Wees niet zo'n krent!

Zuinigerds hebben een hoge dunk van zichzelf, zeker sinds het uitbreken van de kredietcrisis. Zij denken dat hun spaarzin bijdraagt aan een betere wereld. Maar zuinigheid kan schadelijk zijn als het ontaardt in gierigheid. Een wereld die grotendeels wordt bevolkt door rijke schrapers is een nare, risicomijdende wereld.

Vijf redenen om zuinigheid te schuwen:

1. Zuinigerds zijn niet populair. Natuurlijk, wie weinig heeft, die weinig uitgeeft - noodgedwongen. Maar knijperds met een dikke bankrekening stralen negativiteit uit. Door hun gierigheid wekken ze de indruk dat jouw gezelschap te min is, dat ze hun geld liever aan andere zaken uitgeven dan aan een avondje uit in jouw gezelschap. Denk aan types die zich in het café altijd drukken, vaak met een smoes dat ze naar de wc of naar huis moeten als het hun beurt is voor een rondje.

2. Eens een krent, altijd een krent. Veel mensen die op de penning zijn, denken dat zij rationeel zijn. Ze sparen nu geld uit om later lekker te kunnen leven. Maar dat is een illusie. Wie zichzelf jarenlang heeft aangeleerd om lucifers twee keer te gebruiken, altijd het goedkoopste product uit het schap te kiezen en uitsluitend met Ryanair te vliegen, kan niet meer genieten van zelf betaalde weelde. Het bestellen van een vijfgangenmenu in een toprestaurant of het kopen van schoenen die niet lelijk zijn of na een paar maanden uit elkaar vallen, wordt dan een kwelling.

3. Aflossen is irrationeel. Zuinigerds hebben een hekel aan schulden. Soms echter ontkomen zij er niet aan, bijvoorbeeld omdat ze een huis willen kopen - wat meestal goedkoper is dan huren. Maar de hypotheek moet wel zo snel mogelijk worden afgelost. Toch is dat vaak helemaal niet verstandig. Je kunt geld dat over is meestal beter beleggen of er leuke dingen mee doen. Zelfs het geld op een spaarrekening laten staan, is vaak een betere besteding. Ik heb als financieel planner zelden een scenario doorgerekend waarbij aflossen de beste keuze voor overtollig spaargeld bleek te zijn.

4. Sterven met je geld is duur. Schrapers zijn om nog een reden vaak niet rationeel: zij sterven vaak rijk en leveren de staat zo veel erfbelasting op. De meeste mensen die het zich kunnen veroorloven, schenken na hun pensionering geld dat zij over hebben aan familieleden. Zij maken gebruik van de jaarlijkse vrijstelling voor schenkingen. Zij vinden geven leuk en en passant wordt zo de erfbelasting na hun dood geminimaliseerd. Maar niet de krent. Die blijft op zijn of haar geld zitten. Dat betekent dat er na het overlijden vaak een flink vermogen over is. Dat wordt belast met erfbelasting. Erfgenamen, niet zijnde partner, betalen daarover 10 tot 40 procent erfbelasting.

5. Sparen is slecht voor de economie. Een land dat permanent bezuinigt en beknibbelt, is ten dode opgeschreven. De bovenlaag van het Nederland van de 18e eeuw was rijk geworden in de Gouden Eeuw en leefde voornamelijk van de toen vergaarde vermogens. De nazaten van de ondernemers waren ingedutte renteniers. Nederland dreigt weer een renteniersnatie te worden. De hoeveelheid spaargeld is, ondanks de sterk gedaalde spaarrente, de afgelopen tien jaar met 48 procent gestegen tot 340 miljard euro. Door de kredietcrisis zijn veel mensen gaan Angstsparen, zoals de Duitsers dat noemen.