis hebben mensen vaak geen ideale situatie. En je werkt met mensen van verschillende opleidingen in een team. Dat vergt creativiteit. In ziekenhuisteams heeft iedereen hetzelfde opleidingsniveau, maar in onze wijkteams is de verpleegkundige het hoogst opgeleid en zijn er ook ziekenverzorgenden en helpenden.

‘Dat patiënten sneller weg moeten uit het ziekenhuis vraagt meer van de thuiszorg. Ik vertel mijn collega’s waar we op moeten letten bij patiënten die net zijn ontslagen. Het is leuk om zo met kennisoverdracht bezig te zijn. Eens in de twee weken geeft iemand bij het werkoverleg een klinische les. Ik deed dat bijvoorbeeld over pijn bij ouderen. Hoe gaan we daarmee om?’

Roosters

‘Het is hier heel laagdrempelig. Wij vroegen de teamcoach laatst om hulp omdat we een te grote wijk hadden en te weinig personeel. Ook directeur Marjolein Bruning heeft toen meegeholpen. Van de ziekenhuizen waar ik hiervoor werkte heb ik geen idee wie de directeur was. Nooit gezien.

‘Hier denk ik over veel meer dingen na. Elke minuut wordt geregistreerd en 75 procent van de tijd moet je met de patiënt bezig zijn. Is het rustig, dan moet je goed nadenken hoe je je tijd productief gebruikt. Anders is het niet goed voor onze cijfers.

‘Ik ben gebombardeerd tot roosteraar. Iedereen doet een teamtaak naast zijn gewone werk. In het begin dacht ik: kom op. Ik ben verpleegkundige, geen boekhouder. Maar eigenlijk is het wel leuk en best een verantwoordelijkheid. Je wilt privé goed combineren met werk, zodat iedereen er ook een beetje gelukkig van wordt. Dat vertaal je namelijk weer naar je werk.’

Chaos

‘Het risico van zelfsturende teams is natuurlijk dat het chaos wordt. Naar iedereen wordt geluisterd. Aan het begin dacht ik soms: hier gaan we niet uitkomen. Dat dacht ik ook bij het rooster. Iedereen regelde dat om zijn privéleven heen, met eigen wensen en gewoontes. Ik legde uit dat we daarom te veel waren aangewezen op flexwerkers, die duur zijn om in te huren.

‘Ze luisterden naar mijn argumenten en probeerden er iets aan te doen. Ik maakte een voorbeeld van een rooster waarin je wel eigen wensen kunt aangeven, maar dan binnen kaders. We vonden elkaar ergens in het midden.

‘Het is hier hechter met collega’s, want je hebt elkaar nodig als iemand uit het team ziek is. Er is een vreselijke griepwinter geweest. Dan ga je rijen achter elkaar werken en herinneren mensen elkaar eraan rustmomenten te nemen en zelf gezond te blijven. Dan merk je: als we allemaal wat doen, dan lóópt dit gewoon. Dat geeft heel veel voldoening.’

Vivium

Bij Vivium Zorggroep werken 2.800 mensen in dementiezorg, revalidatiezorg, thuiszorg en voormalige verzorgingstehuizen. De afdeling wijkzorg bestaat uit 220 man en is verdeeld in 16 zelfsturende teams. Dat is op zich niet bijzonder, want zelfsturende teams zijn er veel in de thuiszorg, vertelt Marjolein Bruning, directeur klantgroep Zorgeloos wonen en Zorg aan huis. ‘Maar verschillende thuiszorgorganisaties draaien de overstap op zelfsturing nu weer terug. Het wordt soms afgedaan als een soort hype.’

Bij Vivium gaat het volgens Bruning juist goed. Het opleidingsbudget wordt nu bijvoorbeeld vanzelf opgemaakt, waar een opleidingsadviseur eerst nog een opleidingsplan maakte, in afstemming met de ondernemingsraad. Laatst kocht Vivium dementiescholing in. Medewerkers hadden daar zelf om gevraagd en hielpen van tevoren mee om de cursus goed op Vivium toe te spitsen.

Op de zorglocaties zijn Vivium-teams inmiddels ook zelfsturend en de horeca- en schoonmaakteams gaan dezelfde kant op. De thuiszorgteams kunnen hulp inroepen van twee coaches die samen 1,5 fte vullen.