Wonen en werken in Warschau: 10 vragen en antwoorden

Ja, het gebeurt ook andersom: Nederlanders die in Polen wonen en werken. Nederland is een van de grootste buitenlandse investeerders in Polen. Want naast populair outsourceland (het verplaatsen van gestandaardiseerde diensten naar bijvoorbeeld lageloonlanden) is Polen voor bedrijven en ondernemers ook een interessante groeimarkt. Onder meer Philips, ING, Aegon, Heineken, Royal HaskoningDHV en honderden mkb-ondernemingen zijn gevestigd in Polen.

We spreken twee expats over het leven in Warschau. Mattijs Kersten (34) is senior it-manager bij de Amerikaanse multinational Procter & Gamble en woont tien jaar in Warschau. Twan Slegers (32) woont er vijf jaar en werkt als manager bij het Brits-Amerikaanse vastgoedadviesbedrijf Jones Lang LaSalle.

1. Wat moet je goed regelen vóór vertrek naar Polen?

'Omdat Polen onderdeel is van de Europese Unie, is het makkelijk om hier te gaan wonen en werken', vertelt Mattijs. 'Je hebt geen visum nodig en hoeft alleen de standaard dingen te regelen, zoals uitschrijven uit Nederland en hier inschrijven. Voor je inschrijving heb je een bewijs van je adres nodig, dus het is handig om dat snel te hebben.'

Twan voegt eraan toe: 'Als je eenmaal in Polen bent, moet je je aanmelden bij het vreemdelingenloket. Omdat je als Nederlander uit de EU komt, is dit een formaliteit en kun je dit in een uurtje regelen. Je krijgt dan een soort van verblijfsdocument. Vergeet niet om een Pools burgerservicenummer - de PESEL - aan te vragen. Verder heb je als werknemer recht op gratis zorgverlening. Omdat het niveau van de publieke zorgverlening niet hoog is, bieden multinationals in veel gevallen een privé zorgverlening - die vergelijkbaar is met de kwaliteit in Nederland - aan als secundaire arbeidsvoorwaarde.'

2. Hoe betaalbaar is de stad?

Alles is goedkoop als je het vergelijkt met Nederland, vertellen beide expats. 'Je kunt in Warschau met minder geld een luxer leven leiden dan in Nederland', vertelt Twan. 'Dat komt vooral omdat diensten veel goedkoper zijn. Voor producten zoals kleding en elektronica betaal je ongeveer evenveel, maar restaurants, hotels en bijvoorbeeld schoonmakers zijn een stuk goedkoper.'

Mattijs: 'En in de supermarkt kost bijna alles de helft van in Nederland. De huurprijzen in Warschau liggen voor Poolse begrippen erg hoog, maar zijn lager dan in de grote steden in Nederland. De huur van een tweepersoonsappartement kost bijvoorbeeld ongeveer 500 tot 1.000 euro per maand.' Twan merkt op dat buiten Warschau alles weer stukken goedkoper is: 'Voor een goede kapper in Warschau betaal je omgerekend 20 euro, in een dorp op het platteland kan dat 2 zijn.'

3. Hoe kom je aan een huis?

Er is genoeg aanbod, want er wordt veel gebouwd in Warschau, melden Mattijs en Twan. 'Je kunt op zoek naar een huis via internet - kijk dan op de websites otodom.pl en olx.pl - of met behulp van een makelaar', vertelt Twan. Mattijs wijst erop dat Warschau in tweeën is gesplitst door de rivier Wisla: 'Ten westen van de rivier is het moderner, het oosten van de stad is armer. Dat kan je keuze voor een woonplek bepalen. Het ligt er ook aan waar je werkt; 's ochtends kunnen er van oost naar west flinke files staan.' De wijken Żoliborz - ten noorden van het stadscentrum - en Ursynów en Wilanów - beide ten zuiden van de kern - zijn groen en daardoor prettig om te wonen, vertellen beide Nederlanders.

4. Waar ontmoet je andere expats?

'De leukste ontmoetingsplek met Nederlanders is wanneer Oranje speelt. Alle Nederlanders komen dan bij elkaar in het park Pole Mokotowskie, bij een café dat dan het Hol van de Leeuw heet', vertelt Twan. 'Verder zijn er de jaarlijkse ambassadeborrels, de Nederlandse vereniging Poolshoogte, en via socialmediagroepen - zoals Warsaw Expats - kun je ook makkelijk nieuwe contacten leggen. Zelf ontmoet ik veel expats in mijn bedrijf en op de talenschool. Dat is natuurlijk bij uitstek een plek waar je met expats in contact komt.'

5. Hoe is het contact met de Polen?

'Over het algemeen zijn Polen - vooral in het begin - gereserveerde mensen', vindt Twan. 'Maar als je ze iets beter leert kennen, slaat het snel om naar open en interessante gesprekken.' Mattijs noemt de gastvrijheid ongeëvenaard: 'Bij het minste of geringste word je uitgenodigd. En dan niet tussen vier en zes uur, maar de hele avond mét overnachting.' Toch geldt dit niet op het werk, merkt Mattijs op: 'Op de werkvloer zijn Polen over het algemeen wat terughoudender.'

Twan: 'Polen hebben een sterke familiecultuur, het is minder individualistisch dan in Nederland. Dat betekent dat familie een groter onderdeel uitmaakt van het dagelijks leven. Bij het opvoeden van een kind is het bijvoorbeeld niet raar dat oma daar een aantal jaar een dagtaak voor opneemt en ouders blijven hun hele leven heel nauw betrokken bij hun kinderen. Verder is geloof hier de norm en niet de uitzondering. Ze hangen hier zelfs luidsprekers buiten aan de kerk, omdat niet alle mensen in de kerk passen. En Polen zijn erg gevoelig voor kritiek van buitenlanders op hun land. Ze zijn trots op hun rijke en lange geschiedenis en op de vooruitgang die Polen nu doormaakt.'

6. Wat moet je weten over de werkcultuur?

'Polen werken keihard, het maakt niet uit of het kantoormedewerkers of gastarbeiders zijn', zegt Mattijs. 'En ze zijn bescheiden, je hoort ze nooit opscheppen over hun prestaties.' Twan: 'Een duidelijk verschil is de grotere hiërarchie op de werkvloer. Ook zijn Polen minder direct. Als Nederlander moet je daarom meer op subtiele reacties letten, zoals gezichtsuitdrukkingen en omzichtig taalgebruik. Anders kan het voorkomen dat een plan wordt aangenomen waar iemand het niet echt mee eens is.'

Verder kunnen Polen snel klagen, niet alleen over werk, maar over van alles. Als je vraagt 'hoe is het?', antwoorden ze lang niet altijd met het conventionele 'ja, goed', maar gaan ze er serieus op in. Twan: 'Polen hebben er minder een probleem mee om de vuile was buiten te hangen. Zo gebeurde het eens dat een zakenpartner op de vraag "hoe gaat het?" van een cliënt die extra diensten wilde afnemen, reageerde met "slecht, want ik heb het druk en geen idee hoe we alles voor elkaar gaan krijgen".'

7. Wat is de grootste uitdaging van wonen in Warschau?

De taal, noemen Twan en Mattijs. 'Volgens verschillende onderzoeken is Pools een van de moeilijkste talen ter wereld', vertelt Twan. 'Elk woord kun je op zeven manieren vervoegen, het maken van een Poolse zin is echt puzzelen met woorden.' Twan kan zich na enkele jaren taalles  goed uitdrukken in het Pools, maar spreekt nog steeds beter Engels en Duits. Mattijs: 'Na een jaar ken je de basis, maar dan blijf je steken. Je hebt dan echt nog taallessen nodig om verder te komen.'

8. Kan de partner die 'meegaat' gemakkelijk aan werk komen in Warschau?

Omdat het een EU-land is, zijn er geen beperkingen wat betreft werkvisa. Mattijs: 'Je kunt dus gemakkelijk aan de slag. De werkgelegenheid is bovendien goed, vooral in de it-sector en shared services (afdelingen zoals salarisadministratie, callcenterwerk, juridische ondersteuning en boekhouding). Multinationals zoals Google, Microsoft en Facebook openen hier allemaal kantoren. Er zijn dus wel mogelijkheden.'

9. Hoe kindvriendelijk is Warschau?

Beide expats vinden de stad erg kindvriendelijk. Mattijs: 'Het is een redelijk groene stad met veel speeltuinen. Het is in cultureel opzicht een heel rijke stad, met ook voor kinderen veel keus.' Twan: 'Ik woon in de wijk Wilanów, die gebouwd lijkt te zijn met kinderen in gedachten. Je vindt overal speeltuinen, kinderdagverblijven, kindercafés - dat zijn lunchrooms met speelgoed en activiteiten - en elk restaurant heeft een speelhoek voor kinderen. Verder kan zwangerschapsverlof hier tot twaalf maanden duren, dus er zijn altijd veel moeders, en soms ook vaders, die overdag door de stad struinen met kinderwagens.'

10. Waardoor kun je positief verrast worden?

Mattijs: 'Warschau is een heel moderne stad en het land heeft alles wat betreft cultuur en natuur. Je kunt hier skiën in de winter en in de zomer zeilen op de meren. Het eten is geweldig en het leven is redelijk goedkoop.' Twan noemt dezelfde aspecten: 'Ik merk altijd dat vrienden die op bezoek komen positief verrast zijn over Warschau. Ze verwachten niet dat het leven hier zo goed en leuk kan zijn en dat de Polen hier anders zijn dan de stereotiepe Polen in Nederland. De typische "Poolse" beroepen in Nederland worden hier overigens vooral gedaan door Oekraïners of Wit-Russen. Polen heeft een heel gevarieerde natuur met zee, (oer)bossen, bergen, meren en rivieren. En voor geschiedenisliefhebbers zijn naast Warschau ook Krakau, Wroclaw, Auschwitz en Gdańsk interessante plekken.'