Werkloos als starter? Dit kun je doen om je baankansen te vergroten

Als er een groep is die hard wordt getroffen, dan is het wel de groep onder de 25 jaar, blijkt uit cijfers van het CBS en UWV. Daaronder vallen scholieren en studenten die door de coronacrisis zonder bijbaan zijn komen te zitten, maar ook afgestudeerden die net op de arbeidsmarkt zijn gekomen.

De cijfers klinken dus alarmerender dan de situatie daadwerkelijk is, zegt arbeidssocioloog Fabian Dekker. ‘Geen bijbaan kunnen vinden, is natuurlijk minder erg dan geen werk vinden als je net bent afgestudeerd. Bij de vorige recessie werden net afgestudeerden een ‘verloren generatie’ genoemd, maar dat is onzin. De crisis heeft zeker invloed: als je geen werk kunt vinden, staat je leven even op pauzestand. Maar uit onderzoek naar de vorige crisis blijkt dat de achterstand onder starters binnen vijf `a tien jaar weer is ingehaald.’

Wanhoop niet

Er is geen reden tot wanhoop, zegt ook Robert Dur, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit. ‘Als je nu als schoolverlater geen baan kunt vinden, is dat hartstikke vervelend, maar het goede nieuws is: de achterstand die je nu oploopt, haal je ook wel weer in.’ Als twintiger ben je, anders dan vijftigers, namelijk mateloos populair bij werkgevers, zeggen de onderzoekers. Je neemt immers nieuwe kennis mee en bent nog niet zo duur.

Stilletjes wachten tot de crisis over is dan maar? Dat ook weer niet. ‘Je kunt deze tijd goed gebruiken om in jezelf te investeren’, adviseert Dur. ‘Vraag jezelf af: wat zijn eigenschappen en vaardigheden waaraan ik kan werken, zodat ik er straks, als de crisis voorbij is, beter voorsta? Als je weet dat je gebrekkig Engels spreekt, kun je bijvoorbeeld daarin investeren. En met talen als Russisch en Chinees heb je bij veel bedrijven ook een voorsprong.’

Daarnaast kun je kijken hoe je je vaardigheden kunt moderniseren, zegt Dur. ‘Er is nu bijvoorbeeld veel vraag naar data scientists. Het kan dus helpen om de laatste datascientist-skills onder de knie te hebben.’ Voordat je je op een cursus stort, is het wel belangrijk te bedenken welke richting je zelf op wil en vervolgens ook te kijken: liggen daar kansen? ‘Hierover is allerlei informatie te vinden’, zegt Dur. ‘Het Sociaal Economisch Onderzoeksinstituut van de Universiteit van Amsterdam publiceert hierover rapporten. Net als het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt van de Universiteit Maastricht.’

Dekker adviseert ook trainingen waarin je persoonlijke vaardigheden traint, zoals omgaan met kritiek en conflicten. ‘Millennials en generatie Z worden ook wel de snowflake-generaties genoemd. Dit houdt in dat ze slecht tegen kritiek kunnen. Mocht je dit van jezelf weten, dan kan training daarin je ook verder helpen.’

Wat ook belangrijk is, is te investeren in je netwerk, zegt Dur. Als je net begint met werken, ontbreekt het je hieraan vaak. ‘In veel gevallen kun je tijdens het doen van een cursus of opleiding aan je netwerk bouwen, omdat je op die manier ook weer mensen ontmoet. Door de coronacrisis verloopt natuurlijk veel online, maar bij veel van die trainingen is er toch wel sprake van interactie.’

Tekst gaat door onder de banner

Onder je niveau werken

Tijdelijk onder je niveau gaan werken, is ook een idee om stilstand te voorkomen, zegt Dekker. Al is hij hier zelf niet zo’n voorstander van. ‘Als je echt geen geld hebt, doe je dat natuurlijk, punt. Maar het is een kortetermijnoplossing, op de lange termijn word je er plat gezegd depressief van. Daarnaast verdring je er een andere groep mee.’

Eigen ondernemer worden is dan een betere optie, vindt hij. ‘Dit zie je ook bij steeds meer jongeren en twintigers gebeuren. Het lastige is dat je aan het begin van je carrière nog geen netwerk hebt, maar als je een product of dienst kunt ontwikkelen waarnaar vraag is, is dit wel degelijk een interessant moment om het ondernemerschap uit te proberen.’

Maar ook als dat allemaal niet van de grond komt, is de boodschap van Dekker en Dur: maak je niet te veel zorgen. Zodra er een vaccin is, zijn starters op de arbeidsmarkt de eerste groep om wie werkgevers staan te springen. Dur: ‘Loop je toch tegen muren op, trek dan altijd aan de bel. Bij de gemeente of het UWV bijvoorbeeld, of, als het niet om een individueel geval gaat: bij de politiek. Je kunt altijd ergens terecht.’