Verdien ik wel genoeg? Basispsycholoog, 2.114 euro bruto (24 uur)

Chris (32) is zelfverklaard slachtoffer van landelijke veranderingen binnen de CAO voor de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). Naar aanleiding van die cao heeft zijn werkgever zijn functie opnieuw gewaardeerd. Chris gaat daardoor niet minder verdienen, dat mag niet zomaar, maar er is door zijn werkgever wél flink gegoocheld met zijn functiewaardering.

Tot eind 2017 zit Chris in schaal 59.2, net iets hoger dan een beginnend basispsycholoog. Omdat hij sinds kort in opleiding is tot GZ-psycholoog, wordt hij vanaf begin 2018 ingedeeld in schaal 60.0, met een fulltime maandsalaris van ruim 3.000 euro bruto. Beide schalen zijn achter de komma een aantal treden te laag, vindt Chris. Hij is al acht jaar basispsycholoog en wordt altijd goed beoordeeld. Hij voelt zich ondergewaardeerd door zijn werkgever en vreest dat het te lang zal duren voor hij salarisverhoging krijgt.

En dat is niet alles, mailt hij. Want ook zijn reiskostenvergoeding is versoberd. Dat terwijl hij voor zijn opleiding wel reiskosten moet maken. Zijn salaris blijft dus hetzelfde, maar per saldo gaat hij erop achteruit. Mag dat allemaal?

Stilzwijgende instemming

Jacco van den Berg, Van den Berg Training & Advies: 'Allereerst, op basis van een overeenkomst met de OR is er geen sprake van een lager salaris. Bij de overgang naar een andere cao is horizontaal overgestoken met een afronding naar boven. Verder mag een werkgever in beginsel arbeidsvoorwaarden niet eenzijdig veranderen en het lijkt erop dat hier voldoende en tijdig over gecommuniceerd is. Naar mijn inschatting is jouw termijn van "stilzwijgende instemming" inmiddels verstreken. Juridisch- en arbeidsvoorwaarden-technisch kun je volgens mij niet zo veel meer, maar ik vraag me af of jij hier überhaupt grond hebt voor een hogere inschaling.

Want bij de overgang naar een andere cao mag jouw werkgever zelf bepalen in welke trede medewerkers worden ingeschaald. Wel dient deze inschaling te geschieden in de bij de functie passende schaal en mag, bij inschaling naar tredes, de medewerker er qua salaris niet op achteruit gaan. In jouw situatie is dat het geval.

Ik vraag mij wel af in hoeverre de reiskostenvergoeding jou ontzegd mag worden. De verandering van werkplek heeft immers te maken met jouw opleiding. Mijn advies is hier informatie over in te winnen bij de OR. Hierbij ga ik ervan uit dat de door jou te reizen kilometers vallen onder de kosten die jij als GZ-psycholoog in opleiding moet maken voor een door de werkgever verplicht gestelde studie. Normaliter vallen deze kosten volledig onder te vergoeden studiekosten.

Het is trouwens fijn voor je dat je een opleiding tot GZ-psycholoog mag volgen. Deze plekken zijn schaars, lang niet voor elke basispsycholoog weggelegd en voor werkgevers een kostbare aangelegenheid. Wellicht kun je daar een deel van de waardering van jouw werkgever ervaren. Voor laatstgenoemde is dit een gemiste kans om dat niet expliciet naar jou toe als een beloning te benoemen.'

Geen passende claim

Maarten Stigter, Berenschot: 'In jouw situatie heb je als werknemer vrijwel geen invloed op je arbeidsvoorwaarden. Deze zijn in de sector op landelijk niveau uitonderhandeld en vervolgens door de minister algemeen verbindend verklaard. Doordat de cao bovendien een zogenoemd standaardkarakter heeft, is er (zelfs als de werkgever dat zou willen) in beginsel geen ruimte om af te wijken van de cao, óók niet in het voordeel van de werknemer. Daar is dus in feite geen ontsnappen aan. Ook een eventuele verslechtering van arbeidsvoorwaarden (zoals in jouw geval bij de reiskostenvergoeding) kan dan het gevolg zijn van de toepassing van de cao.

Wel biedt de CAO GGZ (bijv. in H8A, art.6 en H11D) mogelijkheden om in jouw situatie de versobering van de reiskostenvergoeding te compenseren, bijvoorbeeld door een hogere inschaling, of wellicht door een ruimere vergoeding van opleidingskosten dan wel het aanmerken van (een groter aantal) opleidingsuren tot werkuren.

Wat betreft je inschaling ligt het in jouw situatie nogal ingewikkeld. Het is in veel sectoren gebruikelijk om medewerkers in te schalen op grond van hun laatstverdiende loon, zoals ook bij jou is gebeurd toen de nieuwe CAO GGZ werd toegepast. De cao zelf hanteert voor inschaling echter uitdrukkelijk het aantal functiejaren als maatstaf. Dat zou in jouw geval wellicht aanleiding kunnen geven tot een hogere inschaling. Maar daar staat tegenover dat je weliswaar de nodige jaren ervaring hebt als basispsycholoog, maar dat je als GZ-psycholoog nog in opleiding bent. De vraag is dan ook met name wat nu eigenlijk jouw huidige functie is. Ben je een basispsycholoog die daarnaast een opleiding volgt tot GZ-psycholoog, of ben je een GZ-psycholoog die nog in opleiding is? Ik ga uit van het laatste, terwijl jij zelf lijkt uit te gaan van het eerste.

De cao stelt dat een GZ-psycholoog in opleiding 'ten minste' in schaal 59/60 dient te worden ingeschaald (H7B art.1 en H8A art.6). Als jouw werkgever je als GZ-psycholoog in salarisschaal 60 heeft ingeschaald (waar ik nu even van uitga), dan wegen de functiejaren als basispsycholoog minder zwaar en ligt het voor de hand dat zolang je in opleiding bent je niet in aanmerking komt voor een overgang naar de zogenoemde b-schaal. Voor de overgang van de a- naar de b-schaal stelt de cao immers voldoende functioneren als voorwaarde. Zolang je in opleiding bent, kun je wellicht je werk naar behoren doen, maar heb je blijkbaar nog iets te leren voordat je voldoet aan de BIG-voorwaarden en je zelfstandig je volledige functie kunt vervullen. Het door jou geclaimde salaris (laatste trede van de b-schaal) lijkt me in deze situatie dan ook niet passend. Daarvoor kom je pas in aanmerking als GZ-psycholoog met een maximum aan ervaring en bij voldoende functioneren.

Wel kun je wellicht onderhandelen over een hogere trede in de a-schaal van functiegroep 60. Maar ik kan mij voorstellen dat de werkgever met de OR in algemene zin heeft afgesproken dat de overgang naar de nieuwe CAO GGZ budgettair neutraal moet verlopen, in verband met de betaalbaarheid voor de organisatie (vandaar waarschijnlijk ook de afspraak over de "horizontale" inschaling). In dat geval zal men voor jou vermoedelijk geen uitzondering willen maken, omdat de werkgever er beducht voor is dat er dan ook andere collega's met vergelijkbare salariseisen zullen komen.'

Juridische hulpverlening

Marco Borsboom, beleidsadviseur Zorg bij FNV: 'Het is een lastige casus om algemeen te adviseren, omdat er nogal wat juridische haken en ogen aan dit verhaal zitten. Je schrijft dat jouw werkgever de CAO GGZ per 1 januari 2017 integraal heeft toegepast, omdat de cao per maart 2016 algemeen verbindend is verklaard. Daarvoor gold een eigen arbeidsvoorwaardenpakket bij de instelling waar jij werkt, en op basis daarvan heb jij specifieke afspraken gemaakt, zoals de reiskostenvergoeding.

Helaas kennen wij de inhoud van dat arbeidsvoorwaardenpakket niet en weten we ook niet of de OR van jouw instelling afspraken heeft gemaakt over de overgang van de eigen rechtspositie naar de CAO GGZ. Het kan ook uitmaken of er in jouw arbeidsovereenkomst een incorporatiebeding is opgenomen of niet. Om hier gedegen antwoord op te kunnen geven, behoeft jouw zaak meer individuele behandeling door bijvoorbeeld een kwestiebehandelaar van de vakbond of een andere juridische hulpverlener. Mijn advies zou zijn om daar contact mee op te nemen.

Voor wat betreft de vragen over het loon, is duidelijk dat in jouw geval het functiewaarderingssysteem waar in de GGZ mee wordt gewerkt (FWG 3.0) niet correct is toegepast. Als aanloopschaal wordt FWG 59 nog weleens gebruikt, maar gangbaarder is FWG 60 voor de functie van basispsycholoog (minimaal 2.713 en maximaal 4.230 euro bruto per maand, op basis van een 36-urige werkweek).'