Burgemeester Sjors Fröhlich: ‘Mijn visie op journalistiek is dat hij onafhankelijk moet zijn, niet links of rechts’

Fotografie: Marjolein Vinkenoog

Vreemde carrièreswitch? Van de snelle, dynamische mediawereld naar een functie in de lokale politiek? BNR-hoofdredacteur Sjors Fröhlich heeft niet zomaar een nieuwe baan, hij werd burgemeester van de gemeente Vijfheerenlanden waar onder anderen Vianen en Leerdam onder vallen. Een paar dagen na dit interview werd overigens Ridouan T. in Dubai gearresteerd en overgeplaatst naar Nederland. T. groeide op in Vianen.

Ben je niet altijd een echte maker gebleven? Voor 2012 was je vooral radiomaker en pas toen je je stem verloor kreeg je noodgedwongen managementtaken.

‘Ik had wel wat ervaring met leidinggeven. Samen met Peter Plaisier had ik een eigen productiebedrijf met personeel en stevige budgetten. Als presentator van Stand.nl en Cappuccino bepaal je bovendien ook de richting van de redactie en zorg je goed voor het team. Maar het klopt wel wat jij zegt. Toen mijn stem het begaf en ik noodgedwongen moest stoppen met presenteren, vroeg de NPO mij voor het zendermanagement. Het laatste project dat ik deed op dit gebied was in 2012 toen ik in de hoofdredactie zat van Radio 1 Sportzomer, waardoor we met alle makers van de omroepen één redactie vormden.’

Lijkt me een goede managementleerschool met al die omroepbelangen.

‘Zeker, we noemden tijdens die Sportzomer geen omroepnamen. Dat is in mijn ogen precies wat radio moet zijn, dat het alleen om de luisteraar gaat en niet om de omroepbelangen. Het hielp enorm dat ik radiomaker was en dus geen manager van buitenaf, ze wisten dat ik een visie had op programma’s waardoor je op hetzelfde niveau praat als de makers. Ik maakte trouwens na die zomer nog een klein rondje langs de omroepen, waarin ik voorstelde om van dat sportzomermodel de nieuwe manier van radio te maken, maar dat was kansloos.’

Waarom eigenlijk? Ieder verstandig mens zou toch zeggen: stop met de rare oude omroepen en maak gewoon topprogramma’s?

‘Zeker, het was een grote teleurstelling dat de omroepbazen zeiden: voor de luisteraar was het goed die sportzomer, maar niet voor ons want we konden ons niet profileren. Dat vond ik vervelend en daarna kwam die functie van hoofdredacteur bij BNR vrij. Interessant natuurlijk, want we zeiden op de redactie sowieso tegen elkaar: we zijn een beetje BNR aan het spelen.’

Jouw overstap naar radiozender BNR in 2012 was een stap vooruit.

‘Zeker, ik kreeg veel meer verantwoordelijkheid. Over het radiogedeelte had ik wel ideeën, dat financiële gedeelte had ik meegekregen bij mijn oude bedrijf en wat er dan nog bijkomt is dat je 130 mensen moet aansturen.’

Hoe leer je dat?

‘Je leert ‘on the job’. Tijdens directievergaderingen knikte ik wel eens begrijpend en dan zocht ik thuis die financiële termen op. En als je iets echt niet snapt, dan vraag je dat gewoon. Ik heb veel geleerd over financiën, maar ook over lobbyen in Den Haag. Wij moesten namelijk echt aan de bak om de frequenties te redden. Minister Henk Kamp wilde die veilen en wij gaven de voorkeur aan verlengen. Uiteindelijk liep dat via de Tweede Kamer en gelukkig haalden we het met ‘149 stemmen vóór’ ruim. In Den Haag moet je partijen overtuigen van jouw gelijk, ik vond het leuk om op het Binnenhof rond te lopen.’

Ging dat aansturen van 130 mensen je goed af?

‘Volgens mij redelijk. Wat ik geleerd heb, is om altijd open en eerlijk te zijn. Ik zette in op horizontale programmering – elke dag dezelfde presentator – en dan moet je veel mensen de wacht aanzeggen. Als je duidelijk vertelt waarom je die keuze maakt, dan kom je er wel uit. Ik heb ook geleerd dat je beter een slechte beslissing dan geen beslissing kan nemen, want zonder beslissing laat je het maar een beetje doorsudderen en komt niemand verder.’

Leef je dan mee?

‘Zeker, soms wel eens iets te veel, maar niemand is belangrijker dan BNR. Dat geldt voor elke sterpresentator, maar ook voor de hoofdredacteur. Ik heb wel altijd teruggekregen dat ze het achteraf goed begrepen.’

Je hebt veel gedaan met podcasts bij BNR. Kan je uitleggen hoe je innovatie een beetje handig regelt als manager?

‘Behalve kritisch kunnen journalisten ook conservatief zijn. Het is belangrijk dat je mensen vindt die jouw enthousiasme delen, en hen maak je belangrijk. Dat zijn de ambassadeurs van je vernieuwing en dan gaan de critici later mee. Je zag een kantelpunt: na een tijdje waren onze mensen ook trots dat wij bij BNR veel verder waren op het gebied van podcast dan de NPO.’

Podcasts worden langzaam een verdienmodel, maar het luistertijdaandeel van BNR bleef rond de 1 procent hangen. Ik vond dat altijd een beetje tegenvallen, want er zijn veel mensen die echt fan zijn van BNR.

‘Jij kijkt zo moeilijk bij die 1 procent, maar dat was prima voor BNR en dat kan ik uitleggen. Onze doelgroep is niche en dat betekent dat er grenzen zijn aan die groei. Sterker nog, als we nog meer zouden groeien, dan zouden adverteerders minder betalen, omdat ze nu precies hun doelgroep bereiken. Je kan natuurlijk altijd Albert Verlinde een programma geven en dan ga je echt over die 1 procent heen, maar dat moet je niet willen. Dus die 1 procent is het plafond en het leuke is dat je via podcasts weer nieuwe doelgroepen aanboort.’

Ik ken weinig linkse ondernemers en dat is een groot gedeelte van je doelgroep. Had je niet wat meer de Telegraaf-lijn moeten volgen?

‘Mijn visie op journalistiek is dat hij onafhankelijk moet zijn, niet links of rechts. Journalisten zijn over het algemeen wel iets linkser dan de gemiddelde ondernemer, maar bij BNR heb ik altijd gezegd: wij zijn een journalistiek bedrijf. Ik denk dat we iedereen goed hebben bediend, ik wilde er niet per se een rechtse, maar ook geen linkse zender van maken.’

Zouden programma’s van rechtse snit zoals Robert Jensen en Jan Roos met hun populaire eigen podcasts bij BNR passen?

‘Ik heb wel met Robert gesproken over BNR. Ik vind wel dat het journalistiek moet blijven en dat is bij de podcasts van Jensen en Roos nu niet het geval. Je moet in mijn ogen altijd een basis hebben voor wat je roept en dat mis ik soms bij Jensen. Ik wil trouwens wel een lans breken voor Jensen en Roos, want het is geweldig dat we in een land leven waar je dat soort geluiden kan horen.’

Jij hebt gezegd dat Echte Jannen, het programma van Jan Roos, bij BNR mocht komen als hij zijn eigen sponsor zou meenemen.

‘Het lag iets genuanceerder. Jan kwam vragen om een radioprogramma en het klopt dat BNR een sponsor nodig heeft voor de programma’s die niet de basis nieuwsvoorziening vullen. Ik heb verder niets tegen mensen als Jan Roos, maar grijp in als het beledigend wordt en je de wet overtreedt, bijvoorbeeld als je gaat discrimineren. De wet is de grens en een beetje fatsoen is fijn. Er is trouwens wel verschil tussen een column zoals die van Marianne Zwagerman en een programma. Marianne is ook wel eens kritisch op BNR en op mij, maar ik zou dan nooit ingrijpen. Bij een column is de wet de enige grens, maar voor een redactioneel nieuwsprogramma ben je wel verantwoordelijk als hoofdredacteur.’

Hoe werd je eigenlijk burgemeester?

‘Ik vond het als kleine jongen al een mooi vak, maar had natuurlijk altijd een leuke baan, deed tientallen jaren het ene leuke programma na het andere. Ik zou bij BNR twee periodes van vier jaar blijven, want je wordt voor vier jaar aangesteld. Volgend jaar was ik daar dus klaar. Maar toen kwamen er wat dingen bij elkaar: Vijfheerenlanden is sinds 2019 een fusiegemeente waar veel moet gebeuren en ik kom hier vandaan. Ik zag iets moois ontstaan, wilde graag en dus heb ik me daar de afgelopen twee jaar in verdiept zonder dat ik zekerheid had dat het zou rondkomen. Niet alleen heb ik veel meegelopen bij andere burgemeesters, maar ik heb ook allerlei boeken over het vak gelezen. Veel biografieën, maar er zijn ook boeken waarin precies staat hoe het allemaal werkt, inclusief de artikelen uit de gemeentewet.

Maar je wist dus niet zeker of je het zou worden?

‘Nee, maar ik vond het journalistiek interessant om te weten hoe zo’n vak in elkaar zit. Een burgemeester komt alleen in het nieuws als het misgaat, maar daar gaat een heel proces aan vooraf. Steeds als ik dan thuiskwam na zo’n stage in het weekend, zei mijn vrouw: ik zie lichtjes in je ogen. Het mooiste van het vak is dat je heel veel rollen hebt en dat die rollen heel snel wisselen. Gisteren was ik bij een zestigjarig bruidspaar met mijn ketting om en een pak aan.’

Voel je je dan niet een beetje Sinterklaas?

‘Nee hoor. Sinterklaas hebben we trouwens wel binnengehaald, maar op datzelfde moment krijg je te maken met een gezin dat uit huis is gezet door de bank en dat op straat terecht dreigt te komen. Of je wordt uit je bed gebeld voor een brand bij een supermarkt. Een dag later is er weer een hele lange raadsvergadering. Dat van rollen wisselen past trouwens wel bij mij, want ik ben altijd al snel afgeleid. Je geeft leiding aan het college, bent voorzitter van de gemeenteraad en hebt als gemeente van 55.000 inwoners te maken met een grote ambtelijke organisatie. Bovendien is de burgemeester verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. Er komen allerlei dingen samen waar ik mij senang bij voel.’

Wat vind je het leukste?

‘De variatie en het feit dat je echte verantwoordelijkheid draagt. Als journalist kan je lekker kritisch zijn en van alles vragen, maar als bestuurder ben je er verantwoordelijk voor. Dat vind ik leuk.’

Waar moet je aan wennen?

‘Een paar dingen. De mediawereld is heel informeel en daar ben ik in 38 jaar nog nooit met ‘meneer Fröhlich’ aangesproken. En ja, hier is het wel ‘meneer de burgemeester’. Anders is dat het werk hier altijd doorgaat. Dat hadden de burgemeesters waar ik stage liep wel gezegd trouwens, maar ik dacht dat het zou meevallen. Als semi-Bekende Nederlander kon ik in de supermarkt zeggen: laat me even lekker mijn boodschappen doen, maar nu wordt je overal op aangesproken, wat overigens heel leuk is.’

Is het geen ander tempo ook?

‘Ja, het tempo is wel anders. Bij BNR waren we altijd heel snel: als er iets gebeurde dan hadden we dezelfde avond een extra uitzending. Zo gaat dat niet hier. Behalve als er een incident is.’

Heb je het idee dat je voorbereid bent op zo’n eventuele crisis?

‘Zeker, ik heb in het verleden met mijn bedrijf veel crisisoefeningen gedaan. Dan was er zogenaamd een ontvoering in het Kurhaus en het is leuk om die ervaring in de praktijk te brengen. We oefenen heel vaak. Het valt me op dat de crisisvoorbereiding in ons land heel goed is geregeld. Er is heel veel vastgelegd wat je bij GRIP 1, 2 of 3 moet doen. Ach, al die nieuwe dingen geven mij veel energie. Jezelf dwingen om weer te leren. Mooi is dat!'