Wonen en werken in Zürich: 10 vragen en antwoorden

Veel hoofdkantoren van multinationals bevinden zich in Zwitserland, waardoor Zürich een echte expatstad is. Hoewel Zwitserland geen lid van de EU is, is er sinds 2004 wel een verdrag voor vrije vestiging tussen Zwitserland en de EU. Het Alpenland staat bekend als aantrekkelijk vakantieland én als belastingparadijs. Hoe is het om daar te wonen en te werken? Sander Thijssen, Arjan Schep en Jannie Vos vertellen over hun ervaringen. Sander (33) werkt als projectleider bij het bouwconcern BAM Swiss. Hij kwam bijna vier jaar geleden aan. Arjan (38) woont al zes jaar in Zürich, waar hij internationaal inkoper is bij de multinational Selecta Europa. Jannie (28) is promovenda aan de universiteit ETH Zürich en woont er inmiddels ruim twee jaar.

1. Wat moet je goed regelen vóór vertrek naar Zürich?

Arjan: 'Het enige is een geldig arbeidscontract. Daarmee krijg je een permit. Die heb je vervolgens nodig om een huis te kunnen huren.' Sander waarschuwt voor de bureaucratie wanneer niet alles al door je werkgever is geregeld: 'Je krijgt een werkvergunning zodra je een arbeidscontract hebt, en een arbeidscontract zodra je een werkvergunning hebt.'

2. Hoe betaalbaar is de stad en hoe regel je je geldzaken?

'De stad is duur en zolang je blijft omrekenen naar euro's en je Nederlandse salaris, doet iedere aankoop pijn. Zodra je omschakelt, zie je dat je Zwitserse salaris voldoende is om dezelfde levensstandaard te houden,' vertelt Sander. Arjan schetst zelfs een nog positiever beeld: 'De meeste expats gaan zo 30 tot 40 procent meer verdienen in vergelijking met hun Nederlandse salaris, terwijl de stad ongeveer 20 procent duurder is. Je houdt dus zelfs iets over.'

3. Hoe kom je aan een huis?

Dat kan lastig zijn, vertellen de expats. 'Als buitenlander word je gediscrimineerd en heb je hulp nodig van je Zwitserse collega's', is de ervaring van Sander. Ook Arjan raadt aan om je netwerk in te zetten bij je zoektocht naar een huis. 'Je collega's, of ga naar expatfora zoals Internations en de Nederlandse Vereniging. Veel expats die vertrekken, laten dat daar weten. Vaak ook omdat ze niet precies vertrekken op het moment dat ze het huurcontract kunnen opzeggen - je kunt hier per kwartaal opzeggen.' Verder kun je op de site Comparis.ch zoeken naar vrije woningen. Sander: 'Hier moet je snel op reageren, en op kijkavonden een formulier invullen als je geïnteresseerd bent.'

4. Waar ontmoet je andere expats?

'Ongeveer 30 procent van de inwoners van Zürich heeft een migratieachtergrond, waaronder ook veel expats. Het ontmoeten van expats gebeurt dus vanzelf', vertelt Jannie. Verder heb je de Nederlandse Vereniging, en de bekende expat-meetups via Internations en Meetup.

5. Hoe is het contact met locals?

'Dat is vrij moeizaam', vindt Jannie. Ook Sander onderschrijft het beeld van de gesloten Zwitsers: 'Ze moeten ontdooien. Ze zijn erg op zichzelf gericht en niet altijd op buitenlanders. In dat opzicht is het geen wereldstad.' Toch is Arjan genuanceerder: 'Ze zijn over het algemeen wat rustiger en schuchterder dan Nederlanders, maar ondanks hun slechte naam dat ze niet open zijn, is mijn persoonlijke ervaring anders. Het hangt af van de situatie. Ik ken Zwitsers die gerust elke zondag met een expat mountainbiken als dat toevallig een gezamenlijke hobby is.'

Daarbij merkt Arjan op dat Nederlanders goed bekendstaan bij de Zwitsers. 'We hebben in 2008 tijdens het EK een goede indruk gemaakt: ons gefeest vonden ze geweldig. Ik ken Zwitsers die oranje shirts aantrokken.'

6. Waardoor kun je positief verrast worden?

'De levensstandaard is erg hoog, ook als je geen bankier bent', vertelt Sander. Jannie was het eerste jaar vooral onder de indruk van de organisatie van het land: 'Vrijwel alles is georganiseerd en verloopt op een ordelijke manier. Inmiddels ervaar ik dit hoge niveau van structuur en organisatie ook wel als beklemmend conservatief, dat weinig ruimte geeft aan spontaniteit en creativiteit.'

Arjan vindt het fantastisch om binnen een uur op de piste te zijn: 'Het meest dichtbij is de Flumser Berg, de huisberg van Zürich. Het eerste jaar ging ik bijna elk weekend wel skiën.'

7. Wat moet je weten over de werkcultuur?

De Zwitsers beginnen het liefst zo vroeg mogelijk met werken, tussen half acht en acht uur 's ochtends, en gaan ook op tijd naar huis, vertellen alle drie de expats. 'En ze hebben gemiddeld langere werkweken. Het is normaal om een contract van 42,5 uur te hebben', aldus Arjan. Verder zijn de Zwitsers meer procesgeoriënteerd, vervolgt Arjan. 'Alles gaat volgens het boekje, er mag geen stap overgeslagen worden. De Zwitsers overtuigen lukt het best met feiten, en door het op de inhoud te spelen.'

8. Kan de partner die 'meegaat' makkelijk aan werk komen in Zürich?

In Zwitserland is de werkloosheid zeer laag - rond de 3 tot 3,5 procent - dus het is in principe goed te doen om een baan te vinden, vertelt Arjan. 'Vooral als je hoogopgeleid bent, zou het redelijk makkelijk moeten zijn. Bovendien is op veel kantoren de voertaal Engels', voegt Jannie daaraan toe. Volgens Sander is het wel 'een must om Duits te spreken, om aan een baan te komen'.

9. Hoe kindvriendelijk is Zürich?

Jannie: 'Zürich is een vrij kleine stad; niet druk en met veel laagbouw en groen. Het heeft een prettige sfeer, dus prima voor kinderen. Kinderopvang wordt door veel werkgevers verzorgd, niet alleen omdat het heel duur is, maar ook vanwege de lange wachtlijsten. Verder is het onderwijs van uitstekend niveau en in vele talen.'

10. Wat is de grootste uitdaging van wonen in Zürich?

'Het vinden van een parkeerplek', zegt Arjan met een knipoog. 'Ze voeren een anti-autobeleid in de stad.' Jannie noemt de vrij gesloten cultuur: 'Het is lastig om échte contacten op te bouwen met de locals.' Sander moest wennen aan de hogere prijzen, en het feit dat je op een 'eiland' woont, midden in de EU.