Weinig tijd om een tekst te schrijven? Doe deze checks

‘Marieeeeek! Ik moet over een half uurtje mijn artikel inleveren, wil jij er nog even naar kijken?’ Zucht. Ik zal je besparen hoe vaak ik deze vraag krijg. Uiteindelijk check ik de tekst met liefde, hoor. Maar altijd met de kanttekening: ‘ik kijk er niet inhoudelijk naar.’

Een tekst verbeteren in zo’n korte tijd vraagt namelijk om een andere aanpak. Tijd om het grotere geheel te zien, heb je niet. Geen focus dus op de opbouw van de tekst, de samenhang tussen alinea’s en de inhoudelijke boodschap. Waar je wél naar kunt kijken, zijn fouten op zinsniveau. Spelfouten, tikfouten, kleine aanpassingen.

Hijgt de deadline in je nek, maar wil je je tekst nét dat stapje beter maken? De volgende 5 tips helpen je op weg.

Tip 1: Schrijf actief

‘Op 10 december zal er bijeengekomen worden en zal het feest worden gevierd.’ Dit soort passieve constructies zie ik nog altijd langskomen in teksten. Zonde, want het is een nogal langdradige en onpersoonlijke manier om gewoon te zeggen: ‘Op 10 december vieren we samen feest’.

Probeer je zinnen actief te maken, daar wordt je tekst duidelijker en aantrekkelijker van. Mijn tip: zet de zoekfunctie aan en speur je tekst af naar de vervoegingen van ‘worden’ en ‘zijn’. Grote kans dat je dan heel wat passieve zinnen tegenkomt. Aanpassen maar!

Tip 2: Verwijder dubbelingen

‘Tijdens de training gaan we oefenen. Na de training is er een borrel. De training begint om 9 uur. De training duurt tot 17 uur. We gaan in deze training aan de slag in groepjes van 4. Hebben jullie zin in de training?’

Nee. De training begint een beetje irritant te worden. Na een paar keer hetzelfde woord te hebben gezien, is je lezer er wel klaar mee. Te veel herhaling haalt de aandacht weg van de inhoud. Probeer dus gebruik te maken van synoniemen, of schrijf je zin zó dat je het woord niet hoeft te gebruiken.

Tip 3: Zoek een tegenlezer (of de editor van Word)

Je eigen schrijffouten zie je vaak zelf niet. Je brein speelt een spelletje met je: omdat jij als schrijver precies weet wat er moet staan, zie je niet dat er eigenlijk iets heel anders staat. Zo heb ik van de week nog een tekst goedgekeurd met de zin ‘10 jaar ervaring ervaring’. Mijn brein had de tweede ‘ervaring’ automatisch gewist.

Wie jouw fouten negen van de tien keer wel ziet, is natuurlijk de editor van Word. Maar ik zou je zeker aanraden om ook een menselijke tegenlezer in te schakelen, want Word keurt dit ook goed:

Tip 4: Maak. Korte. Zinnen.

Als schrijver weet je waar je zin gaat eindigen, maar je lezer weet dit niet. Is je zin te lang, dan is de kans groot dat je lezer al afhaakt voordat je je punt hebt gemaakt. Probeer je zinnen dan ook niet langer te maken dan 15 à 20 woorden. Ga je richting de 25 woorden, dan is het voor veel lezers al lastiger om je te volgen.

Nu hoef je niet meteen als een gek het aantal woorden per zin te gaan tellen, maar wees je er bewust van dat je een zin best in tweeën mag hakken. Dat was bij de voorgaande zin misschien ook beter geweest.

Tip 5: Check toch echt even je d’s en t’s

Nee, een sexy laatste tip is het niet. Maar niets is zo’n doorn in het oog als een d/t-fout. Mijn vriend dacht tot voor kort dat ik een wandelend d/t-wonder was dat zonder na te denken wist op welke letter een werkwoord moest eindigen. De teleurstelling was dan ook groot toen ik hem uitlegde dat ik gewoon het ‘loop’-trucje gebruik. Dat werkt zo:

Verander elk werkwoord (in gedachten) door het werkwoord ‘lopen’.

‘Je wordt’ -> ‘Je loopt’. Hier moet een ‘t’ achter, dus.

‘Ik houd van jou' -> ‘Ik loop van jou’. En hier dus niet!

Dankzij het loop-trucje schrijf je ook nooit meer iets als: ‘het is verandert’. Want: ‘het is gelopen’. Dit is dus een voltooid deelwoord. En daar komt dan weer ’t kofschip bij kijken. Goed, genoeg bijles Nederlands voor nu.

Kleine moeite, groot resultaat

Nadert de deadline maar weet je niet waar te beginnen? Heb je bijna geen tijd meer, maar wil je wel een overtuigende tekst afleveren? Dan kom je met bovenstaande tips in elk geval een heel eind.