Wonen en werken in Wenen: 10 vragen en antwoorden

Wenen is al meerdere jaren uitgeroepen tot meest leefbare expatstad wereldwijd, door het internationale consultantcybedrijf Mercer. Dat beamen expats René van der Poel en Anoek van Beersum, die ruime ervaring hebben met wonen en werken in Wenen. René is een expat in hart en nieren en woonde onder meer in India, Curaçao en Duitsland. Inmiddels woont hij bijna zes jaar in Wenen, waar hij bij een internationale verzekeringsmaatschappij werkt. Ook Anoek vestigde zich na een internationale carrière in Wenen, waar ze eerst zo'n tien jaar werkte bij een internationaal bedrijf. Na terugkomst in Nederland, trok het buitenland al snel weer. Ze kon in Wenen aan de slag bij de ambassade en verruilde dit onlangs voor het oprichten van Craftwines, een bedrijf in wijnhandel en wijntours.

1. Wat moet je goed regelen vóór vertrek naar Wenen?

Beide expats noemen de standaard administratieve zaken, waaronder het aanmelden bij de Anmeldebescheinigung en Meldezettel in Wenen. René tipt dat het handig is om in Nederland al een nieuw paspoort en rijbewijs te regelen, zodat je even vooruit kunt. Anoek wijst op een speciaal expat center, dat wordt gefinancierd door de stad Wenen. Daar weten ze onder meer welke banken 'expatvriendelijk' zijn, en helpen ze start-ups met het vinden van werkplekken.

Anoek: 'En het is verstandig om alvast de taal te leren. Je maakt veel meer contact met mensen als je Duits spreekt, en als je nog werk moet zoeken vergroot je je kansen aanzienlijk door de taal goed te spreken.'

2. Hoe betaalbaar is de stad en hoe regel je je geldzaken?

'Wenen is een betaalbare stad', vertelt René. De huurmarkt is volgens hem gunstiger dan in de randstad in Nederland, de koopmarkt is te vergelijken met de Nederlandse situatie. Op het gebied van geldzaken raadt hij aan om naast debet- en creditcards ook altijd cash bij je te hebben. 'In Wenen - en eigenlijk in heel Oostenrijk - is er nog een duidelijke economie waar met cash wordt betaald. Sommige restaurants accepteren alleen contant geld. Verder is het raadzaam om een betaalrekening te openen bij een lokale bank.'

3. Hoe kom je aan een huis?

'Het is verstandig om een makelaar in te schakelen, vanwege zijn kennis van de Weense marktsituatie,' vertelt René. Anoek raadt aan om je goed te oriënteren waar je in de stad wilt wonen: 'Er zijn 23 districten - "bezirken" - die verschillen wat betreft prijs, hoeveelheid groen en hoe dicht het bij het centrum ligt.' De prijzen zijn vooral afhankelijk van waar je in de stad wilt wonen, benadrukt René: 'De binnenstad - district 1 - is duurder dan de omliggende bezirken 2 tot en met 9. En buiten de stad is het vaak goedkoper.' Behalve dan in de twee districten waar je tussen de wijngaarden woont, weet Anoek, dat is natuurlijk prijziger.

4. Waar ontmoet je andere expats?

In Wenen wonen vele expats, doordat internationale organisaties als de VN, OPEC (organisatie van olie-exporterende landen) en het IAEA (International Atomic Energy Agency) er gevestigd zijn. Ook als je niet bij een van deze organisaties werkt, is het makkelijk om andere expats te ontmoeten. Er zijn online tientallen sites en Facebookgroepen te vinden, waar je in contact kunt komen met andere expats en kunt opzoeken welke evenementen er zijn. René: 'Denk aan InterNations.org, Eurocircle, Handelskammers, Business Circles én je hebt de Nederlandse Vereniging.'

Anoek zette tijdens haar eerste expatverblijf in Wenen een eigen expatnetwerk op - Vienna Expats - die nog steeds bestaat en te vinden is op de site Vienna-Expats.at. 'Het was heel grappig om via die site te zien dat iedereen dezelfde vragen heeft in het begin. Zoals: wat zijn goede scholen en waar zit een Engelse kapper? Die hebben we vervolgens allemaal in een FAQ gezet.'

5. Hoe is het contact met locals?

Het kost natuurlijk tijd om het vertrouwen te winnen, maar uiteindelijk is contact met de lokale Weners goed te ontwikkelen, vindt René. 'Vaak zijn Oostenrijkers die zelf internationale contacten hebben, de goede eerste contactmogelijkheid. Sport - en met name teamsport - is een uitstekend middel om te integreren met de Oostenrijkers.' René wijst er ook op dat Nederlanders een goede reputatie hebben in Oostenrijk: 'Jaarlijks komen er vele Nederlanders op wintersport in Tirol en Vorarlberg, waar ze veel aan verdienen.'

De tekst gaat verder onder de banner

6. Waardoor kun je positief verrast worden?

'De typische Wiener Gastwirtschaft, de geweldige gastvrijheid in restaurants', zegt René. 'Wenen staat bovendien bekend om de Fruhstuckcultuur, een ontbijt met krantje in een Wiener lokaal. Het kost even tijd om de Wiener Gastfreundschaft tussen gastheer en gast te begrijpen, maar dan is het echt een plezier om te beleven!'

Anoek noemt ook het 'Fruhschoppen'; een alcoholische versnapering vóór het middaguur in gezelschap! 'Oostenrijk is het enige land ter wereld dat hier een werkwoord voor heeft.' Van de wijncultuur heeft Anoek van het begin aan genoten. Ze is er zo veel van gaan houden, dat ze er nu zelfs haar werk van heeft gemaakt. 'Naast die wijncultuur zie je dat op meerdere fronten; het leven wordt hier meer genoten dan in Nederland. Waar in Nederland iedereen druk is, neemt hier iedereen meer tijd voor familie en ontspanning.'

7. Wat moet je weten over de werkcultuur?

Oostenrijkers vinden de balans tussen werk en privé uitermate belangrijk', vertelt René. 'De werkdag begint op tijd, maar eindigt ook tijdig. Want het gezinsleven is heel belangrijk. Een groot verschil is dat organisaties veel hiërarchischer zijn dan in Nederland. Dat merk je ook aan titels, die zijn zowel in werk als privé van belang. Oostenrijkers zijn de enigen ter wereld die hun titel zo duidelijk vermelden in hun paspoort en andere officiële papieren.'

Anoek beaamt dit: 'Waar je in Engeland met je collega's regelmatig na werk naar een pub gaat, vertrekt hier iedereen naar zijn gezin. De werkmentaliteit is iets relaxter dan in Nederland. Op vrijdagmiddag is bijvoorbeeld bijna niemand meer te bereiken, dan begint het weekend al!'

8. Kan de partner die 'meegaat' makkelijk aan werk komen in Wenen?

Omdat er geen werkvergunning nodig is om in Wenen aan de slag te kunnen, ligt dit vooral aan de kwalificaties en competenties van degene die werkt zoekt, is de mening van beide expats. Anoek: 'Als je solliciteert bij lokale bedrijven, is het noodzakelijk dat je de taal spreekt, maar dan zijn er zeker kansen.'

9. Hoe kindvriendelijk is Wenen?

'Meestal wonen gezinnen iets buiten de stad, voor de ruimte en omdat het groener is', weet René. Anoek adviseert dat je je kinderen voor de kleuterschool ruim van tevoren moet aanmelden. In Wenen is een Nederlandse school, en heel veel internationale scholen - waaronder gemengde zoals bijvoorbeeld Engels-Duits.

10. Wat is de grootste uitdaging van wonen in Wenen?

Anoek: 'Ik blijf moeite hebben met de hiërarchische structuren en het aanspreken van mensen - die even oud zijn als ikzelf - met u. Dat voelt als Nederlander heel gek. Verder is het misschien even wennen dat winkels vroeger sluiten en op zondag dicht zijn. Maar tegelijkertijd hoort dat ook bij hun cultuur. René ziet geen uitdagingen: 'Het is een fantastische stad met veel mogelijkheden op het gebied van cultuur, muziek, uitgaan en sport. De stad is niet voor niets meerdere malen bekroond met World Expat City Number 1!'