‘Flexwerk is doorgeslagen en zet verzorgingsstaat onder druk’

Zakaria Boufangacha, coördinator arbeidsvoorwaarden bij vakbond FNV, legt uit wat de problemen zijn: "Er is al jaren sprake van een race naar beneden. Dat zien we door de druk op de arbeidsvoorwaarden. Ook de druk op het collectieve stelsel neemt toe. De lonen blijven achter, een vast contract is niet meer de norm, we zien een forse toename van flexibel en dus onzekere arbeid."

Volgens Boufangacha zijn deze problemen terug te leiden naar politieke keuzes. "De afgelopen twintig à dertig jaar is door politieke keuzes de flexibilisering doorgeslagen en is het mogelijk om regulier werk zo in te richten dat het door flexibele werknemers wordt gedaan. Werkgevers gebruiken dat als verdienmodel: flexwerk is goedkoper."

Dat moet anders volgens FNV, dat flexwerken 40 procent duurder wil maken voor werkgevers. "Voor een flexibel ticket of korte huur van een auto betaal je ook meer dan voor een vroegboekticket of langere autohuur. Dus waarom is flexibele arbeid ook niet duurder?"

Verzorgingsstaat

Op termijn zorgen deze problemen voor grotere problemen, vervolgt Boufangacha zijn verhaal. "Wat je ook ziet bij flex is dat mensen geen pensioen opbouwen. Het pensioenstelsel wordt zo uitgehold, dat is een fundamenteel probleem als het gaat om de toekomst van onze pensioenen. Op termijn zet dit onze samenleving en verzorgingsstaat onder druk. Dat zijn echt grote problemen, en dat moet nu keren."

Boufangacha legt uit dat het nu of nooit is. "Wij willen de politieke druk opvoeren en uiteindelijk mogelijk afdwingen dat het bijvoorbeeld niet meer is toegestaan om een flexibel contract aan te bieden, tenzij het voor piek en ziek is. Door de bewustwording over dit onderwerp te vergroten en de publieke opinie achter ons te scharen, ben ik ervan overtuigd dat we de politiek kunnen meekrijgen."

Onaantrekkelijk vast contract

Vanuit het kamp van de werkgevers gaan juist meer stemmen op om vaste contracten aantrekkelijker te maken. Edwin van Scherrenburg, woordvoerder van VNO-NCW en MKB-Nederland, legt uit dat de werkgevers de afgelopen juist een verzwaring van de lasten hebben gekregen. "Er zijn steeds meer verplichtingen bijgekomen, zoals twee jaar loondoorbetaling bij ziekte en andere zware verplichtingen die het zeer onaantrekkelijk hebben gemaakt om mensen aan te nemen. Bedrijven durven geen vaste contracten meer uit te delen."

Het duurder maken van flexwerk wordt door de werkgevers dus ook niet als oplossing gezien. "Wat wordt precies verstaan onder flexibele arbeid?  Veel zzp’ers geven hun werk bijvoorbeeld een hoger cijfer dan mensen in loondienst. En uitzendwerk is ook vaak weer een opstap naar betaald werk. Dus ik weet niet of het 40 procent duurder maken van flexibele arbeid wel een goed idee is; het heeft geen zin om met kanonnen op muggen te schieten."

Wel willen de werkgevers af van de uitwassen van de flexibilisering, zoals constructies als schijnzelfstandigheid. Van Scherrenburg: "Maar we moeten ook realistisch zijn. Door robotisering en digitalisering verandert de economie, dus we moeten er wel voor blijven zorgen dat we daarin meegroeien. Door vaker intern flexwerk toe te passen, kunnen bedrijven meeschalen en -ademen met de conjunctuur. Zo hebben werknemers toch meer zekerheid, ook in onzekere tijden."