Een coach is niet je vriend

'Het coachingstraject begint vaak met een werkgerelateerde vraag, maar ik werk met een mens, dus ook de privésituatie komt aan bod.' Coach Marco Buschman leerde op het Amerikaanse The Coaches Training Institute (CTI) co-active coaching. 'Toen kwamen de puzzelstukjes bij elkaar. Ik wist dat ik zo met mensen wilde werken.' Op het CTI leerde hij het concept van de radical act. Hij volgde dat concept zelf bij zijn vorige werkgever: 'Ik nam ontslag.'

Vier hoekstenen

Zijn methode bestaat uit vier hoekstenen. Ten eerste: de coachee, de gecoachte, is van nature creatief, vindingrijk en compleet. 'Jij bent niet gebroken. Het zijn de omstandigheden. De vraag is wat je wilt en waar je naartoe wilt.' Twee andere hoekstenen zijn de gehele persoon coachen en transformaties ontlokken. 'Coaching heeft impact op je leven. Stevige inzichten kunnen leiden tot radicale keuzes. Het gaat om grote stappen: wat vervult je leven? Waar gaat het echt om?'

De laatste hoeksteen is 'dansen in het moment'. Buschman volgt de energie van de coachee en speelt daarmee. 'Ik wil patronen doorbreken, vraag soms welke kleur of vorm iets heeft. Je moet erachter komen wanneer je in je patroon gaat praten, waarin je jezelf naar beneden praat, wat we “saboteurs” noemen, en wanneer je vanuit je kracht praat.'

Steroïden

Om verder te komen, geeft Buschman coachees een uitdaging waar ze van schrikken. 'Iemand wilde een boek schrijven. Ik zei: schrijf de eerste vijftig pagina's maar. Dat noem ik een verzoek op steroïden. Je krijgt dan een tegenvoorstel om tien pagina's te schrijven. Of: ga vanmiddag naar je manager en zeg dat je het niet eens bent met zijn stijl. Wat als je wordt ontslagen? De verantwoordelijkheid ligt bij de coachee. Je moet lef hebben om uitdagingen aan te gaan die buiten de comfortzone liggen.'

Cruciaal is vertrouwelijkheid. Alles moet gezegd kunnen worden. Buschman hoort geheimen en dilemma's. 'Bij interne coaching of wanneer een leidinggevende ook je coach is, kun je je afvragen of die vertrouwelijkheid er wel is. Volgens mij gaat dat niet samen. Hogere managers werken altijd met een externe coach. Interne coaching kan wel werken bij praktische zaken, zoals mentoring of training.'

Rebalancing

Wie burn-outverschijnselen waarneemt, kan terecht bij burn-outcoach Christine Dijkstra. 'Ik werk vanuit rebalancing. Het gaat daarbij vooral om lichaamsbewustzijn.' Toen ze zelf een burn-out had, merkte ze dat mindfulness voor haar niet 'het antwoord' was. Ze wilde bij de wortel komen. Welke overtuigingen lagen nou ten diepste aan die burn-out ten grondslag? 'Rebalancing gebruikt de wijsheid van het lichaam en gaat verder en dieper dan een mindfulnesstraining.'

Dijkstra volgde de driejarige hbo-opleiding Rebalancing en een jaar hbo Medische Basiskennis. 'Eerst was het mijn eigen proces, later leerde ik de therapeutische vaardigheden.' Haar cliënten hebben banen waarin ze doorgaans veel met hun hoofd werken en zijn meestal tussen de 40 en 45 jaar. 'Dat is vaak de leeftijd waarop het gaat spelen. De jeugdige veerkracht wordt minder. Mensen krijgen de leeftijd waarop ze betere keuzes moeten gaan maken. Het uiterste van jezelf vergen eist zijn tol. Mensen krijgen andere inzichten: is dit alles? Wil ik zo hard werken?'

Te lang over de grens

Meestal is de klacht vermoeidheid of geen energie hebben. Na een weekend of vakantie gaat het op maandagmiddag al niet meer. Je ziet overal tegenop, slaapt slechter en rust niet uit, wat weer leidt tot emotionele instabiliteit, angsten en slechte concentratie. Dijkstra spreekt over het sympatische en parasympatische zenuwstelsel. 'Het eerste zet ons in de “actiemodus”. Het parasympatische deel zorgt voor rust en herstel. Bij een burn-out is de natuurlijke balans tussen deze delen verstoord. Je bent te lang over de grens gegaan.'

Bij Dijkstra gaat het om gesprek, begeleid zelfonderzoek en lichaamswerk. Dat laatste gebeurt op de massagetafel. 'De aandacht wordt vanuit het hoofd naar het lichaam gebracht. Waar zitten die vermoeidheid, angst en emotionaliteit in je lichaam? Het hoofd blijft maar verhaaltjes vertellen. Het lichaam vertelt wat je écht nodig hebt en liegt niet. Het gaat erom het contact met het lichaam te herstellen: je bewust zijn van ademen, voelen, omgaan met pijn en emoties. Neem niet meteen een aspirine bij hoofdpijn, omdat het zo snel mogelijk over moet zijn. Daarmee onderdruk je het symptoom, maar je luistert niet naar de boodschap van je lichaam.'

Professionele distantie

Iedereen mag zich coach noemen, maar rebalancing is een beschermd beroep. Wel is het volgens Dijkstra belangrijk zelf ervaring te hebben. 'Mensen vinden het prettig als hun behandelaar ervaringsdeskundige is.' Valkuil voor cliënten kan zijn dat zij de therapeut/coach als ouder of vriend gaan zien. 'Eindelijk is daar die therapeut die begripvol luistert. Ze idealiseren de therapeut. Je moet dan professionele distantie bewaren. Er is een rolverdeling. Het is gelijkwaardig, maar ongelijk. Jij moet de leiding houden.'