‘Niet te snel al je vakken halen’

Gevraagd hoe afgestudeerden carrière moeten maken, zegt Nienke Meijer eenvoudigweg: 'Ambities najagen.' De voorzitter van het bestuur van Fontys Hogescholen heeft vanuit haar werkkamer uitzicht op de campus in Eindhoven. Buiten staan de auto's van studenten geparkeerd alsof ze al gereserveerde plaatsen hebben. 'De meiden hier zijn vol ambitie; ze zijn krachtig, die komen er wel. Zelfvertrouwen is belangrijk. Ik gun mijn eigen dochters ook een leidinggevende functie. De oudste heeft dit jaar eindexamen gedaan. Zij gaat studeren in Utrecht. Zeker niet bij haar moeder (lacht). Het is goed als ze haar vleugels uitslaat en haar eigen leven ontdekt.'

Moeten werknemers al in de collegebanken vertrouwd raken met leidinggeven?

'Jonge twintigers zijn vaak nog niet met die vraagstukken bezig. Dertigers staan op het punt om een gezin te stichten en het moederschap kan een breekpunt zijn. Alumni kunnen altijd terugkomen voor coaching bij persoonsvorming. Een manager zat hier laatst en wilde graag een toezichthoudende functie, maar ze voelde zich te jong. Ik zei: “Ik leen je mijn netwerk. Ga ervoor! Leeftijd maakt niet uit. Het gaat om persoonlijkheid.”'

Was u gelijk zo ambitieus?

'Ik was een jaar advertentieverkoper bij Intermediair, daarna mocht ik de telesalesafdeling opzetten. Ik was 25 en moest vier werknemers aannemen, trainen en coachen. Ik had geen enkele ervaring als manager, ik werd in het diepe gegooid. Wel kreeg ik alle ruimte om van mijn fouten te leren. Dat was een doorbraak. Ik leerde wat ik er wel en niet leuk aan vond.'

Hoe verklaart u de carrièrestappen daarna?

'Ik stond open voor kansen. Ik wilde graag meedoen. Ik wist wat de nieuwe concepten waren en kwam vaak wel met een idee. Mijn betrokkenheid viel op. Mijn leidinggevenden zeiden: als je zo enthousiast bent, dan moet je het ook zelf doen.'

Wat was de belangrijkste tip?

'Mijn mond opendoen tijdens vergaderingen. Mijn leidinggevende bij Intermediair zei dat ik vaker wat in moest brengen. Met een visie val je op. Studenten doen dat soms te weinig. Er is er altijd wel een die het woord voert en eentje die niks zegt. Ik zeg dan: “Laat jezelf zien! Geef je mening. Anders doe je jezelf tekort.”'

Wat houdt u uw eigen studenten met ambities voor ?

'Niet in een te hoog tempo je vakken halen! Een jaar extra studie verdient zich wel terug. Bied iets extra's! Op mijn 21e was ik klaar met mijn opleiding, maar ik studeerde nog twee jaar door om te weten waar mijn hart lag. Daarna solliciteerde ik bij Intermediair, destijds een gratis papieren blad voor studenten en alumni. Ik ben aangenomen vanwege mijn bredere ontwikkeling.'

Wat vond u het lastigste aan leidinggeven?

'Mijn eerste slechtnieuwsgesprek. Een slecht functionerende werknemer op de advertentieafdeling moest ik gaan vertellen dat het zo niet langer kon. Dat herinner je je altijd. Ik leerde om duidelijk en helder te zijn in de boodschap, maar met respect voor de persoon. Dat leer je niet in een cursus. Dat moet je doen. Vooraf sprak ik het goed door.'

Hoe belangrijk is 'bedrijfje spelen' voor aanstormend talent?

'De mogelijkheid om in het klein te leren hoe je een bedrijf moet runnen is een bepalende fase in mijn loopbaan geweest. Ik was algemeen directeur van de kabelkranten voor VNU in Limburg op een fantastische locatie: een Middeleeuws kasteel in Limbricht met een ophaalbrug. Als het lekte in het kasteel moest ik het oplossen. Er waren geen deuren. Je mocht er niet boren. Alle computerdraden liepen overal doorheen. Ik kwam uit een groot bedrijf, dit had de sfeer van een start-up. Een klein mkb-bedrijf. Van winstverwachtingen tot stakeholders: ik was voor het eerst overal verantwoordelijk voor. Heel gaaf om te doen.'

Uw belangrijkste leermoment?

'Omgaan met missers. Als directeur van De Limburger brak er eens grote paniek uit. De drukker liep twee uur uit. De volgende dag werden alle kranten te laat bezorgd; het regende klachten. In mijn onervarenheid wilde ik alles zelf oplossen. Maar ik zat te ver weg. De klantenservice werd platgebeld door boze lezers. Ik ben er toen maar bij gaan zitten ter ondersteuning en stond zelf lezers te woord.'

Viel het moederschap te combineren met een drukke baan?

'Ik was commercieel directeur van De Limburger toen mijn oudste kwam. Mijn jongste werd geboren toen ik directeur was van het Eindhovens Dagblad. Ik was net de 30 gepasseerd. Ik was de eerste en jongste vrouwelijke directeur en ook nog eens zwanger. Op de redactie grapten collega's: 'We hebben hier heel veel dikbuikige directeuren gehad, maar dit is de eerste die er een kind van krijgt.' Mijn man en ik werkten allebei fulltime. We hadden een oppas aan huis en maakten gebruik van een crèche. Dat ging goed. Mijn dochters hebben zich goed kunnen ontwikkelen.'

Waarom verruilde u de mediawereld voor het onderwijs?

'Ik was 45 en wilde eens iets anders. Ik heb toen met verschillende headhunters gepraat. Eentje attendeerde me op een bestuursfunctie bij Fontys. Het is nogal een stap van het bedrijfsleven naar een servicegerichte publieksinstelling, maar jonge mensen aansturen in allerlei opleidingen leek me erg inspirerend.'

Hoe kijkt u terug op de overstap naar een ander speelveld?

'Het was spannend. Ik had niet goed ingeschat hoeveel impact het heeft. Ik deed veel op routine. Hier begon ik opnieuw met leren. Een nieuwe werkomgeving geeft veel energie en passie. Na drie jaar stapte mijn voorganger op. Ik ben toen gevraagd voor het voorzitterschap. Ik stuur vierduizend mensen aan en ben verantwoordelijk voor een budget van 380 miljoen euro. In het eerste half jaar snapte ik geen enkele afkorting. Van de begroting die ik moest doornemen, tot de stakeholders: ik moest enorm wennen. Mezelf opnieuw uitvinden.'

Hoe kunnen werknemers bij Fontys carrière maken?

'Het is een van de grootste werkgevers in de regio. Daar ben ik trots op! Er zijn altijd vacatures. Ondanks de grote aantallen blijft de menselijke factor de essentie. Iedereen krijgt de ruimte om zijn eigen weg te gaan. Niet alleen studenten, maar ook medewerkers. Dat is de cultuur waar ik voor sta. Ik trek werknemers aan met passie voor hun vak. Er werken hier ook docenten en lectoren uit het bedrijfsleven. Ons adagium is: Denk groter. Groei door aandacht en uitdaging.'

Verschillende onderwijstopvrouwen slaagden er niet in om door te breken in de top van het bedrijfsleven. Denken ze: 'Dan maar het onderwijs'?

'Voor mij was dat niet zo, het was geen laatste redmiddel. Ik vind iets van mezelf terug in de aansturing van een organisatie met een maatschappelijke opdracht. Het wekte altijd al mijn nieuwsgierigheid. Mannen zetten die stap ook weleens. Een carrièreswitch is heel inspirerend. Ik leer hier zo veel als manager. Maar ik sluit niet uit dat ik ooit terugga naar het bedrijfsleven.'