Verdien ik wel genoeg? Nachtwaker, 1.562 euro bruto (55 uur)

De werkweken van nachtwacht Hans (56) zijn lang en onregelmatig. 'Week op week af' werkt hij 110 uur, voornamelijk 's nachts. In een serviceflat bewaakt hij de alarminstallatie en moet hij de eerste service verlenen als bewoners een noodoproep doen. Tijdens zijn werk verblijft Hans in een appartementje in de flat.

Meestal zijn de werktijden van grofweg 19.00 uur tot 09.00 uur de volgende ochtend. Behalve in de weekenden. Dat zijn de echte marathons. De weekenddienst duurt van zaterdag 15.00 uur tot maandag 09.00 uur. En wat Hans ook doet - waak- of slaapdienst, avond of nacht, lang of kort - hij krijgt altijd 8,80 euro per uur, het minimumloon. En dat vindt hij gek. 'Hoor ik geen toeslagen te krijgen voor die onregelmatige tijden?'

Stap naar een arbeidsjurist

Jacco van den Berg, Van den Berg Training & Advies: 'Als nachtwaker verdien je 1.562 euro bruto per maand. Hiervoor moet je in één week 110 uur werken. Daarna heb je een week rust. Je werkt ook op zon- en feestdagen en het uurloon dat je op deze dagen ontvangt, is identiek aan het uurloon dat je doordeweeks ontvangt. Het minimumloon in Nederland bedraagt euro 8,80 en je zegt dat jouw werkgever dat betaalt. Maar als ik het uurloon vermenigvuldig met het aantal gewerkte uren per maand (circa 220) dan kom ik uit op bijna 1.936 euro, een veel hoger bedrag dan de 1.562 euro die jij noemt. Het bruto uurloon lijkt op papier correct te zijn, maar uitgaande van jouw gewerkte uren en jouw bruto maandsalaris krijg je minder betaald dan het minimumloon. En dat mag niet in Nederland.

De wet kent geen verplichting extra te betalen voor een nachtdienst, maar in de cao is meestal één of andere toeslag afgesproken. Dat kan een extra compensatie in tijd zijn, zodat de werkweek gemiddeld veel korter wordt. Dat kan ook een toeslag in geld zijn en dat wordt dan een onregelmatigheidstoeslag genoemd. Combinaties van beide komen ook voor. Het lijkt er op dat hier niets met jou over is afgesproken.

Mijn advies is met jouw loonstrook en arbeidsovereenkomst naar een arbeidsjurist te gaan. Deze kan toetsen of jij wel correct wordt uitbetaald. Laat hem of haar meteen kijken of de Arbeidstijdenwet - met rusttijden - wel in acht wordt genomen. Ook hier heb ik vragen over.'

Niet ongebruikelijk

Jurwin Rickets, Berenschot: 'Kijkend naar jouw salaris zijn er eigenlijk twee vragen die je kunt beantwoorden. Enerzijds de hoogte van jouw salaris an sich, en anderzijds de compensatie of toeslag voor het werken tijdens waak- en slaapdiensten.

Wat betreft de toeslag voor werk tijdens waak- en slaapdiensten is er een groot verschil tussen organisaties en sectoren. Zo kennen verschillende organisaties een toeslag van tussen de 30 en 50 procent van het uurloon, werken sommige organisaties met een vast bedrag per waak- en slaapdienst en zijn er ook veel organisaties die geen toeslag toekennen. Dit is vaak het geval wanneer functiehouders een arbeidsovereenkomst hebben waarin uitsluitend waak- en slaapdiensten zijn opgenomen. Als ik het goed begrijp is dit bij jou ook het geval. Kortom, het is niet ongebruikelijk dat je geen toeslag krijgt voor het werken in dit soort diensten.

Jouw huidige salaris is daarentegen wel aan de onderkant van de spreiding die wij zien voor soortgelijke functies. Dit is zeker iets om in het achterhoofd te houden.'

Slapen is ook werken

Bert Dasselaar, Vakbondsbestuurder CNV Zorg: 'De functie die Hans vervult is die van nachtwaker in een serviceflat. Zijn werk bestaat uit het bewaken van de alarminstallaties van de diverse appartementen. Als er een noodoproep van een van de bewoners van de flat is, verleent hij service aan de bewoner. Hans hoeft dan geen inhoudelijke service te verlenen, zoals bijvoorbeeld medisch behandelen of het verrichten van technische reparaties, maar hij moet er wel voor zorgen dat een deskundige partij wordt opgeroepen.

Hij werkt om de week alle nachten en wel van 18.45 tot 08.30 uur, dus zo'n 110 uur per week. Gedurende zijn werktijd heeft hij de beschikking over een appartementje om te kunnen slapen. Zijn uurloon is 8,80 euro bruto per uur. Hij krijgt geen uurtoeslagen voor het werken in de nacht, zon- en feestdagen. Voor werken op feestdagen ontvangt hij wel een toeslag van netto 50 euro per dienst. Hans ontvangt geen vakantiegeld. Daarnaast krijgt hij op de nachten dat hij werkt gratis een avondmaaltijd. Op zijn arbeidsovereenkomst is geen cao van toepassing.

Hans vraagt zich af of het redelijk is dat hij geen uurtoeslagen krijgt voor het werken in de nacht, zon- en feestdagen en of zijn salaris redelijk is. Over de toeslagen: op de arbeidsovereenkomst is geen cao van toepassing. Dat heeft tot gevolg dat voor het antwoord op de vraag of je aanspraak kunt maken op toeslagen, je moet nagaan wat het Burgerlijk Wetboek daar over zegt. Met een beroep op het Burgerlijk Wetboek kun je de betaling van toeslagen niet afdwingen, simpelweg omdat daar in het Burgerlijk Wetboek niets over is opgenomen.

Over de hoogte van de beloning: inmiddels is aan de hand van rechterlijke uitspraken duidelijk geworden dat slaapdiensten als werktijd moeten worden beschouwd. Soms behoort bij de beloning van een functie het kunnen wonen in een zogenaamde dienstwoning. Een dienstwoning vertegenwoordigt dan ook een stuk salaris. Hans beschikt op de momenten dat hij werkt over een appartementje om te slapen. Dit appartement is geen dienstwoning, maar het zal veel eerder gezien moeten worden als werkplek. Daar zit dus geen beloningsaspect in.

Omdat er geen cao van toepassing is, zal als referentiepunt voor het antwoord op de vraag of het loon redelijk is, in ieder geval gekeken moeten worden naar het wettelijk minimumloon. Voor alle uren dat Hans aanwezig is, of hij nu slaapt of werkt, ontvangt hij 8,80 euro. Dat is bij een baan van zijn omvang ongeveer het minimumuurloon. Gezien de taken en verantwoordelijkheden lijkt dat wel redelijk. Hans ontvangt geen vakantiegeld. Daar heeft hij wel recht op. Omdat hij ook geen toeslagen voor onregelmatigheid krijgt, zou een redelijk uurloon wel wat hoger mogen zijn.'