Wonen en werken in Kaapstad: 10 vragen en antwoorden

Matthijs Mulder (33), Marcelle Mudde (30) en Sonny Vriends (31) wonen als expat in Kaapstad en vertellen hoe het is om te wonen en werken in een van de mooiste steden ter wereld. Matthijs is accountmanager bij Shell en woont er sinds 2012. Marcelle en Sonny zijn een stel en wonen inmiddels anderhalf jaar in Kaapstad. Als marketeer en salestalent hebben ze samen het marketingbedrijf Label Orange Agency overgenomen. Daarmee lanceerden ze onlangs een online winery guide over Zuid-Afrikaanse wijngaarden.

1. Wat moet je goed regelen vóór vertrek naar Kaapstad?

'Een werkvergunning is het allerbelangrijkst', vertelt Matthijs. 'Het verkrijgen van een work permit is alleen heel moeilijk, omdat het overheidsbeleid voorschrijft dat bij sollicitaties eerst de zwarte bevolking in aanmerking komt, daarna de "coloured" - dat zijn de gemengde bevolkingsgroepen - en als laatste de blanke bevolking. Als je als buitenlander solliciteert lig je daarom onderaan de stapel. Behalve als het bedrijf kan aantonen dat je "critical skills" hebt; dan maak je wel kans. In sommige gevallen - bijvoorbeeld bij callcenterwerk - kan het spreken van de Nederlandse taal dat zijn.' Matthijs wijst er verder op dat je in Kaapstad bijna alles persoonlijk moet regelen bij loketten, en weinig online te regelen is.

Marcelles reactie is van dezelfde aard als Matthijs: 'Je moet een heel goed plan hebben als je hier komt, want het is voor buitenlanders erg lastig om aan werk te komen. Ook het papierwerk is iets waar je je op moet voorbereiden. Wij hebben een bedrijf ingeschakeld dat ons heeft geholpen met het visum, maar alsnog kostte dat veel geld en geduld en waren we er in totaal een jaar mee bezig. Ook al heb je een baan geregeld in Kaapstad, trek er genoeg tijd voor uit om alles rondom het papierwerk goed te regelen!'

2. Hoe betaalbaar is de stad?

Goed betaalbaar, vinden alle drie de expats. Matthijs: 'Hoewel de huurprijzen de afgelopen vijf jaar enorm zijn gestegen, is het nog wel te betalen.' Zo wonen Marcelle en Sonny voor rond de 900 euro in een tweepersoonsappartement - 'een prachtige loft' - met  een gedeeld zwembad. Boodschappen zijn iets duurder, vindt Marcelle. Matthijs omschrijft die kosten als vergelijkbaar met Nederland. Uit eten gaan is daarentegen een stuk goedkoper, 'bijna eenderde van wat je in Nederland zou betalen', aldus Marcelle. 'Daarom ervaren we de stad als betaalbaar, want je krijgt hier kwaliteit, terwijl je niet de hoofdprijs betaalt.'

'Omdat de salarissen gemiddeld lager liggen dan in de meeste Westerse landen, wordt Kaapstad ook weleens de 'golden prison' genoemd', vertelt Matthijs. 'Je kunt hier een heel goed leven leiden met je salaris, en de stad is prachtig. Maar je kunt moeilijk weg hier, omdat hierbuiten alles duur is.'

3. Hoe kom je aan een huis?

'Via Gumtree, dat is een website zoals Marktplaats', noemt Matthijs als eerste. 'Of natuurlijk met behulp van een makelaar.' Buitenlanders wonen veelal in de 'Citybowl' - het centrum - in de omgeving van Atlantic Seaboard, Claremont en Blouberg, of in de goede buurten van de suburbs in het noorden en zuiden van de stad.

4. Waar ontmoet je andere expats en locals?

'Expats ontmoet je overal', is de ervaring van Matthijs. 'En Nederlanders kun je makkelijk opzoeken via de Nederlandse Vereniging. Die organiseert bijvoorbeeld golfevenementen, bridgetoernooien, happy hours en ladies lunches.' Marcelle en Sonny vertellen dat ze een Nederlandse vriendengroep hebben die elkaar regelmatig opzoekt. Marcelle: 'Wat betreft Nederlanders is het wel een komen en gaan. We hebben een paar leuke locals ontmoet, maar zij zijn natuurlijk wat meer op zichzelf omdat zij expats zien komen en gaan.'

Matthijs: 'Het is belangrijk om te weten dat je in Zuid-Afrika veel verschillende bevolkingsgroepen hebt, en wat het ook ingewikkeld maakt is dat er twaalf talen worden gesproken. Afrikaans is de eerste taal, Iedereen heeft Engels als tweede taal, en dan heb je nog elf andere talen. In Kaapstad is dat het Xhosa, waarin ook de "kliks" voorkomen. Ik heb in het begin vrijwilligerswerk gedaan in een township. Ik merkte dat ze het leuk vinden als je je verdiept in hun cultuur, daardoor worden de gesprekken leuker en dieper.'

5. Wat moet je weten over de werkcultuur?

Een groot verschil dat Marcelle en Sonny opmerken, is dat in Nederland mensen vaak een enorme hands-on mentaliteit hebben: 'Met die instelling kun je veel bereiken in Kaapstad, want hier gaat het allemaal niet zo snel. Dus enerzijds kun je daar je voordeel uithalen, dat je veel gedaan krijgt. Maar anderzijds kun je ook wel gefrustreerd raken waarom iemand niet gelijk terug mailt of iets oppakt of reageert.'

Matthijs noemt de werkcultuur een mix tussen Europa en Afrika: 'Alles duurt lang. De overheid is verschrikkelijk om mee te werken. Ook is er de uitspraak "I'll do it now-now", wat eigenlijk betekent dat het later wordt gedaan. Het is wel makkelijk om als buitenlander te starten in een bedrijf, omdat door de verschillende culturen op de werkvloer mensen gewend zijn aan cultuurverschillen. Mensen accepteren cultuurverschillen daarom makkelijker.'

6. Wat is typisch Kaapstad?

'Geen agenda hebben', noemt Marcelle. 'Leven met de dag en spontaniteit staan op nummer één. Ik heb geen sociale agenda, maar toch doe ik ieder weekend leuke dingen omdat niemand echt plannen maakt. Een weekend voelt daardoor als een vakantie - je doet waar je zin in hebt. We ontmoeten vaak onze vrienden op een lokale markt om het weekend te starten. Soms gaan we hiken of lunchen bij een winery. Die manier van leven spreekt ons wel heel erg aan!'

7. Waardoor kun je positief verrast worden?

Matthijs: 'De openheid van mensen. Hoe ze je ontvangen, ze zijn heel hartelijk. Zelfs na vijf jaar word ik nog regelmatig uitgenodigd door locals die ik toen heb ontmoet om te komen eten. Ik krijg dan als enige bestek, en ze serveren dan Smiley, dat is een traditionele delicatesse in Zuid-Afrika, het beste stukje vlees van het schaap.'

Ook Sonny en Marcelle noemen de vriendelijkheid van de mensen: 'Als je een keer lang moet wachten om bijvoorbeeld papierwerk te regelen bij de bank, dan kun je wel een leuk gesprek hebben met iemand. Dat miste ik in Nederland nog weleens.  Mensen zijn hier niet zo gehaast en over het algemeen een stuk vrolijker. Ik denk dat het ook te maken kan hebben met het weer, dat de zon hier bijna altijd schijnt.  En natuurlijk de prachtige omgeving.'

Dat noemt ook Matthijs: 'Kaapstad is een van de mooiste steden ter wereld. Dat vind ik niet alleen, dat zie je ook vaak in lijstjes van beste vakantiebestemmingen. De Tafelberg is adembenemend, er komen twee oceanen bij elkaar, de natuur is geweldig. Hiken is dan ook heel populair.

8. Kan de partner die 'meegaat' gemakkelijk aan werk komen in Kaapstad?

'Dat is heel lastig, door die work permit', vertelt Matthijs. 'Er zijn wel regelingen, dat je mee kunt gaan als echtgenoot. Goed om te weten is dat ze hier parttime werken niet kennen. Verder is het als ondernemer niet makkelijk om een werkvergunning te krijgen. Je moet flink investeren, dan kan het wel.'

9. Hoe kindvriendelijk is Kaapstad?

'Op zich wel kindvriendelijk,' vertelt Matthijs, 'maar ik zou niet snel mijn kinderen hier laten opgroeien, omdat Kaapstad toch gevaarlijk kan zijn. Het voelt heel veilig, maar ik ken toch een behoorlijk aantal mensen dat een keer beroofd is. De stad is heel leefbaar, maar je moet ook op je hoede zijn.'

10. Wat is de grootste uitdaging van wonen in Kaapstad?

'De balans tussen salaris en het leven', noemt Matthijs. 'Kaapstad is toch een soort "golden prison". Het is een magische stad; je hebt alles, je kunt alles. Maar doordat het salaris lager is vergeleken met Europa, kun je veel dingen niet doen. Ook doorgroeien in je carrière kan als buitenlander lastig zijn door de positieve discriminatie van bepaalde bevolkingsgroepen.'

Marcelle: 'Het is niet makkelijk om hier te ondernemen doordat alles toch echt tijd kost. Het vertrouwen in jezelf en daardoor voor anderen in jou komt wel, maar dat kost wel even tijd. Wij zijn nieuw als ondernemers en we zijn trots dat we kunnen zeggen dat ons bedrijf aan het groeien is. We moeten er hard voor werken, maar zien veel kansen in Zuid-Afrika.'