De stille revolutie van het continurooster

'Welke collega's hebben ervaringen met een continurooster en willen die delen?', was onlangs een topic op Onderwijs 2.0. De reacties waren wisselend. De één vond het prettig om een broodje te eten met de leerlingen of vond het goed voor het groepsgevoel. Ook was er 's middags meer tijd om de les van de volgende dag voor te bereiden. De ander vindt het juist pittig om de hele dag bij de kinderen te zijn, zonder tijd te hebben even bij te tanken. Ook de leerlingen hebben die tijd niet, waardoor ze aan het eind van het rooster moe waren.

Zo werkt een continurooster

Op scholen met een continurooster blijven leerlingen verplicht tussen de middag op school. Ze zijn dan globaal tussen 8.00 en 14.00 uur op school. De pauze maakt deel uit van de schooltijd en de school is op dat moment dus ook verantwoordelijk voor de leerlingen. Het onderwijspersoneel verzorgt zelf de overblijf. Daarbij moeten leerlingen voldoende tijd krijgen om te eten en iets anders te doen dan leren. De lesonderbreking moet minimaal dertig tot veertig minuten duren. De meeste scholen voor speciaal onderwijs hebben al een continurooster.

Ministerie laat continurooster aan scholen

Het ministerie van OCW weet niet hoeveel basisscholen een continurooster hebben. Een beeld van de ervaringen met zo'n rooster staat in een rapport over het 5-gelijke dagen model dat vergelijkbaar is met het continurooster. Het ministerie zegt geen continurooster te stimuleren. 'Dat laten we over aan de scholen. Zij kiezen samen met de ouders, via de medezeggenschapsraad, de meest optimale situatie', aldus een woordvoerder.

Nauwelijks onderzoek naar effecten continurooster

Onderzoeksinstituut ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen heeft in 2010 een uitgebreide literatuurstudie gedaan naar het continurooster. Daaruit bleek dat de effecten van het continurooster nauwelijks onderzocht zijn en het vooral om beschrijvingen en meningen gaat. Eén van de onderzoekers was Frederik Smit. Hij zegt geen cijfers te hebben, maar weet wel dat het aantal basisscholen dat met een continurooster werkt 'lekker oploopt'. 'De afgelopen jaren is het enorm toegenomen. Destijds in 2010 was het aantal scholen dat het rooster gebruikte nog heel klein. Ik werd bedolven onder vragen, maar er was geen onderzoek naar gedaan, dus er zijn geen bewezen effecten bekend. Toch is het gebruik toegenomen. Het is vooral handiger dat de lessen meer aansluiten en je niet meer die merkwaardig lange pauze hebt.'

Leraren hadden koudwatervrees

Er was vooral veel behoefte aan het continurooster bij ouders en scholen, weet Smit. 'De vraag werd wel gesteld of het de verandering wel waard was. Leraren hadden nogal eens koudwatervrees. Ze moesten hun pauzes anders reguleren. We weten wel uit ervaringen die ik zelf ook heb gehad met scholen met een dergelijk rooster, dat leraren er heel positief over zijn.' Eén van de voordelen is dat de kinderen niet zo vervelend terugkomen na de tussenschoolse opvang. 'Vaak zitten daar geen professionals, maar moeders of het wordt georganiseerd door bedrijven of instellingen. En dan moeten leraren de kinderen weer in het gareel brengen.'

'Leraren vinden ook dat de lessen met het nieuwe rooster meer in elkaar over vloeien', aldus Smit. 'Een ander voordeel is dat iedereen eerder thuis is, zowel de leraren als de kinderen. Er is meer focus op de leervakken in de ochtend en doevakken in de middag. Die lange pauze is ook een beetje ontstaan vanuit de geschiedenis van 's middags warm eten. Die context is veranderd.'

Nadelen zijn er, maar vallen weg

Nadelen zijn er ook, bijvoorbeeld dat het voor werkende ouders wel eens lastig kan zijn dat hun kinderen eerder vrij zijn. Raboud-onderzoeker Smit wijst op het nadeel dat jonge kinderen van vijf of zes jaar continu op school zitten. 'Dat vinden moeders wel eens moeilijk. Soms is het ook moeilijk voor leraren. Zij missen de ontspanning tussen de middag. Maar na een aantal jaar vallen die nadelen weg. Iedereen is er naar ervaring vreselijk tevreden over.'

Invoering continurooster is een stille revolutie

Dat er zo weinig onderzoek is gedaan naar het continurooster, komt omdat er geen geld voor over is. Smit noemt het een stille revolutie. 'Tien jaar geleden heb ik ook onderzoek gedaan naar schooltijden en toen vroegen scholen zich af of een continurooster niet schadelijk is voor kinderen of dat ze minder zouden presteren of dat het organisatorisch wel mogelijk was. Nu gaan ze er allemaal toe over. Er is geen onderzoek naar, maar ik schat dat meer dan de helft er al mee bezig is.'

Ook twijfel bij leraren

De initiator van het topic op Onderwijs 2.0 schrijft dat haar school nog twijfelt over de invoering. De ouders willen het wel, maar de leraren zijn nog niet helemaal overtuigd. De school heeft uiteindelijk besloten een concept te maken voor het volgend schooljaar. 'Daarna gaan we pas beslissen of we er echt mee door zullen gaan.'