Zonder ervaring geen baan, zonder baan geen ervaring!

Voor een starter kan het behoorlijk ontmoedigend zijn dat werkgevers iedere keer maar weer lijken te vragen om sollicitanten die echt alles moeten kunnen en ook nog eens ervaring hebben.

Laten we eerlijk zijn: steeds meer bedrijven hebben door dat als je specifiek om starters vraagt, je niet meer aan kunt komen met harde ervaringseisen. Toch verraadt de bekende zinsnede '0-1 jaar werkervaring' of zelfs '0-3 jaar werkervaring' dat veel werkgevers toch het liefste zien dat je niet heel erg hoeft te worden ingewerkt. En als starter hik je al tegen dat ene jaar aan: stages duren vaak slechts enkele maanden en sluiten niet altijd precies aan.

Het krijgen van een goede baan aan het begin van je carrière is daarom niet eenvoudig. 'Tegenwoordig is de markt zodanig dat werkgevers het schaap met de vijf poten kunnen vragen', zegt coach Otteline Asselbergs die zich met haar bedrijf Young People Coaching richt op young professionals. 'Starters en young professionals lopen daar natuurlijk enorm tegenaan omdat ze worstelen met dat gebrek aan werkervaring.'

Je vraagt je dan af: zijn er echt mensen op de arbeidsmarkt te vinden die precies aan het profiel voldoen? Het antwoord is: ja, die zijn er.

Maar voor je naar de Kleenex of de fles grijpt, is het misschien toch handig om even door te lezen. Want het voldoen aan de eisen van werkgevers is vooral een kwestie van hoe jij jezelf verkoopt: de perfecte werknemer is hij of zij van wie de werkgever denkt dat deze een aanwinst is voor de afdeling.

'Wat je je moet bedenken is dat je als starter ook heel veel te bieden hebt voor een werkgever', zegt Asselbergs. 'Je bent jong, je hebt nieuwe kennis, je bent doorgaans nog niet verbonden aan een gezin, je bent flexibel. Dat zijn allemaal pluspunten van een starter. Laat je dus niet te snel uit het veld slaan door allerlei eisen die gesteld worden.'

Hoe zorg je ervoor dat werkgevers jou gaan zien als een perfecte aanwinst? Natuurlijk is er geen 'one size fits all' in dezen, maar Asselbergs geeft toch enkele tips.

Weet wat je wilt

Veel starters weten eigenlijk niet goed wat er allemaal beschikbaar voor ze is, en daar kun jij al met goed onderzoek een streepje voor krijgen. 'Als een starter goed weet wat hij of zij wil en daar ook goed voor staat, dan wordt het gesprek een stuk gelijkwaardiger', zegt Asselbergs. 'Wat ik zo vaak zie is dat starters het heel vaag houden over wat ze nou precies zoeken: "Een consultancy-functie, of zo …"'

Vaak is dat uit onwetendheid: als starter heb je immers niet veel bedrijven van binnen gezien en weet je niet wat iedereen precies doet. 'Het is daarom voor je gaat solliciteren heel belangrijk om als eerste stap gedegen arbeidsmarktonderzoek te doen.'

Definieer 'werkervaring' breed en leg uit op je cv

Natuurlijk is het belangrijk dat je tijdens je opleiding stages hebt gelopen die je op zijn minst een idee geven van wat het is om een professional te zijn. Dit is vaak helaas niet genoeg is om de jaren aan ervaring die werkgevers eisen vol te maken. Maar je kunt ook andere ervaringen meenemen en 'optellen' bij je werkervaring, zegt Asselbergs. Niet zozeer dát je bepaalde ervaring hebt is belangrijk, maar dat die ervaring meer waard is dat die van andere werkzoekenden. 'Het is belangrijk dat jij je daar onderscheidt ten opzichte van andere jonge professionals. Een goede stage kan dan dubbel meetellen, en dat geldt ook voor bestuurservaring, vrijwilligerswerk en andere activiteiten.'

Dus dat jaartje appels plukken in Australië kan wel degelijk goed staan op je cv. 'Het geeft immers aan dat je openstaat voor nieuwe uitdagingen, dat je aan je Engels hebt gewerkt, enzovoorts', zegt Asselbergs. Probleem is: dat zijn geen dingen die op het eerste gezicht naar voren komen. Het is dan ook belangrijk om op je cv erbij te zetten wat je allemaal hebt geleerd en welke vaardigheden je hebt aangewend. 'Zo verkoop je jezelf. Een bestuursfunctie stelt echt wel wat voor, en dat moet je verwoorden. Dat wordt vaak vergeten.' En dat geldt ook voor stages.

Voor mij twintig anderen? Voor JULLIE twintig anderen!

Als je wordt uitgenodigd, dan is dat een mooi moment om jezelf op een impliciete manier voor te doen als de perfecte kandidaat, terwijl dat op papier niet eens hoeft te blijken. 'Ten eerste is vragen stellen heel belangrijk, om te laten zien dat je je verdiept hebt in de organisatie en de persoon met wie je praat', zegt ze. 'En dat mogen ook best kritische vragen zijn.'

De manier om te laten zien hoe ambitieus je bent is immers door te vragen naar doorgroei- en opleidingsmogelijkheden. Zo geef je ook aan dat jij jezelf serieus neemt en niet zomaar overal genoegen mee neemt. Daarmee geef je een krachtig signaal af. 'Jonge professionals denken vaak dat ze een soort underdog zijn, dat zij iets van de werkgever willen', zegt Asselbergs. 'Maar de werkgever wil een goede kandidaat. Als jij wat hoog op het paard gaat zitten, dan maak jij jezelf aantrekkelijker voor een werkgever. En bedenk: hoeveel kandidaten met wie wordt gesproken durven eisen te stellen? Ze zullen je op zijn minst in het achterhoofd houden. Het moet wel een beetje onderbouwd zijn natuurlijk, anders ben je een blaaskaak.'

Staar je niet blind op de vacatureteksten …

Het hangt er volgens Asselbergs van af of je het bij een vacature waaraan je niet helemaal aan het profiel voldoet moet gaan proberen. De vuistregel daarbij is: is er een groep werkzoekenden denkbaar die, objectief gezien, aan de checklist onder het profiel voldoen? Zo ja, dan moet je het misschien maar laten en verder zoeken. Maar wanneer het echt bijna onmogelijk lijkt ('Jong en dynamisch team zoekt beginnend professional met vijf jaar leidinggevende ervaring'), dan kun je het best proberen.

'Het is helemaal niet erg om bij onduidelijke vacatureteksten op te bellen en kritische vragen te stellen ter verduidelijking', zegt ze. Dan kun je meteen aangeven dat je de gewenste werkervaring niet hebt, maar wel over compenserende vaardigheden beschikt. Niet alleen heb je dan een beter idee of je een kans maakt, maar wellicht creëer je een behoefte bij de werkgever waar deze niet eerder aan heeft gedacht.

… en duik je netwerk in

Als laatste noemt Asselbergs het belangrijkste wat je in je achterhoofd moet houden als je op zoek gaat naar goed werk. 'Drie van de vier vacatures worden via-via vervuld, en niet via advertenties', zegt ze. 'En dan kun je je ook nog afvragen of dat de allerleukste functies zijn, waar ook nog eens tientallen of soms honderden anderen op reageren. Dan is de kans niet zo heel groot.' Daarom vindt Asselbergs het veruit het belangrijkste dat je je netwerk induikt. 'Het is voor een bedrijf vele malen aantrekkelijker om iemand via-via aan te nemen dan via een vacature: het is sneller en goedkoper, en de kans is groter dat iemand ook gewoon past.' Vergeet niet dat mensen het meestal heel leuk vinden om anderen te helpen, dus zet die schroom aan de kant, zegt Asselbergs.

Momentje: een starter met een netwerk? 'Ik krijg heel vaak als opmerking dat starters geen netwerk zouden hebben, maar dat is onzin', zegt Asselbergs. 'Dat heb je wel degelijk: familie, kennissen, vrienden, collega's tijdens je stages, stagebegeleiders, noem maar op.'