11 manieren om aan je emotionele intelligentie te sleutelen

Kijkt Emotional Intelligence van Daniel Goleman of Luisteren naar kinderen van Thomas Gordon je nog ongelezen aan? Zie je conflicten en irritatie om je heen? Of dreig je er zelf aan ten prooi te vallen? Emotionele intelligentie (EI), te meten in EQ, gaat je helpen.

De grondleggers van emotionele intelligentie (EI) en afgeleide EQ, Peter Salovey – nu de baas van de Yale Universiteit – en John Mayer muntten de term in 1989 als het ‘herkennen, begrijpen en sturen van onze eigen emoties, en die van anderen’. Dat ligt dicht bij empathie, dat een Venus- en Mars-variant kent: cognitief identificeren of affectieve empathie vanuit je gevoel.

In elke relatie is dat weer, en kun je steeds iets van jezelf leren kennen. Natuurlijk is het nogal hovaardig om dan generieke tips te geven. ‘Tegeltjeswijsheden’ hoor ik je al roepen. Maar wees ook mild met deze boodschapper.

Dit zijn elf manieren om aan je emotionele intelligentie te werken.

1. Zwijgen en luisteren

Het overgrote deel van ellende, of je nu Thierry of Jesse heet , komt voort uit snel (ver)oordelen. Effectiever: ‘Ik weet het niet.’ Hoe goed is het je te oefenen in ‘geen mening’ hebben. Of begin met het minderen van meningen. Zwijg, ook op sociale media, laat de roeptoeters maar. Of de hoogste vorm: je ongelijk zoeken.

2. Vragen stellen

Waarom doe je zo? Wat wil je bereiken? Hoe voelt het? Heb je pijn? Je kunt het anderen vragen, maar ook jezelf. Als je de antwoorden op die vragen krijgt, en hebt overdacht, komen vanzelf de vervolgvragen voor jezelf en voor de ander: doe je misschien anderen pijn? Welk probleem los je op? Wie maak je hiermee gelukkig?

3. Verdraagzaamheid

Ik ben moreel superieur. Ik behoor tot de 50 procent betere autorijders; ben ook zo eerlijk, voorkomend en onbaatzuchtig. Zeker weten? De splinters in de ogen van de ander, niet de balk in de eigen ogen. Oefen de mildheid en nederigheid om verdraagzaam te worden. Je verkwikt ook je eigen leven.

4. Kinderlijke blijheid

Je wilt op een ochtend opstaan, maar het gaat niet. Dokter erbij, spontane dwarslaesie; pas meegemaakt. Kortom, wees als een kind zo blij dat je mag meedoen. Niets is zo aanstekelijk voor anderen als je enthousiasme voor wat zij/hij doet (en soms: laat). Benoem het. Tijdelijke somberheid is nog geen depressie. Er komt een nieuwe dag, week, maand of jaar met nieuwe kansen.

5. (Zelf)kritiek

De kunst van het begrijpen wat jou aanzet tot je houding en gedragingen, zowel actief als reactief. Naarmate je ouder en meer ervaren wordt, slaag je er beter in om het perspectief te verplaatsen van de spiegel naar anderen: hoe ondergaan die jouw gedrag en houding?

De paradox dan: denk niet steeds na over jezelf en je ellende. Je vindt altijd anderen die het zwaarder hebben dan jij, of het nu bij een prestatieloop is of op je werk.

6. Verwondering

‘Ik bezit geen bijzondere talenten. Ik ben louter gepassioneerd nieuwsgierig’, liet Albert Einstein optekenen als reden voor zijn succes. Altijd willen leren van anderen, kennis vergaren van geschiedenis tot biochemie, helpt je houding en begrip verbeteren tegenover de vele variaties aan mensen en hun uitingen. Zonder ze voorbij te hoeven streven. Verwondering werkt, jaloezie vernauwt.

7. Analytische opstelling

Nauwgezet handelingen van anderen observeren en analyseren, weerhoudt je van snelle oordelen. De zwijgende detective die zich voor een oordeel niet beperkt tot de tastbare feiten, maar ook het hoe en waarom wil weten, en zo ontdekt dat angst altijd de sterkste emotie is en veel gedrag verklaart. De ratio helpt emoties, het zijn geen tegenpolen.

8. Vertrouwen en moed

Wellicht de meest schadelijke eigenschap van onderlinge relaties: wantrouwen. Argwaan slaat emoties dood. Vreemdgaan, frauderen, de loef afsteken, het overkomt je allemaal. Tot het zover is, helpt (blind) vertrouwen. En dat vereist moed, een eigenschap die gepaard gaat met verheven emoties.

9. Onderken je driften en lusten

Overal reclameposters deze weken: de ‘dit-wil-ik-weken’. Hoe reageer je erop? Waarom? Neem de tijd voor evaluatie: welke driften en lusten lagen dieper onder mijn emoties? En onder die van anderen die me irriteerden of vertederden?

10. Moed tot aanpassing

Emotionele intelligentie helpt je om je koers te handhaven, wars van tijdelijke onbelangrijke invloeden. Maar ook om die bij te sturen als de weerstand te groot wordt en/of het resultaat blijft teleurstellen. Hoe meer je zelf bereid bent je emoties even te parkeren, des te beter je anderen hierin kunt bijstaan.

11. Je naaste liefhebben als jezelf

Oftewel: succes van een ander nastreven. Onze hele houding is biologisch gericht op: wat zit er voor mij in de voederbak? Geen bevrijding zo groot als je zorgen verplaatsen naar een ander. Het helpt bij het voorbrengen van passende emoties, van slapeloosheid tot bindingsangst. We zouden een app moeten maken waarbij we elkaars zorgen en problemen even overnemen, in een poging die te lenigen.