Timmerman en wereldzeiler Mark Slats: ‘Ga op miniatuur-avontuur!’

Fotografie: Tycho Müller

‘Be stronger than your excuse.’ Die oneliner staat boven de deur in de kajuit van de Maverick van Mark Slats. De spreuk heeft hem door een zware storm geholpen tijdens de Golden Globe Race, een zeilrace zonder moderne apparatuur. Hij zeilde met de Maverick niet alleen rond de wereld, maar werd tweede in een groot deelnemersveld. Wie het relatief korte en kale zeiljacht van binnen bekijkt, krijgt ontzag voor deze prestatie. Als Slats de lat hoog legt, is hij tot veel in staat. Dat bleek al eerder tijdens de Atlantic Challenge 2017. Met weinig ervaring verpulverde hij het wereldrecord soloroeien over de Atlantische Oceaan. Zijn volgende doelen? ‘Met twee man in recordtijd over de Atlantische Oceaan roeien. En het winnen van de Vendee Globe, een wedstrijd wie het snelst solo rond de wereld kan zeilen’, vertelt hij op zijn schip in de Scheveningse haven.

Kun je rondkomen van je avonturen?

‘De komende acht maanden ben ik nog timmerman-aannemer. Ik rond klussen af die ik heb beloofd te doen. Volgend jaar wil ik proberen fulltime avonturier te worden.’

Zit dat avontuurlijke al lang in je?

‘Ik dacht dat bij de marine te vinden, toen ik jong was. Ik wilde wat van de wereld zien. Maar uiteindelijk kwam ik op een schip terecht dat haarscheuren had, in de haven bleef liggen en in brand vloog. Dat was voor mij reden om af te zwaaien en te gaan werken als timmerman.’

Welk moment is bepalend geweest voor jouw avontuurlijke levensstijl?

‘Enkele jaren na mijn marinetijd ging ik op vakantie naar Australië. Daar ontmoette ik een man die rond de wereld zeilde. Ik dacht: waarom zeil ik zelf niet gewoon terug? Maar ik kon mij geen schip veroorloven. Daarom besloot ik in Darwin mee te doen aan de Australian Tough Man Competition. Dat is een bokswedstrijd. Door een afwijkende, verdedigende stijl van boksen won ik onverwacht. Van het prijzengeld kon ik een boot kopen. Ik had zelfs nog 1.800 euro over. Mijn ouders vlogen naar Australië om mij over te halen het niet te doen. Maar ik was vastbesloten. Wat volgde was een lange tocht vol tegenslagen. De boot was dertig jaar oud en ging voortdurend stuk. Ik moest in havens werken om geld te verdienen. En ik kreeg bij Bali piraten achter mij aan. Gelukkig wist ik ze van mij af te schudden. Achttien maanden later arriveerde ik in Scheveningen.’

Hoe was dat?

‘Dat was een rare gewaarwording. Zeker toen ik met mijn vrienden in dezelfde kroeg zat als drie jaar daarvoor. De tijd had daar stil gestaan. Zij zeurden nog steeds over dezelfde bazen. Ik besefte: het leven is te mooi om in een sleur te geraken. Mijn motto werd: alles is mogelijk, ook als je geen miljonair bent.’

Je hebt daarna nooit meer een gewoon leven geleid?

‘Jawel. Nadat ik nog een zeilreis had gemaakt – solo rond de wereld – heb ik het geprobeerd als fulltime timmerman met een eigen bedrijf. Hoewel ik best uitdagende klussen aannam, bleef de zee trekken. Een vriend daagde mij in 2016 uit om mijn plannen om de oceaan over te roeien waar te maken. Ik verkocht mijn huis, televisie en auto om mee te doen met de Atlantic Challenge, een roeiwedstrijd over de Atlantische Oceaan.’

Het is bij jou echt alles of niets, lijkt het. Waarom?

‘Als je alles opgeeft voor één doel, bereik je het meest. Je kunt dan ook veel meer dan je denkt. Dat bleek in het jaar voorafgaande aan die race. Om ervaring op te doen, klopte ik aan bij een roeivereniging. Hoewel ik weinig ervaring had, wilde ik meedoen met een wedstrijd van vijftig kilometer die zij organiseerden. Bij die vereniging zei een man: dat kun jij niet, ga eerst maar een marathon roeien op een roeitrainer. Dat triggerde mij. Ik ging naar huis en gaf alles. Na afloop lag ik met veertig graden koorts op de bank omdat ik te diep was gegaan. Maar mijn tijd lag maar tweeëneenhalve minuut onder het wereldrecord.’

Dat geloofde niemand, natuurlijk…

‘Nee. Ik heb het nog wel geprobeerd te herhalen. Maar zonder die trigger van ‘jij kunt dat niet’, lukte het niet. Tijdens het jaar trainen dat volgde, heb ik zelfs niet meer de halve afstand zo snel geroeid.’

Alleen op een lege oceaan varen is avontuurlijk, maar kan ook oersaai zijn. Hoe blijf je dan gemotiveerd?

‘Tijdens het roeien moet je niet voortdurend naar de nog af te leggen afstand kijken. Ik deelde mijn reis daarom steeds in periodes van drie uur in, met een uur pauze ertussen. Na die drie uur zorgde ik voor een beloning. Na slechte muziek, mocht ik bijvoorbeeld naar goede muziek luisteren. Of eindelijk weer een keer tandenpoetsen. Wat mij verder nog motiveerde, waren rapporten over mijn positie en telefoongesprekken met mijn zieke moeder. Ik roeide namelijk ook om geld op te halen voor kankeronderzoek.’

Hoe zat het met je motivatie voor de Golden Globe Race?

‘Ook daar ben ik va banque gegaan; ik moest op de steiger nog geld lenen van een vriend. Maar halverwege kreeg ik het heel zwaar. Ik twijfelde zelfs of ik nog door moest gaan. Na een zware storm waar collega-zeilers waren gezonken (en gered, red.) was het onder Australië tien dagen windstil. Ik werd gek. Ook liep het toen niet lekker met hoofdorganisator Don McIntyre. Hij had mij bekeurd omdat ik een vlag van mijn sponsor om had gehad. Daar kwam bij dat ik vond dat hij de gezonken collega-zeilers slecht had behandeld.’

Hoe kwam je er weer bovenop?

‘Bij Hobart kreeg ik gelukkig de kans om contact te leggen met andere mensen dan McIntyre en de zeilers. Zij zeiden dat ik goed bezig was. Ik voelde me daardoor weer duizend keer sterker. Hoewel ik daar zestien dagen achter lag op de koploper was ik ervan overtuigd dat ik nog kon winnen. Aan het einde kwam ik een dag tekort.’

Wat heeft het je opgeleverd?

‘Als je echt alles wat je hebt geeft, oogst je ook de meeste waardering. Wat je hebt gedaan, inspireert mensen. Dat merk ik bijvoorbeeld tijdens de lezingen die ik geef.’

Hoe was het om het zonder elektronische apparatuur te moeten stellen?

‘Communiceren met andere mensen is fijn. Maar navigatie heb ik niet gemist. Het geeft veel voldoening om erachter te komen waar je bent door een zonnetje te schieten. Andere mensen wisten beter welk weer ik tegemoet ging, dan ikzelf.’

Zou het goed voor ons zijn om wat minder te weten over waar we zijn en wat voor weer ons te wachten staat?

‘Ja. Ik denk dat elektronica het avontuurlijke uit ons sloopt. We staan minder open voor het onbekende, mijden risico’s en kiezen vaker voor comfort. (Hij wijst op een spreuk op de scheepswand van de Maverick). Life starts at the edge of your comfort zone.’

Wat is er tegen kiezen voor comfort?

‘Je leeft minder intens. Afwezigheid van comfort maakt dat je meer kunt genieten van wat er is. Ik had onderweg met de Maverick op de oceaan geen koelkast en geen toilet. Eten en bed waren basic. Drinkwater – ik stond op een rantsoen van een halve liter per dag – was schaars. Daardoor kon ik uren genieten van het kijken naar een straaltje regenwater. Dat leek letterlijk op vloeibaar goud. Je zintuigen staan op scherp. Regen rook ik, ook als het nog op twee uur afstand was.’

We moeten dus vaker op avontuur?

‘Mensen verlangen steeds meer naar intense ervaringen en het uiterste uit zichzelf halen. Dat zie je terug in de stijgende populariteit van ultraruns en marathons.’

Maar dat is allemaal erg massaal en georganiseerd….

‘Op avontuur gaan kan heel eenvoudig en spontaan. Ga eens op een miniatuur-avontuur.’

Wat bedoel je daar mee?

‘Ik wilde laatst mijn vriendin in Engeland bezoeken. Een vliegticket bleek vier keer duurder dan we gewend waren. Dus ik zei: ik kom dit weekend op de fiets. Omdat ik van vrijdag op zaterdag niet kon slapen, vertrok ik zeer vroeg in de ochtend. Ik had wind tegen. De Belgische wegen zijn weerbarstig. De laatste 100 kilometer naar Calais stond ik op de pedalen vanwege zadelpijn. Maar wat voelde ik mij goed, toen ik zaterdagavond aankwam.’