Boek - Game of Thrones zegt meer over ons dan we denken

'Winter is coming', roept Jon Snow in de succesvolste tv-serie van dit decennium, en iedere Games of Thrones-kijker weet wat hij bedoelt. Zware tijden doemen op aan de horizon en iedereen moet zich voorbereiden op de apocalyps, want als de Night Walkers arriveren, is het te laat. Geen opwekkende boodschap voor de kijker, die zich geen fragiele inborst kan veroorloven, want GoT schetst een kille, koude wereld waarin iedereen elk moment door een zwaard of bijl zijn laatste adem kan uitstoten. De populairste personages sneuvelen onverwacht: niemand is veilig. Iedereen is uit op macht en wraak. Daarbij kun je tovenarij en drakenvuur gebruiken, maar verder is de machtsstrijd in GOT vergelijkbaar met onze middeleeuwen of de huidige Amerikaanse politiek. Alles is geoorloofd, een slachtoffer meer of minder doet er niet toe.

Een triomf van de angst, schrijft de Franse politicoloog Dominique Moïsi in zijn gelijknamige boek. Ooit keken we naar Dallas en Dynasty en droomden we over perfecte föhnkapsels en glimmende bolides, na 11 september 2001 is die Amerikaanse droom veranderd in een nachtmerrie. De simpele zakendeals van JR zijn vervangen door gecompliceerde langetermijnstrategieën van de adellijke geslachten in Westeros. De Verenigde Staten raakten hun gevoel van onkwetsbaarheid kwijt na 11/9 en het gevaar komt van alle kanten, in GOT uit het noorden (Canada, brrrr). De angst voor de opkomst van (of een terugkeer naar) een barbaarse en primitieve wereld staat centraal in deze serie. De brute machtsstrijd tussen de verschillende adellijke families refereert duidelijk aan Shakespeare en is zeer leerzaam voor iedereen die zich via machtspolitiek naar de positie van ceo wil vechten.

Emoties

Auteur Dominique Moïsi werd bekend omdat hij aan de geopolitiek emoties vastknoopte: Azië hoopt op een stralende economische toekomst, het Midden-Oosten voelt zich vernederd en Europa is bang om zijn bevoorrechte positie te verliezen. Diezelfde brede aanpak past hij in Triomf van de angst toe op vijf topseries van deze tijd: GOT, Downton Abbey, Homeland, House of Cards en Occupied (Noorse serie waarin de Russen Noorwegen bezetten).

Downton Abbey gaat over de angst voor de neergang, hoe een standenmaatschappij met een vanzelfsprekende elite evolueert in een meritocratie, waar ook de bediendes kans maken op een waardig bestaan. Moïsi vergelijkt het met de spitspositie van Europa, dat concurrenten China en Rusland van zich af moet slaan. Ook bij bedrijven vinden de meeste veranderingen niet door revoluties plaats, maar door langzame verschuivingen. Wie daar flexibel mee omgaat, maakt de meeste kansen om vooruit te komen in het leven. Tijden veranderen en niemand ontkomt daaraan, ook niet de bewoners van Downton Abbey.

Angst

Spionageserie Homeland heeft in de eerste jaargangen de Amerikaanse militair Nicholas Brody in de hoofdrol, die misschien is overgestapt naar de islam en een terrorist zou kunnen zijn. Aan zijn bipolaire tegenspeelster Carrie Mathison de taak om hem te ontmaskeren. Wie kunnen we nog vertrouwen? Angst voor de ander, angst voor onszelf, zullen we nog wel het goede doen? Ook op kantoor bestaat het gevaar dat je overal samenzweringen ziet die jouw positie willen ondermijnen. Durf te vertrouwen op je instinct, dan blijf je geloven in het goede van de medemens, zegt optimist Moïsi.

Zo werkt de politicoloog de nodige series af, wat veel inzichten in onszelf, de televisiemakers en onze huidige samenleving oplevert. Jammer dat het boek al uit 2016 stamt, waardoor het fenomeen Trump amper aan bod komt. De Amerikaanse president heeft de geopolitiek aanzienlijk veranderd: zien we dat al terug in televisieseries? Moïsi zal een vervolgdeel moeten schrijven, om aan te geven hoe we met the Donald in onszelf en op kantoor moeten omgaan. Wordt vervolgd…