Politie komt 17.000 agenten tekort: ‘Uiteindelijk blijven er cases liggen’

Hoe groot is precies het probleem? ‘Na de Tweede Wereldoorlog zijn er veel mensen in dienst gekomen. Die zijn begin jaren tachtig uitgetreden’, vertelt Van de Kamp. ‘Nu zijn we dertig jaar verder en gaat de groep die destijds begon met pensioen. Bovendien zitten we ook met een uitbreiding, met als gevolg dat we 17.000 mensen nodig hebben in de komende vijf tot zeven jaar.

‘En vergeet niet dat als er bij recherche mensen weggaan, er anderen vanuit “blauw” ook doorschuiven. Dan heb je dus een gigantisch opleidingsprobleem. Als je tien mensen wilt aannemen, moeten er zo’n honderd mensen solliciteren, die bij een aanname nog drie jaar worden opgeleid. Dat betekent dat er nu veel vacatures ontstaan, maar de aanvoer veel te langzaam is.’

Kunt u zeggen welk gedeelte van de mensen een hbo- of wo-opleiding heeft?

‘Dat gaat om ongeveer 20 procent. We hebben trouwens wel het geluk dat de politie voor hen een hele interessante werkgever is als je kijkt naar alle voorkeurslijstjes. Het werk vinden mensen heel interessant en dat komt ook door de goede arbeidsvoorwaarden. Wij kunnen natuurlijk niet concurreren met het bedrijfsleven, maar voor veel mensen is de bijdrage aan de samenleving belangrijk en bovendien heb je bij ons veel stabiliteit.

‘Je kan op verschillende manieren in de ict-wereld werken, maar als je bij ons via cybercrime op het darknet actief bent, dan heb je natuurlijk wel een heel interessante baan.’

Als de arbeidsvoorwaarden en het imago goed zijn, wat is dan het probleem?

‘Je hebt te veel mensen nodig in korte tijd. Je kan wel een ict’er zijn, maar dat betekent niet dat je het wetboek goed kent. We hebben natuurlijk wat aansprekende successen geboekt, zoals het oprollen van de Hansa Market, maar je moet wel forensische bewijslast organiseren, dat is complex. Daar moet je mensen voor opleiden, maar dat zijn er te veel.’

Is het tekort aan mensen te groot of is er te weinig capaciteit op de opleidingen?

‘Beide, maar je komt vooral tijd tekort, en dat had je kunnen voorkomen door niet zo veel te bezuinigen in het verleden. We doen wel iets hoor, bijvoorbeeld het verkorten van de opleiding van de mensen op straat, maar het houdt ergens op: je moet ook docenten en opleidingslocaties hebben. Je gaat nu de instroom pas financieren als mensen zijn uitgestroomd en daar gaat ook weer tijd overheen. Het is allemaal wel heel krap nu.’

Waar merkt u dat aan?

‘Bezettingsproblemen. Uiteindelijk gaat dat onvermijdelijk leiden tot overbelasting en het laten liggen van cases. Dat laatste is maatschappelijk onverantwoord en politiek niet uitlegbaar. De werkelijkheid is dat er te lang gewacht is.’

Dus er had tien jaar geleden iets moeten gebeuren?

‘Ja, maar destijds ging het vooral om bezuinigen om de begroting rond te maken. En dat terwijl iedereen wist dat dit probleem er ooit aankwam. Het lijkt wel alsof het altijd allemaal om de begroting gaat, maar als samenleving betaal je de prijs voor die keuze.’

Moet er iets gebeuren?

‘Zeker, maar als de heer Hoekstra (minister Wopke Hoekstra van Financiën, red.) het doet zoals hij het doet door alleen te focussen op geld, krijg je dit. Iedereen doet nu net of ze verrast zijn, maar dit is gewoon een bewuste keuze geweest om het zover te laten komen. Je hebt niet gekeken naar de langetermijneffecten. Ze hadden ook iets minder rigoureus kunnen bezuinigen en kunnen kijken naar het belang van de samenleving.’

U zegt ‘is gebeurd’ en ‘had gemoeten’, maar we moeten door. Heeft u een concreet plan om dit probleem op te lossen?

‘In ons noodplan staat wel de aanpassing van de primaire opleiding, dat is ons noodscenario en dat moet nu uit de kast komen en betaald worden. Daarin staat dat die basisopleiding korter kan en dat politiemensen met hulp van begeleiders het vak leren op straat.

‘Voor de hogeropgeleide zij-instromers hebben we trouwens al wat versnellingsopties ingevoerd. En als je die basisopleiding verkort, kun je weer wat mensen laten doorstromen naar ict- en recherchefuncties. We hopen dat de politiek dat noodplan snel omarmt, omdat het niet anders kan. En laten we deze keer wel wat meer naar de toekomst kijken, zodat we dit probleem over een jaar of vier niet meer hebben.’