Omgevingswet verandert: van 'nee, tenzij' naar 'ja, mits'

 Meer maatwerk, betere service aan burgers en bedrijven, meer aandacht voor gezondheid en leefbaarheid en meer participatie, om zo uiteindelijk de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren: dat is het idee achter de Omgevingswet. Een mooi idee, vindt ook Ronald Koppers, die voor Berghauser Pont Academy de trainingen over de nieuwe Omgevingswet ontwikkelde. ‘Maar wel een idee dat nogal wat vraagt van gemeenten. Inhoudelijk verandert er nogal veel, maar de wet vraagt ook om een cultuurverandering. Zowel van RO’ers (de mensen die zich bezighouden met het ruimtelijke beleid) als van VHT’ers (degenen zich bezighouden met Vergunningverlening, Handhaving en Toezicht) wordt een andere skillset verwacht.’ Het omgevingsplan Eerst even over die inhoud. Wat er precies verandert, past niet in de 550 woorden van dit stukje. De wet bundelt namelijk meer dan zestig bestaande wetten, meer dan honderd algemene maatregelen van bestuur en honderden ministeriële regelingen. Een belangrijk onderdeel is het omgevingsplan, vertelt Koppers. ‘Dat moeten gemeenten zelf gaan vormgeven. De rijksoverheid heeft een zogenoemde bruidsschat opgesteld, dit zijn regels die met het vervallen van de landelijke regels automatisch worden toegevoegd aan het omgevingsplan van de gemeenten. Gemeenten kunnen er vervolgens zelf voor kiezen of en hoe ze deze regels binnen bandbreedtes aanpassen of zelfs helemaal laten vervallen. Ze hebben acht jaar de tijd om hun eigen omgevingsplan vorm te geven.’ De uitdaging hierbij is onder meer dat degenen die het beleid vormgeven, nauw moeten samenwerken met de VHT’ers. Koppers: ‘Als je als gemeente een specifieke aanpassing wilt doen, als je bijvoorbeeld het vergunningsvrij bouwen nog wat vrijer wilt maken, dan is het wel slim om daar met de handhavers een besluit over te nemen. Zij weten wat in de praktijk haalbaar is.’ Ja, mits Maar er verandert meer in de manier van werken. Koppers: ‘Als ondernemers of burgers iets aan je vragen moet je houding ‘ja, mits’ zijn, terwijl dat voorheen in veel gevallen ‘nee, tenzij’ was. Je gaat in gesprek met de initiatiefnemer, de burger of het bedrijf, bedenkt op welke manier zijn of haar verzoek iets toevoegt aan je gemeente, gaat praten met verschillende afdelingen en andere actoren en zorgt voor participatie van omwonenden en andere betrokkenen.’ Gemeentes moeten integraler gaan werken, iets waar volgens Koppers veel gemeenten de afgelopen jaren al mee zijn begonnen. ‘Vroeger keek je alleen naar de regels voor bijvoorbeeld bouwen of milieu, nu moet je met een integrale blik naar de gevolgen voor de fysieke leefomgeving kijken, naar wat een project betekent voor de gezondheid en het welzijn van burgers.’ Als gemeente word je dus klantvriendelijker. ‘Veel gemeentes zien hierin kansen’, zegt Koppers. ‘Dat snap ik wel: deze benadering is veel klantvriendelijker. Ik denk dat je werk ook leuker is als je in mogelijkheden denkt in plaats van in wettelijke bezwaren.’ Trainingen over de Omgevingswet De Basiscursus Omgevingswet : inhoud en systematiek van Koppers’ Berghauser Pont Academy duurt twee dagen en kost 995 euro. De training Kansen en mogelijkheden van de Omgevingswet van Geoplan duurt een dag en kost 745 euro. Introductie Omgevingswet , een training van Berenschot Academy duurt een dag en kost 683,50 euro. Bureau | Kennis organiseert de training Omgevingswet voor raadsleden en raadsgriffiers , deze duurt een halve dag en kost 275 euro. Een volledig overzicht van trainingen over de Omgevingswet vind je hier . Tast je nog een beetje in het duister over de wet? De gemeente Doetinchem legt in onderstaande animatie de wet uit en hoe ze daarmee omgaat. 

Politie komt 17.000 agenten tekort: ‘Uiteindelijk blijven er cases liggen’

 Hoe groot is precies het probleem? ‘Na de Tweede Wereldoorlog zijn er veel mensen in dienst gekomen. Die zijn begin jaren tachtig uitgetreden’, vertelt Van de Kamp. ‘Nu zijn we dertig jaar verder en gaat de groep die destijds begon met pensioen. Bovendien zitten we ook met een uitbreiding, met als gevolg dat we 17.000 mensen nodig hebben in de komende vijf tot zeven jaar. ‘En vergeet niet dat als er bij recherche mensen weggaan, er anderen vanuit “blauw” ook doorschuiven. Dan heb je dus een gigantisch opleidingsprobleem. Als je tien mensen wilt aannemen, moeten er zo’n honderd mensen solliciteren, die bij een aanname nog drie jaar worden opgeleid. Dat betekent dat er nu veel vacatures ontstaan, maar de aanvoer veel te langzaam is.’ Kunt u zeggen welk gedeelte van de mensen een hbo- of wo-opleiding heeft? ‘Dat gaat om ongeveer 20 procent. We hebben trouwens wel het geluk dat de politie voor hen een hele interessante werkgever is als je kijkt naar alle voorkeurslijstjes. Het werk vinden mensen heel interessant en dat komt ook door de goede arbeidsvoorwaarden. Wij kunnen natuurlijk niet concurreren met het bedrijfsleven, maar voor veel mensen is de bijdrage aan de samenleving belangrijk en bovendien heb je bij ons veel stabiliteit. ‘Je kan op verschillende manieren in de ict-wereld werken, maar als je bij ons via cybercrime op het darknet actief bent, dan heb je natuurlijk wel een heel interessante baan.’ Als de arbeidsvoorwaarden en het imago goed zijn, wat is dan het probleem? ‘Je hebt te veel mensen nodig in korte tijd. Je kan wel een ict’er zijn, maar dat betekent niet dat je het wetboek goed kent. We hebben natuurlijk wat aansprekende successen geboekt, zoals het oprollen van de Hansa Market, maar je moet wel forensische bewijslast organiseren, dat is complex. Daar moet je mensen voor opleiden, maar dat zijn er te veel.’ Is het tekort aan mensen te groot of is er te weinig capaciteit op de opleidingen? ‘Beide, maar je komt vooral tijd tekort, en dat had je kunnen voorkomen door niet zo veel te bezuinigen in het verleden. We doen wel iets hoor, bijvoorbeeld het verkorten van de opleiding van de mensen op straat, maar het houdt ergens op: je moet ook docenten en opleidingslocaties hebben. Je gaat nu de instroom pas financieren als mensen zijn uitgestroomd en daar gaat ook weer tijd overheen. Het is allemaal wel heel krap nu.’ Waar merkt u dat aan? ‘Bezettingsproblemen. Uiteindelijk gaat dat onvermijdelijk leiden tot overbelasting en het laten liggen van cases. Dat laatste is maatschappelijk onverantwoord en politiek niet uitlegbaar. De werkelijkheid is dat er te lang gewacht is.’ Dus er had tien jaar geleden iets moeten gebeuren? ‘Ja, maar destijds ging het vooral om bezuinigen om de begroting rond te maken. En dat terwijl iedereen wist dat dit probleem er ooit aankwam. Het lijkt wel alsof het altijd allemaal om de begroting gaat, maar als samenleving betaal je de prijs voor die keuze.’ Moet er iets gebeuren? ‘Zeker, maar als de heer Hoekstra (minister Wopke Hoekstra van Financiën, red.) het doet zoals hij het doet door alleen te focussen op geld, krijg je dit. Iedereen doet nu net of ze verrast zijn, maar dit is gewoon een bewuste keuze geweest om het zover te laten komen. Je hebt niet gekeken naar de langetermijneffecten. Ze hadden ook iets minder rigoureus kunnen bezuinigen en kunnen kijken naar het belang van de samenleving.’ U zegt ‘is gebeurd’ en ‘had gemoeten’, maar we moeten door. Heeft u een concreet plan om dit probleem op te lossen? ‘In ons noodplan staat wel de aanpassing van de primaire opleiding, dat is ons noodscenario en dat moet nu uit de kast komen en betaald worden. Daarin staat dat die basisopleiding korter kan en dat politiemensen met hulp van begeleiders het vak leren op straat. ‘Voor de hogeropgeleide zij-instromers hebben we trouwens al wat versnellingsopties ingevoerd. En als je die basisopleiding verkort, kun je weer wat mensen laten doorstromen naar ict- en recherchefuncties. We hopen dat de politiek dat noodplan snel omarmt, omdat het niet anders kan. En laten we deze keer wel wat meer naar de toekomst kijken, zodat we dit probleem over een jaar of vier niet meer hebben.’ 

Cybercrime aanpakken bij de politie: chirurgisch precisiewerk

 Sinds het wetsvoorstel Computercriminaliteit III is aangenomen, mag de politie op afstand binnen dringen in de computersystemen en devices van verdachten. Hacken dus. Dat mag natuurlijk niet zomaar: er moet sprake zijn van verdachten van een ernstig strafbaar feit én het moet het laatste redmiddel zijn in een zaak. Één centraal team in Nederland mag dit doen: het Digital Intrusion Team, kortweg DIGIT. Dit team is een samenwerkingsverband van politie, Koninklijke Marechaussee en de FIOD. Voor dit team is een heel scala aan professionals nodig, vertelt Rogier Rijpkema, die zich bezighoudt met DIGIT. ‘We zoeken legal hackers. Maar je hebt ook malware nodig, dus ontwikkelaars. De omgeving moet veilig draaien, dus heb je beheerders nodig die tijdens een onderzoek ook een script kunnen schrijven. We zijn op zoek naar securityspecialisten, infradeskundigen, ontwikkelaars en R&amp;D-mensen. En naar dossiervormers die ervoor zorgen dat er een mooi dossier komt voor de rechtbank.’ ICT als middel én doelwit Alle leden van het nieuwe team hebben te maken met een strikte set aan wettelijke regels. Rijpkema: ‘Als je kunt hacken is dat mooi, maar je moet ook snappen hoe strafvordering in elkaar zit, hoe de procedures werken, hoe we met logging omgaan. We verwachten nog twee jaar nodig te hebben om iemand die al helemaal is opgeleid volledig inzetbaar te maken in het team.’ Naast het Digital Intrusion Team zijn er ook IT-talenten nodig in de verschillende cybercrimeteams van de digitale recherche. OSInt-specialisten, data-analisten en digitaal rechercheurs werken in deze teams direct samen met tactisch rechercheurs, financieel specialisten en juristen. ‘In bijna alle soorten zaken krijg je te maken met data, maar lang niet alle criminaliteit met een digitale component is cybercrime’, legt Frido Koolstra van Team High Tech Crime uit. ‘Het gaat om criminaliteit met ICT als middel én als doelwit.’ En ook daarin bestaan gradaties: van een relatief eenvoudige phishing-mail tot aan ransomware en van DDoS-attacks tot het hacken van bedrijven of overheden en het stelen van digitale gegevens. Van hacking tot terreur Het is niet nodig om een politieachtergrond te hebben, maar: ‘Enig verstand hebben van hoe een politieonderzoek werkt, is dat natuurlijk wel. Het ideaal is een evenwichtig samengesteld team. Met mensen die weten hoe een onderzoek in elkaar zit, hoe je bewijs vergaart, hoe strafvordering werkt, welke bevoegdheden je hebt en hoe je iets op papier zet - maar ook mensen van buiten, die out of the box denken.’ Een behoorlijke uitdaging dus, waarvoor secuur zijn een absolute vereiste is. Want die precisie is nodig bij de gevoelige zaken zoals die waar het DIGIT mee te maken kan krijgen: misdrijven waar minimaal vier jaar op staat, daar waar het gaat om vastleggen van identificerende gegevens. Het echt vastleggen en volgen mag alleen voor delicten waar minimaal acht jaar voor staat. Daaronder valt het maken en verspreiden van kinderporno en het voorbereiden van terroristische aanslagen, maar bijvoorbeeld ook hacken, opruiing en lid zijn van een criminele organisatie. Chirurgisch precisiewerk dus’, herhaalt Rijpkema nog maar eens. ‘Omdat je zo gericht op zoek gaat naar een specifiek bewijs is de kans dat je de verkeerde te pakken hebt minimaal. De kans dat er onzorgvuldig wordt omgegaan met bewijs is ook vele malen kleiner dan in de fysieke wereld. Alles wordt gelogd, alles wordt gehasht: wat erin gaat, moet dus hetzelfde zijn als wat eruit gaat.’ Een stap voor Digitaal rechercheren is dus eindeloos puzzelen en constant bijleren, zegt Koolstra. ‘Je komt steeds weer voor nieuwe dichte deuren te staan. En die moeten dus wel open. Het is het mooist als je criminelen op een bepaald moment een stap voor bent. Dat je, zonder dat ze het doorhebben, een voet tussen de deur hebt gekregen. Het overnemen van de Hansa-markt op het darkweb is hiervan een mooi voorbeeld.’ Heb je een passie voor IT en techniek en ben je alert op trends en ontwikkelingen op het gebied van cybersecurity? Wil je werk dat ertoe doet? Test je skills in de Cybercrime challenge op it.kombijdepolitie.nl en bekijk de vacatures. 

Niet Oprah Winfrey, maar haar personal coach wil Donald Trump in 2020 verslaan

 Marianne Williamson (66) heeft de ambitie om Amerika naar betere tijden te coachen, net zoals ze doet met haar vele volgelingen. Williamson verkocht miljoenen zelfhulpboeken en trekt volle zalen met haar lezingen. Zie jouw werk niet als een baan maar als een roeping, luidde haar boodschap vanaf de de iconische gele fauteuils in de Oprah Winfrey Show . Die verschuiving van perspectief is volgens Williamson een van de positiefste veranderingen die je in je leven kunt maken. ‘Je hebt een roeping simpelweg omdat je leeft’, schrijft ze in haar bestseller The Law of Divine Compensation . De toon van Williamson kan haast niet verder afstaan dan die van de huidige president van Amerika. ‘Waar licht is, kan geen donkerte zijn. En waar liefde is, kan angst niet bestaan.’ Oprah schakelde de coach begin jaren negentig in voor hulp bij een persoonlijk dilemma. Williamson trad vervolgens regelmatig op in haar populaire show. ‘Toen je ruim twintig jaar geleden op ons podium plaatsnam, was dat zo ingrijpend. Je opende de harten van zoveel mensen door je boodschap over liefde’, zei Oprah onlangs tegen Williamson in haar podcast SuperSoul Conversations . Liefde en kalmte, dat is precies wat het huidige Amerika nodig heeft, vindt Williamson. Van zweverig naar mainstream ‘Het zit in de aard van de mens om zich te laten leiden door angst. Daardoor offeren we degene die we echt zijn op’, zegt Williamson, die zelf jarenlang worstelde om haar eigen pad te vinden, tot ze eind jaren zeventig op het spirituele boek A Course in Miracles stuitte. Het zou haar leven veranderen en de basis vormen voor haar oeuvre. En terwijl veel van haar ideeën en opvattingen, bijvoorbeeld over meditatie en mindfulness, jaren geleden werden beschouwd als zweverig, zijn die inmiddels mainstream geworden. ‘Eerst negeren ze je, dan lachen ze je uit, dan gaan ze het gevecht met je aan – dan win je.’ In de speech waarin haar presidentskandidatuur aankondigde zei Williamson: ‘Onze nationale uitdagingen zijn groot, maar ons politiek debat gaat nergens over. Het is tijd om op te staan, zoals generaties voor ons hebben gedaan. Cynisme is gewoon een excuus om niet bij te dragen. Zeuren is geen optie. We zijn geen porseleinen poppen. We moeten de problemen in dit land onderkennen. Daarna moeten we de probleemoplossers herkennen.’ De problemen komen niet alleen voort uit wat er gebeurt met de economie, het milieu en het onderwijssysteem, schrijft Williamson op haar verkiezingswebsite , maar ook uit de psychologische structuur van het land. Volgens haar woedt er in Amerika een platvloerse emotionele burgeroorlog bedoeld ‘om ons uit elkaar te drijven’. Ze is op dit moment een van de 24 kandidaten van de Democratische Partij die in 2020 president willen worden, onder wie voormalig vicepresident Joe Biden. Haar kansen zijn dus gering, maar dat houdt haar duidelijk niet tegen. ‘Ik ben een serieuze vrouw en ik heb 35 jaar ervaring in het benoemen en transformeren van dynamieken’, zei ze tegen CNN. ‘Dat is wat mij op dit moment geschikt maakt voor het presidentschap.’ 

Werken bij de EU: impact hebben op het leven van 500 miljoen burgers

 Vele wegen leiden naar Rome. Of beter: naar een werkplek bij de Europese Unie. Met een groot aantal studierichtingen is het mogelijk om een baan te vinden in het centrum van de Europese politiek. Zoals met een bachelor Biomedische Wetenschappen en een master Journalistiek en Communicatie, ontdekte Yoline Kuipers. Na de selectieprocedure bij de Europese Unie kwam ze uiteindelijk terecht bij het Directoraat-generaal Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie van de Europese Commissie. ‘Ontzettend boeiend werk. We zijn bijvoorbeeld bezig met het actualiseren van Europese regelgeving op het gebied van veiligheid van werknemers. Ik heb de hele dag door contact met mensen. Samen met lidstaten, hun vakbonden en werkgeversorganisaties probeer ik impact te hebben op het leven van duizenden werkgevers en werknemers.’ Voor haar is de keuze voor de Europese Unie een keuze voor een gevarieerde loopbaan. Ook veel andere interessante functies bij andere departementen zijn nu mogelijk. Internationale carrière, ook voor starters Naast mensen met werkervaring kunnen ook starters kiezen voor een internationale carrière bij de Europese Unie. Charlotte Renckens had nog maar net de collegebanken vaarwelgezegd toen ze zich aanmeldde voor de selectieprocedure, met haar bachelors Politicologie en Culturele Antropologie en de masters Internationaal Recht en Crisis and Security Management. ‘Het leek me wel erg gaaf om in Brussel te werken,’ vertelt ze. Over de selectieprocedure voor een vast contract bij de EU had ze al eens gehoord. En ook dat elk jaar duizenden mensen vanuit alle EU-lidstaten meedoen. Renckens rolde glansrijk door de selectieprocedure. Een paar maanden later werd ze aangenomen als beleidsmedewerker Terrorisme en Radicalisering. Met een internationaal team werkte ze bijvoorbeeld aan een wetsvoorstel dat ervoor moet zorgen dat terroristen en criminelen niet gemakkelijk aan gevaarlijke chemische stoffen kunnen komen. Documenten schrijven, intern afstemmen in lijn met het beleid van de Europese Commissie, overleggen met de Raad van de EU en het Europees Parlement: de werkdagen van Renckens zijn dynamisch, hectisch en afwisselend. ‘Op feestjes wordt af en toe verbaasd gereageerd als ik vertel over mijn baan. Rondom terrorismebestrijding hangt toch een beeld van stoere mannen. Onzin natuurlijk. Ik denk niet dat een interessantere werkplek had kunnen vinden. Zonder deze selectieprocedure was het mij als startende academicus niet gelukt aan de slag te gaan bij de EU.’ Investeren in je loopbaan Een selectieprocedure waarbij je niet meteen een functie krijgt aangeboden, maar wel zicht hebt op een internationale carrière bij Europese instellingen. Dit is het opvallende traject voor nieuwe medewerkers bij de Europese Unie. ‘Deze procedure is een waardevolle stap in je loopbaan’, vertelt Jasper de Boer, die vanuit WerkenbijdeEU, onderdeel van het ministerie van Buitenlandse Zaken, kandidaten begeleidt tijdens de selectie. ‘Na een succesvolle afronding krijg je toegang tot veel interessante functies bij de Europese Unie, omdat je dan op alle vacatures met een vast contract mag reageren.’ De looptijd van de procedure is ruim een jaar. ‘Beschouw het als onderdeel van je carrièreplanning. Je kunt deelnemen aan de selectieprocedure als je momenteel ander werk hebt of bijna afstudeert en op termijn een internationale loopbaan ambieert.’ Bij de Europese Unie is het eenvoudig om door te groeien of over te stappen naar een andere afdeling. ‘Je begint bijvoorbeeld als analist internationale handel bij het Europees Parlement en daarna ga je aan de slag als onderhandelaar klimaatbeleid bij de Europese Commissie. De kansen voor een interessante carrière liggen er voor het oprapen.’ 

SCP-directeur Kim Putters: ‘Politiek moet visie etaleren over de grote vragen’

 Foto’s: Marjolein Vinkenoog Neem de foto’s snel, want Kim Putters houdt er niet van, worden we gewaarschuwd. ‘Ik wil collega’s niet irriteren met weer zo’n opvallende Kim Puttersshow’, verklaart hij zelf. Maar nu zijn de – voornamelijk witte – SCP-medewerkers naar huis en doen – gekleurde – schoonmakers hun werk. Putters poseert geduldig en aantrekkelijk, wat een charme! De avond ervoor heeft hij de verkiezingsuitslagen tot half 12 gevolgd. Grote winnaar is Thierry Baudet, die Haagse rapporten graag afdoet als ‘nepnieuws’. De eerste vraag laat zich raden… In hoeverre verraste de uitslag u? ‘De thema’s uit de campagne zoals migratie, klimaat en zorg verbaasden me niet, en dat uitslagen grillig verlopen is evenmin verrassend. Maar het is niet aan het Planbureau om over Forum of GroenLinks en achterbannen uitspraken te doen.’ Algemener dan: wat is het verband tussen de smeulende kwesties uit uw boek Veenbrand en politieke voorkeuren? ‘Ik zie de vertrouwenskwesties en grote veranderingen in het economisch systeem met andere verdienmodellen. Wie vindt er nog een vast contract of wordt afhankelijk van flexwerk? Wie heeft er profijt van de Europese Unie en handelsverdragen? ‘We zien grote verschillen tussen academische geschoolden en praktisch of niet-geschoolden omtrent afbrokkelende zekerheden rond werk, bijvoorbeeld pensioen en zorg. Dit vertaalt zich naar afnemend vertrouwen in de politiek en stemmen op bepaalde partijen, maar de keuze wordt niet enkel door onbehagen gestuurd.’ Dus meer sociaaleconomische oorzaken dan andere kwesties? ‘Er is meer, zoals migratie en integratie, maar ook fatsoenlijke omgangsvormen, uiting van religies. “Kun je in dit land jezelf nog zijn”, zeggen mensen in SCP-onderzoek. Kun je als homo hand in hand over straat lopen? Kun je je mening vrij uiten? Dus ook culturele kwesties staan in de top van problemen genoemd in onze onderzoeken.’ Wat weegt zwaarder: sociaaleconomisch of sociaal-cultureel? ‘Mensen noemen vaak eerst de meer culturele kwesties. Bij de bestedingsvragen noemen ze meteen zorg en onderwijs, arbeid en inkomen. Beide zijn bepalend, maar de laatste tien jaar zijn culturele kwesties doorslaggevend geworden bij verkiezingen.’ Zou een tijdelijke immigratiestop Nederland tot rust kunnen brengen, waarbij we dan veel meer inzetten op integratie van immigranten die er al zijn? ‘Pfoe… daar heb ik geen directe mening over… Het SCP duidt wel, maar we hebben niet meteen oplossingen voorhanden. Van veel verschillende culturen komen mensen binnen, met als gevolg vragen als: komen ze naast mij te wonen? Komen ze in de klassen bij mijn kinderen? Gaat dat goed in de samenleving? ‘Maar er zijn ook zwaarwegende vragen over hier geboren Nederlanders met een migratieachtergrond over de mate van integratie zoals taalvaardigheid, kunnen meekomen op de arbeidsmarkt, criminaliteitscijfers. Het is niet één probleem.’ Het SCP legt bloot dat mensen van Turkse en Marokkaanse afkomst flink worden gediscrimineerd op de arbeidsmarkt. Wat te doen? ‘Ja, Turkse en Marokkaanse jongeren komen veel minder makkelijk aan het werk dan jongeren van Nederlandse afkomst. Dat is lang niet altijd bewuste discriminatie. Maar er zijn ook verklaringen: van de Marokkaans Nederlandse jongens tot 30 jaar komt een enorm hoog percentage in aanraking met politie en justitie vanwege criminaliteit. Dat beeld helpt niet bij het vinden van werk. Daar maken mensen zich druk over en dit zet hen op achterstand op de arbeidsmarkt. ‘Daartegenover ontstaat een groeiende middenklasse van Turkse en Marokkaanse Nederlanders, vooral ondernemers in steden. En qua opleiding hebben jongeren met een migratieachtergrond een veel hogere opleiding dan hun ouders ooit hadden, en veel meer toekomstperspectief. Dat gaat sneller dan het in mijn Nederlandse familie ging.’ Is het ook kip-ei: meer criminaliteit onder Marokkaanse jongens omdat ze moeilijk aan betaald werk komen? ‘Er zit zeker een wisselwerking. Als je steeds wordt afgewezen, is dat niet bevorderlijk voor het thuis voelen in en deelnemen aan de samenleving. Maar ik zet hen niet in een slachtofferrol. Mensen zijn ook zelf verantwoordelijk. Je ziet bijvoorbeeld bij Turkse jongeren minder criminaliteit vanwege de hechtere gemeenschap met meer sociale controle. Maar daar is weer een sterke identificatie met Turkije die integratie in de weg kan staan, wat weerstand oproept in de samenleving.’ Wat gaat de Sociaal-Economische Raad adviseren voor meer diversiteit? ‘Dat wordt heel spannend, de SER is nog niet klaar. Bij culturele diversiteit zien we een groot gebrek aan rolmodellen; de genoemde middenklasse en groeiende opleidingen zijn vrij onzichtbaar. Maar er is ook een mismatch tussen opleiding en vacatures. Een mooi project van Marco Pastors in Rotterdam pakt dat aan. Maar ook: ouders laten hun kinderen studeren voor accountant of notaris terwijl de arbeidsmarkt behoefte heeft aan techniek en zorg.’ En meer vrouwen hogerop? ‘Sollicitatiecommissies hebben de neiging de “eigen soort” te kiezen. Dus de samenstelling moet veranderen. Ook doorstroming moet verbeteren, want mannen komen bij verandering van baan sneller in leidinggevende functies. Ook moeten we beloningsverschillen inzichtelijk maken, en dan aanpakken.’ Komt de oplossing wel van de politiek en overheid? ‘Een heel terechte vraag. Het is een samenspel tussen overheid, bedrijfsleven, plus individuele verantwoordelijkheid bij sollicitaties. Directies en ceo’s moeten teams divers maken, want dat levert betere vragen en tegenspraak op. Overheden kunnen duwtjes geven, en op kerngebieden beter opereren zoals met onderwijs. ‘Probleem is ook dat we decennialang de rol van de overheid teruggedrongen hebben en nu twijfelen hoe we die weer versterken met bijvoorbeeld pensioen, werk, zorg en een leven lang onderwijs. Daar ontbreken nog te veel antwoorden en dat veroorzaakt onzekerheid en gevoel van verweesdheid.’ Wat te doen? ‘Je kunt van mening verschillen over de omvang van overheidstaken, maar de overheid moet zich duidelijker profileren met ideeën en visie. Het is ook voor veel mensen te ingewikkeld, bijvoorbeeld met UWV-vereisten, en dat levert een gevoel van onrechtvaardigheid op.’ Waarom is de arbeidsmarkthervorming onder minister Asscher met ontslagrecht et cetera zo verkeerd gelopen, en moet minister Koolmees dat opnieuw doen? ‘De samenleving verandert zo grondig dat het moeilijk is. We gaan naar een samenleving waar informatie, technologie, flexibiliteit en snelheid bepalend worden. Dat daagt het politiek, sociaal en economisch systeem uit. ‘De onzekerheid als gevolg daarvan veroorzaakt heel veel weerstand tegen welke maatregel dan ook. De baanzekerheid met pensioenopbouw verdwijnt voor velen en dat kan de politiek nog nauwelijks oplossen. Gevolg: boosheid, ongenoegen zolang nieuwe zekerheden uitblijven.’ Zo’n 30 procent heeft het goed voor elkaar, 30 procent krijgt klappen en de 40 procent middenin is onzeker, zei u… ‘Veel zzp’ers ervaren verslechtering en vooral onzekerheid. De politiek moet dus een visie etaleren over die grote vragen: wat ga je doen met pensioen, een leven lang leren, solidariteit. Het verzandt heel snel in politieke meningsverschillen, ook veroorzaakt door politieke versnippering met heel veel verschillende inbreng.’ Noodzakelijke pragmatische compromissen toch? ‘Dat wel, maar je moet niet enkel maatregelen nemen, maar het volk ook meenemen bij de uitvoering en het waarom uitleggen. Die laatste twee ontbreken vaak. Waarom doen we dit eigenlijk? Uitruilen van wensen is niet altijd de beste visie.’ Weer de roep om visie van Rutte… ‘Het gaat niet alleen om de premier, maar om alle partijen. Gaan we snel genoeg mee in nieuwe economische modellen waarmee we geld blijven verdienen? Houden we een welvarende samenleving voor iedereen? Ik zie premier Rutte bewegen en meer visie etaleren; ook andere politici. Ook de inleiding van het Regeerakkoord formuleert een visie, maar in tientallen maatregelen dringt die niet duidelijk door. Neem mensen mee, zoals in het Klimaatakkoord. Wat betekent het voor mij? Krijg ik hulp als de transitie moeilijk wordt? Dan zet je een beeld neer waarheen je wilt tot 2030 en hoe.’ Nu was – behalve Baudet – iedereen opgelucht en eensgezind omdat volkomen onduidelijk was welke klimaatmaatregelen er concreet komen, met welke pijn. Zo lenig is de politiek, dat kan toch ook? ‘Wel lenig, maar eigenlijk heel ernstig. Als één ding nodig is: dat we begrijpen waarom we dit allemaal moeten. Mensen willen best wat betalen, maar willen wel graag weten wie er wat betaalt, met welk effect voor welk doel. Blijf zeggen waarheen we gaan…’ 

De drijfveren van Alexandria Ocasio-Cortez, jongste vrouw ooit in het Amerikaanse Congres

 Van het recordaantal vrouwen dat in november een zetel in het Amerikaanse Congres veroverde, staat de jongste het meest in de schijnwerpers. Alexandria Ocasio-Cortez (29) uit New York spreekt een doelgroep aan die normaal gesproken niet in politiek is geïnteresseerd. Op een plek die volgens critici is ingericht voor 60-jarige witte mannen met volwassen kinderen en een vrouw die niet werkt, is ‘AOC’ uit heel ander hout gesneden. Jong, fris, en bovenal niet geboren om bescheiden te doen. ‘Vrouwen zoals ik horen eigenlijk niet zo’n functie te ambiëren’, zei ze tijdens haar verkiezingscampagne in een filmpje dat viral ging . Ze nam het in de voorverkiezingen in haar kiesdistrict op tegen Democratisch partijgenoot Joseph Crowley, met tien termijnen in het congres een typisch voorbeeld van de gevestigde orde. Tot haar frustratie leek in het begin niemand in haar verhaal geïnteresseerd. ‘ A girl has no name ’ , tweette ze over journalisten die haar stug bleven aanduiden als Crowleys opponent, zonder haar naam te noemen. Dat sloeg om toen Crowley niet kwam opdagen voor een debat tegen Ocasio-Cortez. niet op kwam dagen. Minachting voor kiezers, stelde The New York Times in een commentaar. Wat volgde was een campagne die zich richtte op jongeren en zich grotendeels op social media afspeelde. Gevraagd naar het succes ervan zei Ocasio-Cortez tegen CNN: ‘We klopten op deuren waar normaal niet langsgegaan wordt. Jonge mensen, gemeenschappen van kleur, mensen voor wie Engels de tweede taal is, de arbeidersklasse, mensen met twee banen die gewoonlijk te “druk” zijn om te stemmen.’ Op 26 juni 2018 verslaat Ocasio-Cortez haar partijgenoot met 57 procent van de stemmen. De verkiezing tegen Republikein Anthony Pappas in november is vervolgens een eitje: 78 procent van de kiezers in het progressieve New York stemt AOC het Huis van Afgevaardigden in. Dit zijn de drijfveren van Alexandria Ocasio-Cortez verteld aan de hand van drie van haar uitspraken: 1. ‘Dit is het begin van een beweging.’ Al van jongs af aan leert AOC dat er niet zoiets is als gelijke kansen voor iedereen. Ze is geboren en getogen in de Bronx, de beruchte wijk in New York waar haar ouders geen goede school voor haar kunnen vinden. Daarop verhuist de familie naar een rustige buitenwijk. ‘Ik groeide op tussen twee werelden en heb uit de eerste hand ervaren hoe een postcode het lot van een kind bepaalt.’ Tijdens haar studie aan Boston University heeft ze een bijbaantje op het kantoor van senator Ted Kennedy (broer van) en behandelt daar het dossier immigratiezaken voor samengestelde gezinnen. Nadat haar vader overlijdt moet ze meerdere banen combineren om de eindjes aan elkaar te knopen. ‘We raakten bijna ons huis kwijt. Dus verkochten we het en begonnen opnieuw.’ Al die ervaringen zet ze op de voorgrond als ze besluit een gooi te doen naar een plek in het Congres. ‘Het is één ding om beleid voor de gezondheidszorg te maken’, schrijft ze op haar website. ‘Het is iets totaal anders om zelf te dealen met zorg, huisvesting en het onderwijssysteem.’ 2. ‘Het is niet de ceo die daadwerkelijk 4 miljard dollar creëert. Het zijn de miljoenen arbeiders in dit land die miljarden dollars en economische productiviteit creëren. En dat moet ons systeem weerspiegelen.’ Haar blik op de zaken is voor Amerikaanse begrippen linkser dan links. Ze bepleit een landelijk minimumloon van 15 dollar per uur en betaalbare gezondheidszorg. Tijdens haar verkiezingscampagne neemt ze geen geld aan van zogeheten PACs (Political Action Committees, waarmee bedrijven en andere partijen politieke kandidaten financieel steunen of hun tegenstanders dwarsbomen). ‘Het is ongeloofwaardig om te doen alsof het geld dat we toegeschoven krijgen geen invloed heeft op ons beleid – je kunt gewoon geen twee meesters dienen.’ En met haar Green New Deal wil ze de rijken een toptarief van 70 procent aan inkomstenbelasting laten betalen om klimaatverandering te stoppen. ‘Ik kom niet van links, maar van onderaf. Ik kom op voor de belangen van de arbeidersklasse van New York.’ 3. ‘Het zegt iets over mensen als ze me belachelijk maken om mijn afkomst en zeggen dat ze me “terugsturen naar mijn baan in de bediening”, alsof dat iets slechts of gênants is. Het is alsof ze denken dat je een “beter” mens bent als Congreslid. Maar het is onze taak om te dienen, niet te heersen.’ Ocasio-Cortez is pas sinds januari in functie, en toch heeft Washington D.C. al geweten dat deze latina en haar gevolg het pluche bestormen. Ze scoort bij haar achterban als ze op Instagram weer eens haar tegenstanders terecht wijst . ‘Als je je richt op de grote zaken, trouw blijft aan de beweging, het gevecht van binnenuit voert zonder excuses te maken, dan is dat een heel, heel krachtige manier om de ingrijpende oplossingen erdoor te krijgen voor de diepgewortelde problemen die we hebben’, zegt haar stafchef Saikat Chakrabarti tegen Politico . De tijd zal uitwijzen of haar populariteit zich niet tegen haar gaat keren. Conservatief Amerika heeft de pijlen op haar gericht. Nu moet Alexandria Ocasio-Cortez laten zien wat ze waard is. ‘Stil zitten heeft ons nooit een betere wereld opgeleverd. Dus gordels vast en bereid je voor op een sterk staaltje herrie.’ 

Zijne Excellentie is een vrouw – het leven van onze ambassadeur in Cyprus

 Nathalie Jaarsma (47), geboren en getogen in Alphen aan de Rijn, is sinds tweeënhalf jaar ambassadeur voor Nederland in de Republiek Cyprus, waar ze met man en twee kinderen woont. Hoewel ze als kind allesbehalve bezig was met een loopbaan bij Buitenlandse Zaken (BuZa), heeft ze in haar opvoeding wel degelijk een goed voorbeeld meegekregen.‘Mijn ouders hebben allebei altijd gewerkt. Mijn vader als kok, eerst in de horeca en later als instellingskok, omdat hij op tijd thuis wilde zijn voor zijn kinderen. Mijn moeder werkte aanvankelijk in de administratie en later als buschauffeur. Ik geloof dat ze zelfs de allereerste vrouwelijke chauffeur in Nederland was! Dat ik als meisje bepaalde dingen niet zou kunnen doen is binnen mijn opvoeding nooit een issue geweest.’ Bedrijfsleven ‘Na het behalen van mijn vwo-diploma dacht ik nog even aan een technische opleiding, omdat ik best goed was in de bètavakken. Maar ik vond handelen altijd al wel leuk en zodoende heb ik uiteindelijk voor een studie bedrijfskunde aan de Nyenrode Universiteit gekozen. Met mijn bachelordiploma op zak ben ik naar Thailand vertrokken, waar ik aan een project heb meegewerkt op het gebied van milieu. Daar heb ik ook mijn man leren kennen. Vervolgens heb ik acht jaar, tot 2001, in het bedrijfsleven gewerkt. ‘Voordat ik in de diplomatie ben gestapt, heb ik een masteropleiding Innovatie &amp; Organisatieverandering aan de Twente School of Management gedaan. Tijdens die opleiding heb ik ook de nodige “soft skills” meekregen. Uiteindelijk was het mijn coach, een voormalig marineofficier, met wie ik intensieve gesprekken heb gevoerd, die mij op het idee bracht om bij BuZa te gaan solliciteren.’ Diplomatiek ‘Ik solliciteerde naar een functie in de richting van informatiemanagement, waar ik reeds ervaring mee had, maar heb bij mijn sollicitatie aangegeven dat ik uiteindelijk diplomaat wilde worden. Dat zag de personeelsdienst met mij wel zitten, en zodoende kon ik bij Clingendael een diplomatenklasje doen voor mensen die al langer elders hadden gewerkt. ‘Na mijn eerste functie in Den Haag volgde mijn eerste diplomatieke post. Dat betrof economisch beleid in Canberra, Australië. Dat was een relatief kleine ambassade, met zo’n tien mensen in dienst. Dat was ook bewust, omdat ik daardoor in de gelegenheid werd gesteld om een breed palet aan kennis op te doen, zoals consulaire zaken, veiligheidsbeleid en politieke rapportages, naast handelsbelangen, waar ik reeds de nodige ervaring mee had. ‘De overgang van Canberra naar Washington D.C. was ook zo’n bewuste stap. Door de personeelsdienst bij BuZa werd me verteld: wij zien potentieel in jou, maar je moet je carrière inhoudelijk verbreden. Dat is ook wat ik in D.C. gedaan heb. Ik heb me daar beziggehouden met veiligheidsbeleid en in het bijzonder het massavernietigingswapendossier. ‘Tussen Amerika en Cyprus in heb ik weer een paar jaar in Den Haag gewerkt. Dat was behalve uit werkgerelateerde overwegingen ook om onze kinderen, inmiddels tieners, een rustige periode in Nederland te bieden.’ Werk en privé ‘Diplomatiek werk vraagt wel wat van je privéleven en van je gezin. Mijn man, van huis uit ict’er, heeft na een eigen bloeiende carrière in Australië bijvoorbeeld niet kunnen werken. Wij hebben, voordat ik bij BuZa heb gesolliciteerd, dan ook alle voors en tegens goed besproken. ‘Voor onze kinderen is het niet altijd leuk om weer te moeten verhuizen en alles opnieuw te moeten opbouwen met school en vriendjes. Toen ze nog klein waren maakte dat niet zoveel uit, maar bij de verhuizing naar Cyprus waren ze al een stuk ouder. Onze oudste is hier inmiddels helemaal happy, maar de jongste wil nog steeds het liefst terug naar Nederland. Bij een volgende post zullen wij ze dus bij de beslissing moeten betrekken. ‘Maar naast nadelen heeft zo’n internationaal bestaan natuurlijk ook zijn voordelen, dat beseffen onze kinderen ook heel goed. Verder biedt mijn baan niet alleen de nodige flexibiliteit, er is ook veel begrip voor je gezinssituatie. Ik zorg ervoor dat wij zo vaak mogelijk ’s avond samen eten. Daarna trek ik weer mijn feestjurk aan en loop recepties af. Dat gebeurt zo’n drie à vier avonden per week.’ Vrouwennetwerken ‘Ik heb het feit dat ik een vrouw ben binnen mijn werk als ambassadeur nooit als nadeel ervaren. Van Renée Jones-Bos (de Nederlandse ambassadeur in Moskou, te zien in de tv-serie van Floortje Dessing die onlangs werd uitgezonden, red.), met wie ik op de ambassade in Washington heb samengewerkt, heb ik ook veel opgestoken over hoe je je vrouw-zijn in je voordeel kunt gebruiken. ‘Zo zijn in Cyprus de mannen- en vrouwenwerelden meer gescheiden dan in Nederland. Ik kom als ambassadeur bij bijeenkomsten en werkbezoeken net zo makkelijk in gesprek met mannen als met vrouwen en kan met beiden over koetjes en kalfjes praten. Ik denk dat zoiets voor een man wellicht iets lastiger is. Bovendien kom ik als vrouw makkelijker binnen bij allerlei vrouwennetwerken, zoals alumninetwerken van universiteiten aan zowel de Griekse als de Turks-Cypriotische kant. Wat in een verdeeld land als Cyprus echt kan helpen om de twee groepen met elkaar in gesprek te krijgen en de verzoening te bevorderen.’ 

Ontvang wekelijks carrière-inspiratie en nieuws over arbeidsmarktontwikkelingen.

Werken bij de overheid